Cái áo khoác treo sau cửa phòng nó
The Jacket Still Hanging Behind His Door
Thằng Dũng chết ngày mười bốn tháng ba.
Tao biết tin lúc đang ngồi ăn phở. Điện thoại rung. Tin nhắn từ thằng Hùng. Bốn chữ. "Dũng mất rồi bro."
Tao đọc. Rồi đọc lại. Rồi đọc lại lần nữa.
Tô phở trước mặt vẫn bốc khói. Bà chủ quán vẫn quát con bé phụ bếp. Cái quạt trần vẫn quay. Mọi thứ vẫn y nguyên. Chỉ có bốn chữ trên màn hình là không y nguyên.
Tao gọi lại cho Hùng. Nó nói Dũng đi xe về Bình Dương tối qua. Xe tải. Đoạn ngã tư gần khu công nghiệp. Chết tại chỗ.
Tao gác máy. Nhìn tô phở. Gắp một đũa. Nhai. Nuốt. Không có vị gì.
Tao với Dũng quen nhau từ năm nhất đại học. Nó ở phòng 302, tao ở 304. Hồi đó nó mới từ Quảng Ngãi vào, nói giọng nặng trịch, mấy đứa trong phòng hay chọc. Nó không giận. Chỉ cười, cái cười hơi ngố, răng khểnh.
Năm nhất tao với nó ăn cơm chung. Hai đứa góp tiền nấu trong cái bếp ga mini, cái nồi méo. Nó nấu canh chua ngon. Tao nói ngon, nó nói "Mẹ tao dạy, mày muốn tao chỉ không." Tao nói thôi, mày nấu tao rửa.
Bốn năm đại học, tao với nó gần như không rời nhau. Cùng đi học, cùng cúp học, cùng đi làm thêm ở cái quán cà phê đường Nguyễn Trãi. Chủ quán khó tính. Tao muốn nghỉ, nó nói "Ráng thêm tháng nữa, tao cần tiền đóng học phí." Tao ráng.
Ra trường, nó về Bình Dương làm cho một công ty gỗ. Tao ở lại Sài Gòn. Hai đứa vẫn gọi nhau, nhưng thưa dần. Từ mỗi ngày thành mỗi tuần. Từ mỗi tuần thành mỗi tháng. Từ mỗi tháng thành "ê lâu rồi không gặp."
Lần cuối tao gặp nó là tết năm ngoái. Nó lên Sài Gòn chơi, tao với nó ngồi uống bia ở cái quán vỉa hè gần chợ Bà Chiểu. Nó kể công ty đang khó, có thể bị cắt giảm. Tao nói hay nghỉ lên Sài Gòn tao kiếm việc cho. Nó lắc đầu. "Tao quen dưới đó rồi. Với lại mẹ tao già, ở gần cho tiện."
Tao nhớ tối đó nó say. Nó ôm tao. Nó nói "Mày là thằng bạn tốt nhất của tao." Tao đẩy nó ra, nói "Mày say rồi, đừng có sến." Nó cười. Cái cười y như hồi năm nhất.
Đó là lần cuối.
Đám tang nó ở dưới quê Quảng Ngãi. Tao xin nghỉ hai ngày, bắt xe đò xuống. Mười mấy tiếng. Ngồi trên xe tao không khóc. Tao chỉ nhìn ra cửa sổ. Đường dài. Ruộng lúa. Mấy cái nghĩa trang nhỏ ven quốc lộ.
Tới nơi, mẹ nó ra đón. Bà gầy hơn tao tưởng. Bà nắm tay tao, nói "Con là Tùng phải không, nó hay kể con lắm." Tao gật. Không nói được gì.
Phòng nó vẫn y nguyên. Cái giường đơn, cái bàn nhỏ, mấy cuốn sách kỹ thuật. Sau cửa phòng có cái áo khoác. Cái áo khoác jean cũ, sờn ở cổ tay. Tao biết cái áo đó. Nó mua hồi năm ba, ở cái chợ đêm Hòa Hưng. Hai đứa đi chung, tao chê xấu, nó mua.
Bảy năm rồi nó vẫn mặc cái áo đó.
Tao đứng nhìn cái áo khoác. Lâu lắm.
Mẹ nó vào, thấy tao đứng đó, bà nói "Con lấy gì của nó làm kỷ niệm thì lấy." Tao lắc đầu. Tao không lấy gì.
Đám tang xong, tao bắt xe về Sài Gòn. Ngồi trên xe, tao mở điện thoại. Lướt lên tin nhắn cũ với nó. Tin cuối cùng nó gửi, cách đây ba tuần: "Ê mày, bao giờ rảnh xuống tao nhậu." Tao đọc rồi không trả lời. Hồi đó tao đang bận. Bận gì tao không nhớ nữa.
Ba tuần. Tao có ba tuần để trả lời. Tao không trả lời.
Về tới Sài Gòn, tao đi làm bình thường. Sáng dậy, đi xe, vào công ty, ngồi máy tính, trưa ăn cơm, chiều về. Không ai biết gì. Không ai hỏi gì. Tao cũng không kể ai.
Nhưng tối nào tao cũng mở tin nhắn đó ra đọc. "Ê mày, bao giờ rảnh xuống tao nhậu."
Một tháng sau, tao đi ngang cái chợ đêm Hòa Hưng. Chỗ nó mua cái áo khoác hồi đó. Chợ vẫn đông. Người ta vẫn bán quần áo, giày dép, đồ linh tinh. Tao đứng giữa đám đông, nhìn quanh. Không có gì khác. Không có gì thay đổi. Chỉ là thiếu một người.
Tao nghĩ, mọi người ở đây, họ không biết. Họ không biết có một thằng con trai Quảng Ngãi, hai mươi bảy tuổi, hay cười, nấu canh chua ngon, mua cái áo khoác ở đây bảy năm trước. Họ không biết nó từng đứng chỗ này, giơ cái áo lên hỏi tao "Đẹp không mày."
Họ không biết. Và họ không cần biết.
Đó là lúc tao khóc. Đứng giữa chợ đêm, giữa đám đông, tao khóc.
Không ai nhìn. Hoặc có nhìn thì cũng quay đi.
Sau đó tao về nhà. Tao nhắn tin cho mẹ nó. "Dạ con là Tùng. Con muốn hỏi thăm bác. Bác có khỏe không."
Bà trả lời: "Bác khỏe con. Con ăn uống đầy đủ nghe."
Tao đọc. Rồi tắt điện thoại.
Cái áo khoác đó chắc vẫn treo sau cửa phòng nó. Tao không biết. Tao không hỏi.
Có những thứ mất rồi thì mất. Không lấy lại. Không bù đắp. Không "rút kinh nghiệm" được gì.
Chỉ là thiếu. Thiếu hoài.
Thân như bóng chớp có rồi không. Cây cỏ qua xuân xanh rồi úa.
This body is like a flash of lightning — here, then gone. Like spring grass — green, then withered.
— Thiền sư Mãn Giác (Việt Nam)
Diễn giải
Interpretation
Ông sư Mãn Giác nói thân như bóng chớp, có rồi không. Nghe thì triết lý. Nhưng mà nó đơn giản lắm. Mày ngồi ăn phở, điện thoại rung, một thằng bạn mày biến mất khỏi thế giới này. Vậy thôi. Không báo trước. Không chờ mày trả lời tin nhắn. Không chờ mày rảnh để xuống nhậu. Bóng chớp. Mày thấy nó lóe lên rồi tối. Mày không kịp làm gì. Cái áo khoác vẫn treo đó. Tô phở vẫn bốc khói. Chợ đêm vẫn đông. Mọi thứ vẫn chạy. Chỉ có một người dừng lại. Và cái lỗ hổng đó, mày không lấp được bằng gì hết. Ông sư không nói để mày sợ. Ổng nói để mày nhìn thấy. Rằng mọi thứ mày đang cầm trên tay, mày đang cầm tạm. Kể cả người ngồi cạnh mày bây giờ.
The monk Man Giac said the body is like a flash of lightning, here then gone. Sounds philosophical. But it's simple. You're sitting eating pho, your phone buzzes, a friend disappears from this world. That's it. No warning. Didn't wait for you to reply to his text. Didn't wait for you to be free to come down for drinks. A flash of lightning. You see it flare then go dark. You don't have time to do anything. The jacket still hangs there. The pho still steams. The night market is still crowded. Everything keeps going. Only one person stopped. And that hole, you can't fill it with anything. The monk didn't say it to scare you. He said it so you could see. That everything you're holding in your hands, you're holding temporarily. Including the person sitting next to you right now.