Hai mươi chín tuổi, tao mở lịch ra đếm
Twenty-Nine, I Opened My Calendar and Counted
Tao hay nói câu "không có thời gian".
Nói hoài. Nói đến mức nó thành câu cửa miệng. Ai rủ gì cũng "để coi, dạo này bận quá". Bạn bè rủ nhậu. Bận. Mẹ gọi về quê. Bận. Thằng bạn hồi cấp ba nhắn "lâu quá không gặp". Bận.
Tao bận thiệt chứ không phải giả vờ. Sáng dậy, đi làm. Chiều về, nấu cơm hoặc mua cơm. Tối, lướt điện thoại. Ngủ. Thứ bảy giặt đồ, dọn nhà. Chủ nhật nằm nghỉ cho hết mệt rồi thứ hai lại đi.
Vòng đó lặp lại. Tuần này giống tuần trước. Tháng này giống tháng trước.
Rồi một bữa, tao mở Google Calendar ra.
Không phải để xem lịch. Mà để đếm.
Tao đếm xem một tuần tao có bao nhiêu giờ thực sự bận.
Đi làm: bốn mươi tiếng. Ngủ: năm mươi sáu tiếng. Di chuyển: mười tiếng. Nấu ăn, tắm rửa, việc vặt: mười tiếng.
Tổng cộng: một trăm mười sáu tiếng.
Một tuần có một trăm sáu mươi tám tiếng.
Còn dư năm mươi hai tiếng.
Năm mươi hai tiếng.
Tao ngồi nhìn con số đó. Lâu lắm.
Năm mươi hai tiếng mỗi tuần. Hơn hai ngày. Tao nói mình không có thời gian, nhưng mỗi tuần tao có hơn hai ngày trống.
Hai ngày đó đi đâu?
Tao biết. Tao biết rõ.
Nó nằm trong cái điện thoại.
Tao mở Screen Time lên. Trung bình mỗi ngày: bốn tiếng bốn mươi phút. TikTok một tiếng rưỡi. YouTube một tiếng. Instagram bốn mươi lăm phút. Còn lại là tin nhắn, đọc tin, lướt linh tinh.
Bốn tiếng bốn mươi phút nhân bảy ngày. Ba mươi ba tiếng mỗi tuần.
Ba mươi ba tiếng.
Tao dùng ba mươi ba tiếng mỗi tuần để lướt điện thoại. Rồi nói với mẹ là bận, không về được.
Cái này không phải tao tự phát hiện ra gì ghê gớm. Ai cũng biết. Ai cũng biết mình lướt điện thoại nhiều. Nhưng biết kiểu mơ hồ. Kiểu "ừ chắc nhiều". Chứ không ai ngồi đếm.
Khi tao đếm xong, tao không thấy tội lỗi. Không thấy hối hận. Chỉ thấy lạ.
Lạ vì tao đã sống hai mươi chín năm mà chưa bao giờ tự hỏi thời gian mình đi đâu.
Tao cứ nghĩ mình thiếu. Thiếu thời gian. Thiếu tiền. Thiếu năng lượng. Thiếu động lực.
Nhưng có khi tao không thiếu. Tao chỉ đổ hết vào chỗ không đáy.
Thằng Tuấn, bạn tao, nó cũng đi làm tám tiếng như tao. Cũng lương tầm đó. Nhưng tối nào nó cũng chạy bộ ba mươi phút. Cuối tuần nó học vẽ. Mỗi tháng nó về thăm bà một lần.
Tao hỏi nó: "Mày lấy đâu ra thời gian?"
Nó cười: "Tao bớt coi điện thoại thôi."
Tao cũng cười. Rồi tối đó tao nằm lướt TikTok đến một giờ sáng.
Biết mà vẫn làm. Đó mới là cái khó.
Tao không lười. Tao cũng không ngu. Tao chỉ quen. Quen với cái vòng lặp. Quen với việc nằm xuống là mở điện thoại. Quen với việc "xem thêm một cái nữa thôi" rồi hai tiếng trôi qua.
Cái quen đó, nó không ồn ào. Nó không đau. Nó không làm tao khổ. Nó chỉ ăn mất thời gian. Từng ngày. Từng tuần. Từng tháng.
Rồi đến lúc tao ba mươi, ba mươi lăm, bốn mươi. Nhìn lại thì không có gì. Không phải vì đời không cho tao cơ hội. Mà vì tao đã dùng cơ hội đó để lướt.
Hôm đó tao không xóa app. Không tuyên bố gì. Không đăng status "digital detox".
Tao chỉ gọi cho mẹ.
Nói chuyện hai mươi phút.
Mẹ hỏi: "Dạo này bận không con?"
Tao nói: "Không bận lắm mẹ."
Lần đầu tiên tao nói câu đó mà thấy nó đúng.
Không phải vì tao đột nhiên rảnh. Mà vì tao đột nhiên thành thật.
Tao không thiếu thời gian. Tao chỉ không biết mình đang có.
Sau bữa đó, tao cũng không thay đổi gì ghê gớm. Vẫn lướt điện thoại. Vẫn coi TikTok. Nhưng thỉnh thoảng, giữa lúc đang lướt, tao dừng lại.
Dừng lại và nhớ con số năm mươi hai.
Năm mươi hai tiếng mỗi tuần.
Tao không biết mình sẽ dùng nó vào việc gì. Nhưng ít nhất, tao biết nó có ở đó.
Còn dùng hay không, đó là chuyện khác.
Không phải ta có ít thời gian, mà ta phung phí quá nhiều.
It is not that we have a short time to live, but that we waste a great deal of it.
— Seneca, On the Shortness of Life, Chương 1
Diễn giải
Interpretation
Seneca nói cái này từ hai ngàn năm trước. Không phải mày ít thời gian. Mày phung phí nó. Nghe thì tưởng ổng mắng. Nhưng không. Ổng chỉ nói sự thật. Mày than bận. Than không có thời gian cho mẹ, cho bạn, cho chính mình. Nhưng mỗi tuần mày có năm mươi hai tiếng trống. Mày đổ hết vào cái màn hình sáu phẩy bảy inch. Không ai cướp thời gian của mày. Mày tự đưa nó đi. Từng phút. Từng giờ. Rồi cuối ngày nằm than "sao đời ngắn quá". Đời không ngắn. Mày chỉ không ở đó khi nó đang diễn ra. Cái khó không phải biết. Ai cũng biết. Cái khó là dừng lại giữa lúc đang lướt, nhìn xuống tay mình, rồi tự hỏi: mình đang ở đâu?
Seneca said this two thousand years ago. It's not that you have too little time. You waste too much of it. Sounds like a scolding. But it's not. It's just the truth. You complain you're busy. No time for your mom, your friends, yourself. But every week you have fifty-two empty hours. You pour them all into a 6.7-inch screen. Nobody stole your time. You handed it away. Minute by minute. Hour by hour. Then at the end of the day you lie there sighing, "life is so short." Life isn't short. You just weren't there while it was happening. The hard part isn't knowing. Everyone knows. The hard part is pausing mid-scroll, looking down at your hands, and asking: where am I right now?