Lần thứ ba tao thi rớt, bà ngoại gọi điện

Lần đầu tao thi rớt là năm hai mươi ba tuổi.

Thi công chức. Loại hồ sơ mà ông bà già chuẩn bị từ hồi tao còn đang học đại học. Bà ngoại mua cho tao bộ quần áo mới để đi phỏng vấn. Ông ngoại dặn nhớ chào to, nhìn thẳng, đừng có run.

Tao run.

Rớt.

Bà ngoại không nói gì. Ông ngoại thì nói "Năm sau thi lại." Như thể thi công chức giống mùa lúa, hỏng vụ này thì chờ vụ sau.

Tao không buồn lắm. Hai mươi ba tuổi, rớt cái gì cũng thấy bình thường. Còn trẻ mà. Còn thời gian mà. Tao tự nói với mình như vậy.

Rồi tao đi làm công ty tư nhân. Lương bảy triệu. Đi làm từ tám giờ sáng đến sáu giờ chiều. Về nhà ăn cơm, ôn bài, ngủ. Cuối tuần vẫn ôn. Sáu tháng liền.

Lần thứ hai tao thi rớt là năm hai mươi lăm.

Lần này tao thiếu nửa điểm. Nửa điểm. Cái khoảng cách mỏng như tờ giấy mà nặng như cả năm.

Tao nhớ hôm xem kết quả. Ngồi trong quán cà phê gần cơ quan. Mở điện thoại. Kéo danh sách. Không có tên mình.

Kéo lại. Vẫn không có.

Tao gọi nước mía. Uống hết. Rồi gọi thêm ly nữa. Ngồi đó đến khi quán đóng cửa.

Về nhà, má hỏi "Sao rồi con?" Tao nói "Thiếu nửa điểm." Má im. Rồi má nói "Ăn cơm đi."

Đêm đó tao nằm nghĩ. Nửa điểm. Nếu hôm đó tao không bị đau bụng. Nếu tao đọc kỹ hơn cái đề cuối. Nếu tao ngủ sớm hơn đêm trước. Nếu. Nếu. Nếu.

Cái chữ "nếu" nó ăn mòn người ta chậm lắm. Không thấy đau liền. Nhưng nó gặm. Mỗi đêm gặm một ít.

Tao bắt đầu ôn lại. Lần này tao nghiêm túc hơn. Nghiêm túc đến mức bạn bè rủ đi nhậu tao không đi. Sinh nhật thằng bạn thân tao cũng không đi. Tết về quê, mọi người đánh bài, tao ngồi trong phòng ôn.

Bà ngoại vô phòng, thấy tao ngồi học, bà để đĩa mứt trên bàn rồi đi ra. Không nói gì.

Năm hai mươi bảy. Lần thứ ba.

Tao đi thi với cảm giác khác. Không phải tự tin. Không phải sợ. Mà là mệt. Cái mệt của người đã chạy hai vòng rồi, biết đường biết lối, nhưng chân thì nặng.

Thi xong, tao biết.

Không cần đợi kết quả. Cái bài luận cuối tao viết không tốt. Tao biết lúc đặt bút xuống. Biết lúc nộp bài. Biết lúc bước ra khỏi phòng thi.

Kết quả ra. Rớt.

Lần này tao không buồn. Không tức. Không "nếu". Tao chỉ thấy trống. Cái trống của người đã đặt hết vào một chỗ, rồi chỗ đó sập.

Tao không gọi cho ai. Không đăng gì lên mạng. Không khóc. Tao đi bộ từ chỗ xem kết quả về nhà. Bốn cây số. Đi bộ.

Về đến nhà thì bà ngoại gọi điện.

Bà không hỏi kết quả. Bà hỏi "Con ăn cơm chưa?"

Tao nói "Chưa."

Bà nói "Ăn đi. Rồi ngủ đi. Mệt rồi."

Tao nói "Dạ."

Rồi im.

Bà cũng im.

Hai bà cháu im trên điện thoại mấy giây. Rồi bà nói "Thôi, bà cúp nghe." Rồi bà cúp.

Đêm đó tao nằm nghĩ. Nhưng không nghĩ về kỳ thi. Không nghĩ về nửa điểm. Không nghĩ về sáu tháng ôn bài.

Tao nghĩ về bà ngoại.

Bà bảy mươi hai tuổi. Bà sống qua chiến tranh. Qua đói. Qua ông ngoại mất sớm. Qua ba đứa con lớn lên trong thiếu thốn. Bà không có kỳ thi nào để rớt. Bà chỉ có đời. Và đời thì không cho thi lại.

Vậy mà bà không bao giờ nói "Tội nghiệp" hay "Cố lên" hay "Lần sau sẽ được."

Bà chỉ hỏi tao ăn cơm chưa.

Bởi vì bà biết. Rớt thì rớt. Nhưng bụng đói thì vẫn phải ăn. Mệt thì vẫn phải ngủ. Trời sáng thì vẫn phải dậy.

Không có gì to tát hết.

Sau lần đó tao không thi nữa. Không phải vì bỏ cuộc. Mà vì tao nhìn ra một thứ.

Ba lần tao rớt, cái đau nhất không phải là rớt. Cái đau nhất là tao đã biến kỳ thi đó thành toàn bộ con người mình. Rớt thì tao không là gì. Đậu thì tao mới là người.

Ba năm trời, tao sống như thể mình chỉ có giá trị khi đậu cái kỳ thi đó.

Bà ngoại thì không nghĩ vậy. Với bà, tao là thằng cháu. Đậu hay rớt, bà vẫn hỏi ăn cơm chưa.

Tao đi làm chỗ khác. Lương cũng không cao hơn bao nhiêu. Nhưng tối về tao không ôn bài nữa. Tao đi bộ. Tao gọi điện cho bà. Tao nấu cơm.

Có hôm tao nấu cơm cháy. Ngồi ăn một mình. Cơm cháy mà thấy ngon.

Bởi vì tao ăn mà không nghĩ gì khác ngoài chén cơm trước mặt.

Lâu lắm rồi tao không ăn kiểu đó.