Ba mươi tuổi, tao có hai cái tủ lạnh
At Thirty, I Owned Two Fridges
Tao dọn về căn hộ mới hồi tháng ba.
Căn studio hai mươi tám mét vuông. Đủ cho một người. Thừa cho một người, nếu người đó biết mình cần gì.
Nhưng tao không biết.
Nên tao mang theo hai cái tủ lạnh.
Cái lớn là cái tao mua hồi mới ra trường. Lương tháng đầu tiên, bảy triệu rưỡi, tao xuống Điện máy xanh chọn cái tủ Panasonic hai cánh. Mười một triệu. Trả góp sáu tháng. Hồi đó tao nghĩ có cái tủ lạnh hai cánh là mình đã thành người lớn rồi.
Cái nhỏ là cái tao mua sau khi chia tay.
Hồi còn ở chung, con Linh hay than cái tủ lớn không đủ chỗ. Nó thích mua trái cây về để đầy ngăn mát. Dâu tây, việt quất, xoài cát. Mấy thứ ăn không hết, hai ba ngày sau héo, rồi vứt. Nhưng nó thích nhìn tủ lạnh đầy. Nó nói tủ lạnh đầy thì mới thấy yên tâm.
Tao cũng thấy yên tâm.
Nên tao mua thêm cái nhỏ. Để bia với nước ngọt. Để con Linh có nguyên cái lớn mà chất đồ.
Rồi nó đi.
Nó đi mà tao vẫn giữ hai cái tủ.
Cái lớn bây giờ có mấy hộp cơm nguội, chai tương ớt, bịch đá viên. Ngăn rau trống không. Ngăn đông có túi há cảo mua từ tháng trước, chưa mở.
Cái nhỏ có ba lon bia, một chai nước lọc.
Hai cái tủ lạnh cho một thằng sống một mình.
Tao biết thừa. Nhưng tao không bán.
---
Chuyện tủ lạnh chỉ là khúc mở đầu.
Tao nhìn quanh căn studio, tao thấy cả đống thứ tao giữ mà không dùng.
Bộ chén đĩa bốn người. Tao sống một mình, ăn bằng tô nhựa, rửa xong úp lên bồn. Bộ chén đĩa vẫn nằm trong hộp, chưa bóc nilon.
Cái máy pha cà phê. Mua hồi thấy thằng Tuấn đăng story pha espresso buổi sáng, nhìn sang quá. Tao mua cái y chang. Dùng được hai tuần. Bây giờ nó nằm trên nóc tủ, phủ bụi. Tao uống cà phê bịch.
Ba cái áo khoác mùa đông. Tao ở Sài Gòn. Mùa đông Sài Gòn là hai mươi bốn độ. Nhưng tao mua vì sale, vì đẹp, vì "biết đâu đi Đà Lạt".
Tao chưa đi Đà Lạt.
Cái guitar acoustic dựng góc phòng. Tao học được bốn hợp âm rồi bỏ. Nhưng bán thì tiếc. Để đó thì mỗi lần nhìn lại thấy có lỗi.
Tao giữ hết. Tao giữ như thể bán đi thì mất một phần mình.
---
Thằng Đạt, bạn tao, nó khác.
Nó thuê phòng trọ mười lăm mét vuông ở Gò Vấp. Lương nó cao hơn tao. Nhưng phòng nó trống trơn. Một cái nệm, một cái bàn, cái laptop, mấy bộ đồ treo trên thanh sắt.
Tao hỏi: "Mày sống kiểu gì vậy? Buồn không?"
Nó cười: "Buồn gì. Tao về phòng là tao thở được. Không có gì vướng."
Tao không hiểu câu đó. Hồi đó tao nghĩ nó keo. Hoặc lập dị. Hoặc chưa đủ tiền mua đồ nên nói vậy cho sang.
Nhưng tao để ý. Mỗi lần qua phòng nó, tao thấy nhẹ. Không phải vì phòng đẹp. Mà vì không có gì giữ mắt tao lại. Không có gì khiến tao so sánh. Không có gì khiến tao nghĩ "ừ, mình cũng nên mua cái này".
Tao về phòng mình. Hai mươi tám mét vuông mà thở không nổi.
---
Tao bắt đầu nghĩ lại.
Không phải nghĩ kiểu "tao phải sống tối giản". Không phải đọc sách Marie Kondo rồi dọn nhà. Không phải trend.
Tao chỉ ngồi nhìn đống đồ rồi tự hỏi: cái nào tao mua vì tao cần, cái nào tao mua vì tao sợ?
Cái tủ lạnh lớn, tao mua vì muốn thấy mình là người lớn. Cái tủ lạnh nhỏ, tao mua vì muốn giữ một người. Bộ chén đĩa, tao mua vì tưởng tượng một bữa cơm bốn người mà chưa bao giờ xảy ra. Cái máy pha cà phê, tao mua vì muốn giống thằng Tuấn. Mấy cái áo khoác, tao mua vì sợ bỏ lỡ. Cây guitar, tao mua vì muốn mình là một người khác.
Không có cái nào tao mua vì tao thật sự cần nó.
Tao mua vì sợ thiếu. Sợ không đủ. Sợ mình không đủ.
---
Tao chưa bán gì hết.
Tao vẫn có hai cái tủ lạnh. Vẫn có cây guitar phủ bụi. Vẫn có ba cái áo khoác cho mùa đông Sài Gòn.
Nhưng tao bắt đầu thấy một thứ mà trước đây tao không thấy.
Mỗi món đồ tao giữ, nó không chỉ chiếm chỗ trong phòng. Nó chiếm chỗ trong đầu tao. Mỗi lần nhìn thấy, tao lại nghĩ. Nghĩ về lúc mua, về người liên quan, về phiên bản mình mà tao muốn trở thành nhưng không bao giờ thành.
Hai mươi tám mét vuông. Nhưng trong đầu tao thì chật hơn nhiều.
Thằng Đạt phòng mười lăm mét vuông mà rộng thênh thang.
---
Tao không biết đủ là bao nhiêu.
Tao chỉ biết tao đang có nhiều hơn mức tao dùng. Và cái "nhiều hơn" đó không làm tao yên tâm hơn. Nó làm tao mệt hơn.
Nhưng tao vẫn chưa bỏ được.
Có thể ngày mai. Có thể không bao giờ.
Tao không biết.
甚愛必大費，多藏必厚亡
Thậm ái tất đại phí, đa tàng tất hậu vong
Yêu quá thì tốn nhiều, giấu nhiều thì mất lớn.
Excessive love surely leads to great expense; hoarding much surely leads to heavy loss.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 44
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói yêu quá thì tốn nhiều, giấu nhiều thì mất lớn. Nghe như chuyện tình cảm, nhưng không phải chỉ vậy. Tao yêu cái hình ảnh mình là người lớn, nên tao tốn tiền mua tủ lạnh hai cánh. Tao yêu cái cảm giác được thuộc về ai đó, nên tao tốn thêm cái tủ nữa. Tao yêu cái phiên bản mình biết pha cà phê, biết chơi guitar, biết mặc áo khoác đi Đà Lạt. Nên tao tốn. Rồi tao giấu. Giấu mấy cái thừa đó trong phòng, không bán, không cho, không vứt. Giấu vì bán đi thì phải thừa nhận mình không phải người mình muốn. Giấu vì buông ra thì trống. Mà giấu nhiều thì mất lớn. Mất chỗ trong phòng. Mất chỗ trong đầu. Mất luôn cái khả năng nhìn thấy mình thật sự cần gì. Đủ là bao nhiêu thì tao không biết. Nhưng thừa trông như thế nào thì tao bắt đầu thấy rồi.
Lao Tzu said excessive love comes at great cost, and hoarding leads to heavy loss. Sounds like it's about romance, but it's not just that. I loved the image of being a grown-up, so I spent money on a two-door fridge. I loved the feeling of belonging to someone, so I spent on another fridge. I loved the version of me who makes espresso, plays guitar, wears a winter jacket in Da Lat. So I kept spending. Then I hoarded. Kept all the excess in my room. Didn't sell, didn't give away, didn't throw out. Because selling means admitting I'm not who I wanted to be. Because letting go means emptiness. But hoarding leads to heavy loss. Lost space in the room. Lost space in my head. Lost the ability to see what I actually need. How much is enough? I don't know. But what too much looks like, I'm starting to see.