Lần thứ ba tao mở quán rồi đóng
The Third Time I Opened a Shop and Closed It
Lần đầu tao mở quán cà phê, tao hai mươi sáu tuổi.
Tiền vay ba chỗ. Bà già cho ba mươi triệu, thằng bạn thân cho mượn hai mươi, còn lại tao cào từ sổ tiết kiệm mấy năm đi làm công ty.
Quán nhỏ thôi. Hai mươi mét vuông ở con hẻm quận Bình Thạnh. Tao tự sơn tường, tự đóng kệ, tự rang cà phê. Mỗi tối ngồi lên mạng học pha chế, xem video người ta latte art. Tao nghĩ đây là thứ tao sinh ra để làm.
Tháng đầu có khách. Bạn bè đến ủng hộ. Tháng thứ hai ít hơn. Tháng thứ ba tao ngồi một mình từ sáng đến chiều, rửa đi rửa lại mấy cái ly sạch.
Tháng thứ năm tao đóng cửa.
Tao không nói với ai. Dọn đồ lúc nửa đêm. Trả mặt bằng. Về phòng trọ nằm nhìn trần nhà.
Cái cảm giác đó, tao không biết diễn tả sao. Không phải buồn. Không phải tức. Nó giống như cái gì đó trong ngực bị rút ra, rồi không có gì lấp vào.
Tao đi làm lại. Công ty cũ nhận lại vì thiếu người. Mấy đứa đồng nghiệp hỏi quán sao rồi, tao bảo đang nghỉ tạm. Nói "tạm" cho đỡ đau.
---
Lần thứ hai tao mở quán, tao hai mươi tám.
Lần này tao "rút kinh nghiệm". Học marketing. Đọc sách về startup. Lập kế hoạch tài chính. Tao thuê mặt bằng đẹp hơn, ở đường lớn hơn, tiền thuê gấp ba.
Tao nghĩ lần trước tao thua vì chưa đủ giỏi. Lần này tao giỏi hơn rồi. Lần này sẽ khác.
Nó không khác.
Khách đến nhiều hơn thật, nhưng tiền thuê ăn hết. Tao thuê thêm một đứa phụ, lương nó cộng tiền nguyên liệu cộng tiền điện nước, cuối tháng tao lỗ đều. Tao bắt đầu rút tiền từ thẻ tín dụng để bù.
Tháng thứ bảy, tao nợ gần trăm triệu.
Lần này tao đóng cửa ban ngày. Không trốn nữa. Nhưng cái mặt tao lúc đó, tao nhớ, đi ngoài đường mà cúi xuống. Sợ gặp ai quen.
Bà già gọi điện, tao không nghe. Thằng bạn thân nhắn tin hỏi, tao trả lời một chữ "ổn".
Tao không ổn.
---
Hai năm sau. Tao ba mươi.
Tao mở lần ba.
Mọi người nghĩ tao điên. Thằng bạn thân nói thẳng: mày bị gì vậy. Bà già thì im, cái im đó nặng hơn mọi lời nói.
Lần này tao không thuê mặt bằng. Tao bán online. Rang cà phê trong bếp nhà trọ, đóng gói, ship. Không tên quán. Không logo đẹp. Không gì hết.
Tao không biết lần này có khác không. Thật sự không biết.
Ba tháng đầu, mỗi ngày bán được ba bốn đơn. Có ngày không đơn nào. Tao ngồi nhìn cái điện thoại chờ thông báo đơn hàng mà nó im re.
Nhưng lần này có cái gì đó khác trong tao.
Tao không còn nghĩ "lần này sẽ thành công". Tao không còn lên kế hoạch ba năm năm năm. Tao không còn đọc sách startup lúc nửa đêm.
Tao chỉ rang cà phê. Mỗi ngày. Rang xong thì đóng gói. Đóng gói xong thì ship. Ship xong thì dọn bếp. Dọn xong thì ngủ.
Không kỳ vọng. Không tuyên bố. Không đăng lên mạng.
---
Tháng thứ sáu, tao có khách quen. Không nhiều. Mười mấy người. Họ mua đều, mỗi tháng một hai túi.
Tháng thứ chín, một người khách giới thiệu cho quán cà phê nhỏ gần nhà họ. Quán đó lấy của tao hai ký mỗi tuần.
Tao vẫn lỗ. Nhưng ít hơn. Rồi huề. Rồi có tháng dư được vài triệu.
Tao không ăn mừng. Không phải vì cố tỏ ra bình thản. Mà vì tao đã thấy cái vòng đó rồi. Lên rồi xuống. Xuống rồi lên. Ăn mừng hay không, nó cũng vậy.
---
Hồi lần đầu thất bại, tao nghĩ tại mình chưa đủ giỏi.
Lần hai, tao nghĩ tại mình chưa đủ cứng.
Lần ba, tao không nghĩ gì nữa. Tao chỉ làm.
Có đứa hỏi tao bí quyết gì mà lần ba "thành công". Tao không biết trả lời sao. Vì tao không thấy nó là thành công. Tao chỉ thấy mình vẫn đang làm. Chưa đóng cửa. Vậy thôi.
Cái cứng cỏi hồi lần hai, cái quyết tâm sắt đá, cái "không bao giờ bỏ cuộc", nó suýt giết tao. Nợ chồng nợ. Mặt mũi không dám ngẩng lên. Cứng quá nên gãy.
Lần ba tao mềm hơn. Không phải yếu. Mà mềm.
Bán được thì bán. Không thì thôi. Có khách thì cảm ơn. Không có thì ngồi rang tiếp.
Nước chảy qua kẽ đá, không phải vì nước mạnh hơn đá. Mà vì nước không cần thắng đá.
Tao ba mươi mốt tuổi. Vẫn ở phòng trọ. Vẫn nợ. Nhưng mỗi sáng tao dậy, tao rang cà phê, và tao không sợ nữa.
Không sợ thất bại. Không sợ thành công. Không sợ người ta hỏi quán sao rồi.
Vì tao không còn quán. Tao chỉ còn cà phê, và hai bàn tay.