Lương tao tăng gấp ba mà tháng nào cũng hết
My salary tripled but I'm still broke every month
Hồi mới ra trường, tao lương năm triệu.
Ở trọ phòng hai người. Ăn cơm bình dân. Uống trà đá. Cuối tháng còn dư ba trăm ngàn, tao mừng.
Ba trăm ngàn. Tao nhớ rõ. Cầm trên tay mà thấy mình giỏi.
Rồi tao nhảy việc. Lương tám triệu. Tao thuê phòng riêng. Mua cái quạt đứng thay quạt trần. Ăn cơm có thêm món. Cuối tháng còn dư bốn trăm.
Tao nghĩ, lương tám triệu mà dư bốn trăm thì hơi kỳ. Nhưng thôi, đời mà.
Hai năm sau, tao lên mười hai triệu. Lúc đó tao nghĩ, mười hai triệu là khác rồi. Tao sẽ để dành được. Tao sẽ có tiết kiệm. Tao sẽ không phải lo cuối tháng nữa.
Tao thuê phòng rộng hơn. Có máy lạnh. Mua cái nệm tốt. Đi ăn ngoài nhiều hơn. Uống cà phê sáng thay trà đá. Cuối tháng còn dư năm trăm.
Năm trăm.
Lương tăng gấp đôi rưỡi mà dư chỉ hơn hai trăm ngàn so với hồi năm triệu.
Tao không hiểu. Tao ngồi lại tính. Tiền nhà tăng. Tiền ăn tăng. Tiền cà phê, tiền grab, tiền quần áo, tiền đi chơi với bạn. Mỗi thứ tăng một chút. Cộng lại thì nuốt hết.
Nhưng tao không thấy mình hoang phí. Mỗi khoản đều hợp lý. Mỗi thứ tao mua đều cần. Hoặc tao nghĩ là cần.
---
Năm ngoái tao lên mười lăm triệu. Tao nói với mấy đứa bạn, giọng tự tin lắm: "Mười lăm triệu là ổn rồi. Tao sẽ bắt đầu để dành."
Tao đổi điện thoại. Cái cũ vẫn dùng được, nhưng chậm. Mà ai đi làm lương mười lăm triệu xài điện thoại đời cũ.
Tao mua giày. Đôi cũ vẫn mang được, nhưng sờn. Mà đi gặp khách hàng mang giày sờn thì kỳ.
Tao đăng ký gym. Tháng đầu đi bốn buổi. Tháng hai đi hai buổi. Tháng ba không đi. Nhưng vẫn đóng tiền.
Tao uống cà phê specialty thay cà phê sữa đá. Không phải vì ngon hơn. Mà vì mấy đứa xung quanh uống vậy.
Cuối tháng, tao mở app ngân hàng. Dư sáu trăm ngàn.
Sáu trăm ngàn.
Lương mười lăm triệu. Gấp ba lần hồi mới ra trường. Dư gấp đôi so với hồi năm triệu.
Gấp đôi. Nghe thì nhiều. Nhưng sáu trăm ngàn với ba trăm ngàn, khác gì nhau.
---
Tao bắt đầu sợ.
Không phải sợ nghèo. Sợ cái khác.
Sợ cái cách mà "đủ" nó chạy. Tao đuổi theo nó, nó chạy nhanh hơn tao. Lương tao tăng, "đủ" cũng tăng. Tao chưa bao giờ chạm được nó.
Hồi năm triệu, tao nghĩ tám triệu là đủ. Hồi tám triệu, tao nghĩ mười hai là đủ. Hồi mười hai, tao nghĩ mười lăm. Bây giờ mười lăm, tao nghĩ hai mươi.
Tao biết. Đến lúc hai mươi, tao sẽ nghĩ ba mươi.
Nó không dừng. Nó không bao giờ dừng.
---
Có hôm tao ngồi quán cà phê. Bốn mươi lăm ngàn một ly. Ngồi cạnh thằng bạn cũ hồi đại học. Nó làm giáo viên, lương chín triệu.
Nó kể chuyện cuối tuần đưa con đi công viên. Mua cho con cái kem mười lăm ngàn. Hai cha con ngồi ghế đá ăn. Con nó kem dính đầy mặt, nó lau cho con, cười.
Nó kể bình thường. Không khoe. Không triết lý. Chỉ kể.
Tao ngồi nghe. Tao lương gấp gần đôi nó. Tao không có con, không có vợ, không có ai để mua kem mười lăm ngàn cho. Tao có cái điện thoại mới, đôi giày không sờn, thẻ gym không đi.
Tao không biết ai đang sống tốt hơn ai. Nhưng tao biết nó kể chuyện mà mắt nó sáng. Còn tao kể chuyện lương mà giọng tao mệt.
---
Tối đó tao về nhà. Phòng rộng. Máy lạnh mát. Nệm êm.
Tao nằm nghĩ.
Hồi năm triệu, tao ngủ phòng trọ nóng, quạt kêu cọt kẹt. Nhưng tao ngủ được. Ngủ sâu. Vì tao không nghĩ gì.
Bây giờ phòng mát, nệm êm. Tao nằm đến hai giờ sáng không ngủ được. Vì tao nghĩ.
Nghĩ tháng sau có đủ không. Nghĩ bao giờ mới mua được xe. Nghĩ thằng A vừa đăng ảnh đi Đà Lạt. Nghĩ con B vừa mua nhà trả góp. Nghĩ mình hai mươi bảy tuổi rồi mà chưa có gì.
Chưa có gì.
Lương gấp ba. Phòng rộng hơn. Đồ đẹp hơn. Ăn ngon hơn.
Mà "chưa có gì".
---
Tao không biết "đủ" là bao nhiêu.
Nhưng tao bắt đầu nghi. Có khi "đủ" không phải con số. Có khi nó là cái gì đó khác mà tao chưa biết gọi tên.
Hồi năm triệu, tao dư ba trăm ngàn mà thấy mình giỏi.
Bây giờ mười lăm triệu, tao dư sáu trăm ngàn mà thấy mình thiếu.
Cái gì thay đổi?
Lương thay đổi. Phòng thay đổi. Giày thay đổi.
Còn cái cảm giác thiếu, nó vẫn y nguyên.
禍莫大於不知足，咎莫大於欲得
Hoạ mạc đại ư bất tri túc, cữu mạc đại ư dục đắc
Họa không gì lớn bằng không biết đủ, lỗi không gì lớn bằng muốn được.
No calamity is greater than not knowing contentment; no fault is greater than desire for gain.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 46
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói họa lớn nhất là không biết đủ. Lỗi nặng nhất là muốn được thêm. Nghe thì tưởng ổng nói mấy người tham lam, mấy người giàu mà muốn giàu hơn. Nhưng không phải. Ổng nói tao. Nói mày. Nói thằng lương mười lăm triệu mà tháng nào cũng hết. Cái họa không phải là nghèo. Cái họa là cái đầu mình nó dời cái mốc "đủ" mỗi lần mình tới gần. Như con chó đuổi cái đuôi. Chạy hoài, không bao giờ cắn được. Không biết đủ không phải là không có đủ. Là không nhận ra mình đã có đủ. Hồi năm triệu, ba trăm ngàn dư là đủ. Bây giờ mười lăm triệu, sáu trăm ngàn dư mà thiếu. Cái gì thay đổi? Không phải số tiền. Là cái đầu. Ổng không bảo mày đừng kiếm tiền. Ổng chỉ hỏi: mày có biết mày đang chạy theo cái gì không?
Laozi said the greatest misfortune is not knowing what is enough. The greatest fault is wanting more. Sounds like he's talking about greedy people, rich people wanting to be richer. But no. He's talking about me. About you. About the guy making fifteen million who's still broke every month. The misfortune isn't being poor. The misfortune is a mind that moves the goalpost of "enough" every time you get close. Like a dog chasing its own tail. Running forever, never catching it. Not knowing enough doesn't mean not having enough. It means not recognizing you already do. At five million, three hundred thousand surplus felt like plenty. Now at fifteen million, six hundred thousand surplus feels like nothing. What changed? Not the money. The mind. He's not telling you to stop earning. He's just asking: do you know what you're chasing?