Cái ảnh đại diện tao chụp đi chụp lại bốn mươi lần
The Profile Picture I Retook Forty Times
Tao đổi ảnh đại diện.
Nghe thì bình thường. Ai chẳng đổi. Nhưng tao chụp bốn mươi lần mới chọn được một tấm.
Bốn mươi lần.
Tao đứng trước gương trong phòng tắm. Ánh sáng vàng. Chụp. Xấu. Xóa. Bật đèn trắng. Chụp. Mặt bệch. Xóa. Ra ban công. Nắng quá. Xóa. Vô phòng. Kéo rèm cho sáng vừa. Chụp. Được. Nhưng cằm hơi to. Xóa.
Tao ngồi lọc lại ba mươi tấm còn sót. Chỉnh sáng. Chỉnh tương phản. Bóp mặt nhỏ lại một chút. Không nhiều. Chỉ một chút thôi. Để trông tự nhiên.
Tự nhiên.
Tao cười khi nghĩ tới chữ đó. Chỉnh sửa ba mươi phút để trông tự nhiên.
Cuối cùng chọn được một tấm. Đăng lên. Ngồi chờ.
Mười phút. Hai like. Ba mươi phút. Bảy like. Một tiếng. Mười lăm like.
Tao biết mười lăm like là bình thường. Nhưng tao nhớ lần trước thằng Khoa đăng ảnh ở Đà Lạt được sáu mươi mấy like. Con Hà đăng ảnh ở quán cà phê cũng bốn mươi. Tao mười lăm.
Tao không nói gì. Nhưng tao tắt điện thoại sớm hơn bình thường. Nói với bản thân là buồn ngủ.
Không phải buồn ngủ.
---
Hồi tao hai mươi, tao không quan tâm mấy cái này. Đăng ảnh mờ nhòe cũng được. Comment linh tinh cũng được. Tao sống thoải mái.
Nhưng bây giờ tao hai mươi bảy.
Tao có công việc ổn. Lương đủ sống. Thuê phòng riêng. Mua được đồ mình thích. Nhìn từ ngoài thì ổn.
Nhưng tao bắt đầu để ý người khác nhìn tao thế nào.
Thằng bạn cùng lớp giờ làm trưởng phòng. Nó đăng ảnh team building ở resort. Nó không nói gì về chức vụ. Nhưng cái caption viết "grateful for my team" là đủ hiểu.
Con bạn thân hồi cấp ba giờ có chồng, có con, có nhà. Story toàn ảnh gia đình đi ăn cuối tuần. Hạnh phúc. Tao cũng chúc mừng. Thật lòng.
Nhưng rồi tao nằm một mình trong phòng thuê. Nhìn lên trần. Tự hỏi mình đang ở đâu.
Không phải tao ganh. Tao không ghét ai. Tao chỉ thấy mình cần phải cho người ta thấy là tao cũng ổn.
Cái ảnh đại diện đó không phải để tao thích. Nó là để người khác thấy tao ổn.
---
Tao bắt đầu để ý mình làm nhiều thứ vì người khác.
Đi ăn quán đẹp. Chụp ảnh trước. Ăn sau. Có khi đồ ăn dở. Nhưng ảnh đẹp thì được rồi.
Mua áo mới. Không phải vì thích. Vì tuần trước đi chơi chung mặc áo cũ thấy ngại.
Đi gym. Tốt. Nhưng tao tự hỏi nếu không ai thấy, tao có đi không. Câu trả lời làm tao hơi sợ.
Tao bắt đầu nói những thứ không thật.
Người ta hỏi "Dạo này sao?" Tao nói "Ổn." Luôn luôn ổn. Không bao giờ "mệt." Không bao giờ "không biết."
Tao giữ cái mặt ổn đó rất giỏi. Giỏi đến mức có lúc tao quên mình đang diễn.
---
Có một lần tao đi ăn với mấy đứa bạn. Bàn bên cạnh có nhóm khác, trông sang hơn. Đồ hiệu. Nói chuyện to. Gọi rượu.
Tao nhìn qua. Rồi nhìn lại bàn mình. Mấy đứa bạn tao bình thường. Áo thun, dép lê, gọi bia lon.
Tao không nói gì. Nhưng trong đầu tao có một giọng nhỏ: "Không biết bàn đó nhìn qua bàn mình nghĩ gì."
Cái giọng đó nhỏ lắm. Nhưng nó ở đó.
Tao ghét cái giọng đó. Vì mấy đứa bạn tao tốt. Bữa ăn đó vui. Nhưng cái giọng đó làm tao không vui hết mình được.
Nó luôn ở đó. Kéo tao ra khỏi khoảnh khắc.
---
Tao kể chuyện này cho thằng bạn thân. Lúc hai giờ sáng. Nhắn tin.
"Mày có bao giờ chụp ảnh đại diện mà chụp đi chụp lại mấy chục lần không?"
Nó reply: "Có. Lần trước tao chụp ba mươi mấy tấm. Cuối cùng lấy tấm đầu tiên."
Tao cười. Nhưng không vui.
Vì tao biết tao không cô đơn trong chuyện này. Nhưng biết vậy không làm nó bớt đi.
---
Có đêm tao nằm nghĩ. Nếu không ai thấy cuộc đời tao. Không ai biết tao làm gì, ở đâu, kiếm bao nhiêu. Tao có sống khác không?
Tao nghĩ là có.
Tao sẽ không chụp bốn mươi lần. Tao sẽ không mua cái áo đó. Tao sẽ không nói "ổn" khi không ổn.
Nhưng tao sẽ làm gì?
Tao không biết. Vì tao chưa bao giờ thử.
Cái phiên bản không có ai nhìn. Tao chưa gặp nó bao giờ.
Có khi nó xấu hơn tao nghĩ. Có khi nó bình thường. Có khi nó nhẹ hơn.
Tao không biết.
Tao chỉ biết cái phiên bản đang có. Cái phiên bản chụp bốn mươi lần để chọn một tấm ảnh đại diện.
Rồi ngồi đếm like.
不患人之不己知，患不知人也
Bất hoạn nhân chi bất kỷ tri, hoạn bất tri nhân dã
Không lo người ta không biết mình. Lo mình không biết người.
Do not worry that others don't know you. Worry that you don't know others.
— Khổng Tử, Luận Ngữ, Học Nhi 1.16
Diễn giải
Interpretation
Khổng Tử nói cái này hơn hai ngàn năm trước. Đại ý là đừng lo người ta không biết mình. Lo là mình không có gì đáng để biết. Nghe thì đơn giản. Nhưng tao nghĩ ổng không nói để dạy đời. Ổng nói vì ổng thấy. Thấy người ta cứ chạy theo cái nhìn của thiên hạ. Cứ sợ người ta không biết mình giỏi, mình ổn, mình có giá trị. Mà nghĩ lại, tao chụp bốn mươi tấm ảnh để làm gì? Để người ta biết tao đẹp? Tao ổn? Tao có cuộc sống tốt? Nhưng tao có đẹp thật không? Tao có ổn thật không? Tao có sống tốt thật không? Hay tao chỉ đang cố cho người ta thấy một phiên bản không tồn tại? Khổng Tử không bảo đừng quan tâm người khác. Ổng bảo quay vào trong. Nhìn xem mình thật sự có gì. Cái đó khó hơn chụp bốn mươi tấm ảnh nhiều.
Confucius said this over two thousand years ago. The gist: don't worry that people don't know you. Worry that you don't have anything worth knowing. Sounds simple. But I don't think he said it to lecture anyone. He said it because he saw it. Saw people chasing the gaze of others. Always afraid that people wouldn't know they were capable, fine, valuable. Think about it. I retook that photo forty times for what? So people would know I'm good-looking? That I'm doing well? That I have a good life? But am I actually good-looking? Am I actually doing well? Am I actually living a good life? Or am I just trying to show people a version that doesn't exist? Confucius wasn't saying don't care about others. He was saying turn inward. Look at what you actually have. That's a lot harder than retaking forty photos.