Má tao mất lúc tao đang họp
My Mom Died While I Was in a Meeting
Tao đang trình bày slide thứ ba thì điện thoại rung.
Tao liếc xuống. Số chị Hai.
Chị Hai không bao giờ gọi trong giờ làm. Tao biết có chuyện. Nhưng tao đang đứng trước mười hai người. Màn hình chiếu biểu đồ doanh thu quý ba. Sếp ngồi đầu bàn, tay chống cằm, chờ tao nói tiếp.
Tao tắt tiếng điện thoại. Lật slide.
Ba mươi giây sau nó rung lần nữa.
Tao vẫn nói. Giọng tao vẫn đều. Tay tao vẫn cầm cái bút chỉ laser. Đầu tao nghĩ: chắc má nhập viện lại. Tuần trước má ho nhiều, chị Hai đưa đi khám, bác sĩ nói theo dõi thêm.
Theo dõi thêm. Câu đó nghe quen lắm. Mấy tháng nay câu nào cũng "theo dõi thêm".
Tao trình bày xong. Sếp gật đầu. Mấy người vỗ tay lịch sự. Tao ngồi xuống, mở điện thoại dưới bàn.
Bốn cuộc gọi nhỡ. Hai tin nhắn.
Tin đầu: "Em gọi chị gấp."
Tin sau: "Má mất rồi."
Ba chữ. Không dấu chấm than. Không emoji. Ba chữ trên màn hình năm inch.
Tao nhìn ba chữ đó. Rồi tao nhìn lên. Cuộc họp vẫn tiếp. Người kế đang trình bày phần marketing. Nó nói gì đó về conversion rate.
Tao ngồi đó thêm mười lăm phút.
Mười lăm phút. Má tao đã mất, và tao ngồi nghe người ta nói về conversion rate.
Tao không khóc. Không run. Không đứng dậy chạy ra ngoài. Tao ngồi đó, hai tay đặt trên bàn, mặt bình thường. Có thể tao còn gật đầu mấy lần.
Đến lúc cuộc họp kết thúc, tao đứng dậy, đi ra hành lang, gọi lại cho chị Hai.
Chị khóc. Tao nghe. Chị nói má đi lúc mười giờ hai mươi. Nhẹ nhàng. Không đau. Y tá nói má nhắm mắt như ngủ.
Mười giờ hai mươi. Lúc đó tao đang nói câu: "So với cùng kỳ năm ngoái, chúng ta tăng trưởng mười bảy phần trăm."
Má tao chết trong lúc tao nói về mười bảy phần trăm.
Tao xin nghỉ. Sếp nói: "Chia buồn. Cần gì cứ nói." Nó vỗ vai tao. Tao gật đầu.
Tao lái xe về quê. Ba tiếng trên cao tốc. Tao không mở nhạc, không mở radio. Chỉ tiếng máy lạnh chạy.
Tao nghĩ: mình nên khóc. Người ta mất má thì khóc. Phim nào cũng vậy. Nhưng tao không khóc. Tao chỉ thấy trống. Như cái phòng ai dọn hết đồ ra mà chưa chuyển đồ mới vào.
Về đến nhà, chị Hai ôm tao. Chị khóc. Tao ôm lại. Mấy dì mấy cậu đến, mắt đỏ. Tao chào hỏi, rót nước, kê bàn ghế. Tao làm mọi thứ đúng.
Đêm đó tao ngồi cạnh má. Má nằm đó, mặt bình thường. Hơi gầy hơn lần cuối tao về thăm. Lần cuối là ba tuần trước. Tao về buổi sáng, đi buổi chiều. Má nói: "Mày về chi mà vội vậy." Tao nói: "Con bận. Tuần sau con về lại."
Tuần sau tao không về. Tuần sau nữa cũng không.
Tao ngồi nhìn má. Tao muốn nói gì đó. Nhưng không biết nói gì. Hồi má còn sống tao cũng không biết nói gì. Hai má con ngồi với nhau, má hỏi ăn cơm chưa, tao nói ăn rồi. Má hỏi công việc sao, tao nói bình thường. Hết.
Bao nhiêu năm, tao với má nói chuyện toàn bằng mấy câu có sẵn. Như kịch bản ai viết từ đời nào.
Đám tang xong, tao quay lại thành phố. Đi làm lại. Thứ Hai. Đúng một tuần sau.
Mọi thứ bình thường. Tao họp, tao trình bày, tao ăn trưa ở canteen. Không ai nhắc. Mấy đứa đồng nghiệp biết, nhưng không ai nói gì. Tao cũng không muốn ai nói gì.
Rồi một tối, tao về nhà, mở tủ lạnh lấy nước.
Trong tủ lạnh có hộp mứt gừng. Má gửi lên lần trước. Tao chưa mở.
Tao cầm hộp mứt. Nắp nhựa, bên trong giấy bạc, chữ viết tay: "Cho thằng Út. Ít ngọt."
Ít ngọt. Vì tao từng nói má làm ngọt quá.
Tao ngồi xuống sàn bếp. Cầm hộp mứt.
Rồi tao khóc.
Không phải khóc vì nhớ. Không phải khóc vì thương. Tao không biết tao khóc vì cái gì. Nó cứ ra. Như cái vòi ai mở mà không tìm được chỗ khoá.
Tao ngồi đó, sàn bếp lạnh, ôm hộp mứt gừng, khóc như chưa bao giờ được khóc.
Hôm sau tao đi làm bình thường.
Hộp mứt tao để lại trong tủ lạnh. Không mở. Không ăn. Không vứt.
Nó vẫn ở đó.
Đến bây giờ vẫn ở đó.
Đau khổ là chắc chắn, khổ sở là lựa chọn.
Pain is certain, suffering is optional.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada)
Diễn giải
Interpretation
Epictetus nói đau khổ là chắc chắn, khổ sở là lựa chọn. Nghe thì tưởng ông biểu mày đừng buồn. Không phải. Ổng nói: mày sẽ đau. Chắc chắn đau. Má mày mất, mày sẽ đau. Cái đó không ai tránh được, không ai nên tránh. Nhưng khổ sở là khi mày ngồi đó tự hỏi: sao mình không khóc sớm hơn, sao mình không về thăm tuần đó, sao mình ngồi nghe conversion rate trong lúc má chết. Cái vòng lặp đó, cái "giá mà" đó, mày tự chọn chạy vào. Thằng trong chuyện, nó đau. Nó ôm hộp mứt khóc trên sàn bếp. Cái đó là đau khổ. Nó thật. Nhưng nếu nó ngồi đó mỗi đêm, tự trách mình vì mười lăm phút không đứng dậy, thì cái đó là khổ sở. Cái đó nó tự thêm vào. Đau thì cứ đau. Đừng thêm gì vào nỗi đau.
Epictetus said pain is certain, suffering is optional. Sounds like he's telling you not to be sad. He's not. He's saying: you will hurt. That's guaranteed. Your mother dies, you will hurt. Nobody escapes that, nobody should. But suffering is when you sit there asking: why didn't I cry sooner, why didn't I visit that week, why was I listening to conversion rates while Mom died. That loop, that "what if," you choose to enter it. The guy in the story, he hurt. He held a jar of candied ginger and cried on the kitchen floor. That's pain. That's real. But if he sits there every night, blaming himself for those fifteen minutes he didn't stand up, that's suffering. That's something he adds on his own. Hurt when it hurts. Don't add anything to the pain.