Lương tao tăng gấp ba mà tao vẫn sợ
My salary tripled but I'm still afraid
Hồi hai mươi hai tuổi, tao lương bốn triệu.
Ở trọ chung với thằng bạn đại học. Phòng mười hai mét vuông, quạt trần kêu cọt kẹt. Tối nào cũng ăn cơm bụi hai mươi lăm ngàn. Tháng nào cũng hết tiền trước ngày hai mươi.
Nhưng tao nhớ rõ. Hồi đó tao ngủ ngon.
Tao không nghĩ nhiều. Hết tiền thì nhịn. Mượn thằng bạn vài trăm, lương ra trả. Đơn giản. Không có gì phải lo vì không có gì để mất.
Rồi tao nhảy việc.
Công ty mới, lương tám triệu. Tao dọn ra ở riêng. Phòng hai mươi mét vuông, có máy lạnh. Tao mua cái nệm xịn. Đêm đầu tiên nằm trên nệm mới, tao nghĩ: đời mình bắt đầu đi lên rồi.
Hai năm sau, mười hai triệu.
Tao mua xe máy trả góp. Bắt đầu uống cà phê specialty. Mua áo có thương hiệu. Tao nhìn tài khoản mỗi cuối tháng, thấy số dư nhỉnh hơn hồi bốn triệu một chút. Hơi lạ. Nhưng tao không nghĩ nhiều.
Rồi hai mươi triệu.
Tao thuê căn hộ studio. Mua máy lọc không khí. Đặt đồ ăn trên app mỗi ngày. Đi gym phòng tập có bể bơi. Cuối tháng, tài khoản vẫn gần như trống.
Tao bắt đầu thấy sợ.
Không phải sợ đói. Sợ kiểu khác. Sợ mất. Sợ tụt. Sợ quay lại cái phòng mười hai mét vuông. Sợ phải nhịn cơm. Dù bây giờ tao kiếm gấp năm lần hồi đó.
Nỗi sợ này hồi bốn triệu tao không có.
Bây giờ tao hai mươi tám. Lương ba mươi hai triệu.
Tao biết là nhiều. Tao biết nhiều người mơ con số đó. Tao cũng từng mơ con số đó. Nhưng tao nói thật. Tao sợ hơn hồi bốn triệu.
Mỗi sáng thức dậy, việc đầu tiên tao làm là mở app ngân hàng. Không phải để xem có bao nhiêu. Mà để chắc chắn nó chưa mất đi.
Tao tính toán mọi thứ. Tiền thuê nhà. Tiền trả góp xe hơi. Tiền bảo hiểm. Tiền gym. Tiền cà phê. Tiền ăn. Tiền gửi về cho mẹ. Tiền đầu tư. Tiền dự phòng.
Tao có một cái file Excel.
File đó tao mở mỗi ngày. Sửa mỗi ngày. Tao dời từng con số, cộng trừ, xoay xở. Như chơi tetris mà không bao giờ thắng.
Có lần tao ngồi tính, nếu mất việc bây giờ, tao trụ được bốn tháng. Bốn tháng. Với ba mươi hai triệu một tháng.
Hồi lương bốn triệu, tao mất việc hai tuần, tao đi phụ quán cơm. Không sao hết. Không sợ.
Bây giờ, nghĩ đến chuyện mất việc thôi là tao đã thấy khó thở.
Tao bắt đầu tự hỏi. Cái gì thay đổi?
Tiền nhiều hơn. Đồ nhiều hơn. Chỗ ở rộng hơn. Ăn ngon hơn. Mặc đẹp hơn. Tao "lên đời" theo đúng nghĩa mà ai cũng nói.
Nhưng nỗi sợ cũng lên đời theo.
Hồi bốn triệu, tao sợ đói. Nỗi sợ đó đơn giản. Đói thì kiếm ăn. Xong.
Bây giờ, tao sợ mất thứ tao đang có. Sợ không đủ. Sợ tụt hạng. Sợ người ta biết mình không giàu như họ tưởng. Sợ mẹ thất vọng. Sợ bạn gái đi. Sợ mình không xứng đáng với cái cuộc sống mình đang sống.
Nỗi sợ đó không có đáy.
Tao nhớ có lần ngồi nhậu với thằng bạn cũ. Thằng ở chung trọ hồi đó. Giờ nó lương mười lăm triệu, vợ một con. Ở căn chung cư nhỏ ngoại thành.
Nó kể chuyện con nó đi học. Kể vợ nó nấu ăn ngon. Kể cuối tuần hai vợ chồng chở con đi công viên.
Tao nghe mà thấy lạ. Nó không nói gì về tiền. Không khoe. Không than. Không tính.
Tao hỏi: "Mày không lo tiền à?"
Nó cười: "Lo chứ. Nhưng lo xong rồi thôi. Đâu có lo hoài được."
Lo xong rồi thôi.
Tao không biết cái đó là gì.
Tao lo xong rồi lo tiếp. Lo xong cái này thì cái khác nhảy vào. Như cái lỗ hổng mà tao đổ tiền vào bao nhiêu cũng không đầy.
Có đêm tao nằm nghĩ. Bao nhiêu thì đủ?
Năm mươi triệu? Một trăm triệu? Tao nhìn mấy người kiếm trăm triệu một tháng trên mạng. Họ vẫn chạy. Vẫn lo. Vẫn sợ.
Tao nhìn mấy người có tiền tỷ. Họ sợ mất tiền tỷ.
Cái sợ nó lớn theo cái ví.
Tao nghĩ lại hồi bốn triệu. Cái phòng mười hai mét vuông. Cái quạt kêu cọt kẹt. Cơm bụi hai mươi lăm ngàn.
Tao không thiếu gì hết. Tao thiếu tiền, nhưng tao không thiếu gì hết.
Bây giờ tao có tiền. Nhưng tao thiếu cái gì đó mà tao không gọi tên được.
Hôm qua tao mở file Excel ra. Nhìn một hồi. Rồi tao đóng lại.
Tao không sửa gì.
Lần đầu tiên trong mấy năm.
知足者富
Tri túc giả phú
Biết đủ là giàu.
One who knows contentment is rich.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 33
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói "biết đủ là giàu". Nghe thì dễ. Nhưng cái khó không phải là biết. Cái khó là tin. Tao kiếm gấp tám lần so với hồi mới ra trường. Nhưng tao không giàu hơn. Tao sợ hơn. Vì cái "đủ" của tao nó chạy nhanh hơn cái ví. Hồi bốn triệu, đủ là có cơm ăn, có chỗ ngủ. Rõ ràng. Sờ được. Bây giờ, đủ là gì? Tao không biết. Nó thay đổi mỗi lần tao lên lương. Mỗi lần tao thấy người ta có cái gì đó mình chưa có. Ông Lão nói câu đó không phải để dạy tao tiết kiệm. Ổng nói về cái gốc. Cái gốc là tao không biết mình cần gì. Tao chỉ biết mình muốn thêm. Mà "thêm" thì không có điểm dừng. Biết đủ không phải là ngưng kiếm tiền. Là ngưng để cái sợ quyết định mình sống kiểu gì.
Lao Tzu said "one who knows contentment is rich." Sounds easy. But the hard part isn't knowing. The hard part is believing. I make eight times what I did when I started. But I'm not richer. I'm more afraid. Because my definition of "enough" runs faster than my wallet. At four million, enough meant food and a place to sleep. Clear. Tangible. Now, what's enough? I don't know. It changes every time I get a raise. Every time I see someone with something I don't have. The old man didn't say that to teach me to save money. He was talking about the root. The root is that I don't know what I need. I only know I want more. And "more" has no finish line. Knowing contentment isn't about stopping the hustle. It's about stopping the fear from deciding how you live.