Họp lớp mười năm, tao đứng ngoài ban công
Ten-Year Reunion, I Stood on the Balcony
Mười năm ra trường.
Nhóm lớp cũ tổ chức họp mặt ở một nhà hàng trên tầng thượng, quận 3. Ai cũng đăng ký đi. Tao cũng đăng ký.
Tao mặc áo sơ mi trắng, quần tây, đi giày da. Đứng trước gương chỉnh cổ áo rồi tự hỏi: mình đang chuẩn bị đi gặp bạn hay đi phỏng vấn?
Đến nơi, mọi người ôm nhau. Cười to. Chụp hình. Ai cũng hỏi câu đầu tiên giống nhau: "Giờ mày làm gì?"
Thằng Tuấn làm ngân hàng. Con Linh mở spa. Thằng Đức sang Úc định cư. Con Hà lấy chồng, hai đứa con, sống ở Phú Mỹ Hưng.
Tao nói: "Tao viết lách. Freelance."
Im.
Không phải im vì khinh. Im vì không biết nói gì tiếp. "À, vậy hả. Cũng hay." Rồi quay sang hỏi người khác.
Tao ngồi vào bàn. Bia được rót. Mồi được gắp. Nhưng câu chuyện quanh bàn xoay quanh những thứ tao không có: căn hộ trả góp, xe ô tô, đám cưới, con đi học trường nào.
Tao nghe. Gật đầu. Cười đúng chỗ.
Nhưng bên trong tao biết, tao không ở đây. Thân xác ngồi đây, nhưng cái đầu tao đang ở một chỗ khác. Một chỗ mà tao không gọi tên được.
Khoảng 9 giờ, tao ra ban công hút thuốc.
Từ trên cao nhìn xuống, Sài Gòn sáng đèn. Xe chạy. Người đi. Mọi thứ chuyển động.
Tao đứng yên.
Có đứa ra theo. Thằng Minh. Hồi đi học nó ngồi cạnh tao. Hai đứa từng chơi thân.
"Mày sao vậy? Sao ngồi im hoài?"
"Không sao. Mệt."
"Mày lúc nào cũng vậy. Hồi đi học cũng vậy. Ở giữa đám đông mà như ở chỗ khác."
Tao cười. Nó nói đúng.
Hồi đi học, tao cũng thế. Đi chơi với nhóm nhưng luôn là đứa đi phía sau. Ngồi nhậu nhưng luôn là đứa nghe nhiều hơn nói. Không phải vì nhút nhát. Tao nói được. Tao hòa đồng được.
Nhưng có cái gì đó bên trong, nó kéo tao ra.
Như thể tao đang xem một bộ phim mà mọi người đều là diễn viên, còn tao là khán giả lạc vào phim trường.
Tao không ghét họ. Tao thương họ. Thương thiệt.
Nhưng tao không giống họ.
Và cái "không giống" đó, nó không phải là thứ tao chọn. Nó ở đó từ đầu. Từ hồi tao còn nhỏ, ngồi trong lớp nhìn ra cửa sổ trong khi cả lớp nghe giảng. Từ hồi tao mười lăm tuổi, đọc sách trong phòng khi bạn bè rủ đi đá banh. Từ hồi tao hai mươi, ngồi trong quán cà phê một mình vào chiều thứ bảy, không phải vì cô đơn, mà vì thấy yên.
Tao không chọn lạc lõng. Nó chọn tao.
Sau buổi họp lớp, tao về nhà. Tắm. Nằm xuống giường.
Điện thoại sáng. Nhóm chat lớp đăng hình. Mọi người tag nhau. Cười. Hẹn lần sau.
Tao like hình. Rồi tắt điện thoại.
Nằm trong bóng tối, tao nghĩ.
Mười năm.
Mười năm tao cố gắng giống họ. Cố gắng muốn những thứ họ muốn. Cố gắng vui những thứ họ vui.
Không được.
Tao nhớ hồi hai mươi lăm, tao đi làm công ty. Ngồi họp. Nghe sếp nói về KPI, về target, về growth. Mọi người gật đầu. Tao cũng gật. Nhưng trong đầu tao đang nghĩ về một câu chuyện tao đọc hôm qua, về một ông già ngồi câu cá bên sông, không cần biết có cá hay không.
Tao biết mình có vấn đề. Không, không phải vấn đề. Tao biết mình khác.
Và cái khác đó, nó cô đơn lắm.
Không phải cô đơn vì không có ai. Cô đơn vì có rất nhiều người xung quanh mà không ai ở cùng chỗ với mình.
Tao từng nghĩ mình sai. Nghĩ mình thiếu. Nghĩ mình cần sửa.
Đi tập gym cho giống người ta. Đi networking cho giống người ta. Đặt mục tiêu tài chính cho giống người ta.
Làm hết. Mệt.
Rồi một đêm, cũng như đêm nay, tao nằm trong bóng tối.
Và tao hiểu một thứ.
Tao không lạc. Tao chỉ đang đi một con đường mà không ai đi cùng.
Con đường đó không có tên. Không có bản đồ. Không có ai đứng ở cuối đường vỗ tay.
Nhưng nó là con đường của tao.
Tao không biết nó dẫn đến đâu. Có khi chẳng dẫn đến đâu cả.
Nhưng mỗi bước trên con đường đó, tao thấy mình.
Còn mười năm qua, đi trên đường của người khác, tao chỉ thấy bóng.
Sáng hôm sau, tao dậy. Pha cà phê. Ngồi vào bàn. Mở laptop.
Viết.
Không vì ai. Không để đăng. Không để chứng minh.
Viết vì đó là thứ duy nhất tao làm mà không cần giải thích với ai.
我獨異於人，而貴食母
Ngã độc dị ư nhân, nhi quý thực mẫu
Riêng ta khác mọi người, vì ta quý Mẹ nuôi muôn loài.
I alone am different from others — I value being nourished by the Mother.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 20
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói ổng khác mọi người. Không phải khác vì giỏi hơn. Không phải khác vì dở hơn. Khác vì ổng quý cái gốc, cái nguồn nuôi dưỡng mình. Mọi người chạy theo cái sáng, cái rõ, cái dễ thấy. Lương cao, xe đẹp, nhà to. Ổng thì quay vào trong. Tìm cái mà ổng gọi là Mẹ nuôi dưỡng. Cái Đạo. Cái gốc. Nghe xa vời, nhưng nó gần lắm. Mày ngồi giữa đám đông mà thấy lạc, không phải vì mày sai. Mà vì cái mày quý, nó khác cái họ quý. Họ quý cái bên ngoài. Mày quý cái bên trong. Không ai sai. Chỉ là khác gốc. Và cái khác gốc đó, nó cô đơn. Lão Tử biết. Ổng nói thẳng: riêng ta khác mọi người. Ổng không buồn khi nói câu đó. Ổng chỉ nói sự thật.
Lao Tzu said he was different from everyone. Not different because he was better. Not different because he was worse. Different because he valued the source, the mother that nourished him. Everyone chased what was bright, clear, easy to see. High salary, nice car, big house. He turned inward. Looked for what he called the Nourishing Mother. The Dao. The root. Sounds distant, but it's close. You sit in a crowd and feel lost, not because you're wrong. But because what you value is different from what they value. They value what's outside. You value what's inside. Nobody's wrong. Just different roots. And that difference in roots, it's lonely. Lao Tzu knew. He said it plainly: I alone am different from others. He wasn't sad when he said it. He was just telling the truth.