Họp xong ai cũng cười, tao không biết họ cười cái gì
Everyone laughed after the meeting and I had no idea why
Công ty tao có cái phòng họp kính trong suốt.
Mỗi lần họp xong, mọi người đứng dậy, cười nói, vỗ vai nhau. Ai đó kể chuyện gì đó hồi cuối tuần. Ai đó rủ đi ăn trưa. Ai đó than mệt nhưng giọng vui.
Tao cũng đứng dậy. Cũng cười. Cũng gật.
Nhưng tao không biết họ cười cái gì.
Không phải tao không nghe. Tao nghe rõ từng chữ. Nhưng có cái gì đó, như một lớp kính mỏng, nằm giữa tao và phần còn lại. Họ ở trong. Tao ở ngoài. Hoặc ngược lại. Tao không chắc.
---
Tao vào công ty này được hai năm.
Hai năm. Không ngắn. Đủ để biết ai uống cà phê đen, ai dị ứng tôm, ai hay đi trễ ngày thứ Hai. Tao biết hết.
Nhưng tao không biết nói chuyện với họ kiểu mà họ nói chuyện với nhau.
Họ có cái gì đó tao không có. Tao không biết gọi là gì. Không phải kỹ năng giao tiếp. Không phải ngoại hình. Không phải tiền.
Là cái cách họ thuộc về nhau mà không cần cố.
Như nước chảy vào nhau. Tự nhiên. Không ai phải nghĩ.
Còn tao, mỗi câu nói ra đều phải soạn trong đầu trước. Cười cũng phải tính. Đùa cũng phải lượng. Mệt.
---
Hồi mới vào, tao nghĩ do mình mới. Chưa quen. Từ từ rồi sẽ hòa nhập.
Sáu tháng. Một năm. Rồi hai năm.
Tao vẫn là người cuối cùng được rủ đi ăn. Không phải họ ghét tao. Họ không ghét. Họ chỉ không nhớ.
Cái cảm giác đó, nó không đau. Nó tệ hơn đau. Nó là không có gì. Trống. Như mày đứng giữa phòng mà không ai nhìn thấy. Không phải vô hình. Chỉ là không đủ rõ để ai nhớ.
---
Tao có thằng bạn đại học tên Phúc.
Phúc vào công ty nào cũng được yêu. Không phải vì nó giỏi hơn ai. Nó bình thường. Nhưng nó có cái kiểu, ngồi đâu cũng tự nhiên. Nói gì cũng vừa. Cười lúc nào cũng đúng.
Tao hỏi nó bí quyết gì.
Nó nhìn tao, ngạc nhiên thật sự: "Bí quyết gì? Tao có làm gì đâu."
Đó. Chính cái "không làm gì" đó. Tao không có.
Tao lúc nào cũng đang làm gì đó. Đang cố. Đang tính. Đang quan sát. Đang tìm cách chen vào. Và càng cố thì càng lệch.
Như mày cố nhảy vào nhịp một bài hát mà không ai dạy mày giai điệu.
---
Có hôm, cả team đi ăn lẩu.
Mười hai người. Hai bàn. Tao ngồi bàn bên phải, giữa chị Hương phòng kế toán và thằng Đạt mới vào.
Chị Hương nói chuyện với người bên kia. Thằng Đạt nói chuyện với người đối diện. Tao ngồi giữa, gắp nấm, nhúng thịt, giả vờ bận ăn.
Không ai nói chuyện với tao. Không ai cần tao nói.
Tao nhìn xuống nồi lẩu. Nước sôi sùng sục. Mọi thứ trong đó trộn lẫn vào nhau, thịt rau nấm đậu hũ, tất cả thuộc về nồi đó.
Tao cầm đũa, gắp miếng thịt lên, để trên đĩa riêng.
Nhìn miếng thịt nằm một mình trên cái đĩa trắng, tao nghĩ: giống tao quá.
---
Tao không ghét họ. Thật.
Họ không làm gì sai. Không ai có nghĩa vụ phải nhớ tao, phải rủ tao, phải nói chuyện với tao. Tao biết.
Nhưng biết không có nghĩa là không đau.
Có những buổi chiều đi về, tao đi bộ từ công ty ra bến xe buýt, mười lăm phút. Xung quanh người đông. Ai cũng đi nhanh. Ai cũng có chỗ cần đến.
Tao cũng đi. Nhưng tao không vội. Vì không ai đợi.
Cái cảm giác lạc lõng, nó không ồn ào. Nó rất im. Nó ngồi trong ngực, nhỏ xíu, như cái gì đó mày nuốt không trôi mà nhổ không ra.
---
Tối qua tao nằm nghĩ.
Hai năm rồi. Tao vẫn không thuộc về chỗ này.
Câu hỏi là: có chỗ nào tao thuộc về không?
Hay tao là loại người không thuộc về đâu cả?
Tao không biết câu trả lời. Nhưng câu hỏi đó, nó nằm đó, mỗi đêm.
---
Sáng nay tao đi làm.
Vào phòng họp kính trong suốt. Ngồi xuống. Họp.
Họp xong, mọi người đứng dậy, cười nói, vỗ vai nhau.
Tao cũng đứng dậy.
Cũng cười.
Nhưng hôm nay tao không cố hiểu họ cười cái gì nữa.
俗人昭昭，我獨昏昏。俗人察察，我獨悶悶
Tục nhân chiêu chiêu, ngã độc hôn hôn. Tục nhân sát sát, ngã độc muộn muộn
Người đời sáng chói, riêng ta mờ mịt. Người đời phân biện, riêng ta hỗn độn.
The common people are bright and clear; I alone am dim and dull. The common people are sharp and clever; I alone am muddled.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 20
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử viết câu này hai ngàn mấy trăm năm trước. Ổng nói: thiên hạ ai cũng sáng rỡ, riêng ta thì mờ. Ai cũng rõ ràng, riêng ta thì hỗn độn. Nghe như ổng đang ngồi trong cái phòng họp kính đó vậy. Mọi người xung quanh, ai cũng biết mình muốn gì, cười lúc nào, nói gì cho đúng. Họ sáng. Còn mình thì mờ. Không phải ngu. Không phải dở. Chỉ là mờ. Như đứng trong sương mà người ta đứng ngoài nắng. Nhưng Lão Tử không nói câu đó với giọng than thở. Ổng nói như đang kể. Như nói: ừ, ta là vậy đó. Thiên hạ có chỗ của thiên hạ. Ta có chỗ của ta. Chỗ đó tối hơn, vắng hơn, nhưng nó là chỗ của ta. Không phải ai lạc lõng cũng cần tìm đường về đám đông. Có khi lạc lõng chỉ là đứng ở chỗ khác thôi.
Laozi wrote this over two thousand years ago. He said: everyone is bright and clear, only I am dim. Everyone is sharp, only I am muddled. Sounds like he was sitting in that glass meeting room. Everyone around knows what they want, when to laugh, what to say. They're bright. And you're dim. Not stupid. Not incapable. Just dim. Like standing in fog while everyone else stands in sunlight. But Laozi didn't say it as a complaint. He said it like he was just telling you how it is. Like saying: yeah, that's me. The world has its place. I have mine. Mine is darker, quieter, but it's mine. Not everyone who feels lost needs to find their way back to the crowd. Sometimes feeling out of place just means you're standing somewhere else.