Nó đăng ảnh Đà Lạt, tao đang rửa bát
It Posted Dalat Photos While I Was Doing the Dishes
Tối thứ bảy.
Tao đứng rửa bát. Cái chảo dính mỡ, ngâm từ trưa mà vẫn chưa sạch. Nước nóng hết rồi, phải đun lại.
Điện thoại nằm trên bàn bếp, màn hình sáng lên. Tao lau tay vào cái khăn ẩm, mở ra.
Nó đăng ảnh ở Đà Lạt.
Nó là thằng Hùng. Học cùng đại học. Tốt nghiệp cùng năm. Ra trường cùng tháng. Hồi đó tao với nó ngang nhau. Cùng đi xin việc, cùng bị từ chối mấy vòng, cùng ngồi quán cóc chửi đời.
Bây giờ nó ở Đà Lạt. Resort nào đó có hồ bơi nhìn ra đồi thông. Bên cạnh là vợ nó, đẹp, cười tươi. Nó đeo kính râm, tay cầm ly cà phê, caption viết: "Cuối tuần chill chill."
Tao nhìn xuống bồn rửa. Mấy cái bát cơm nguội. Cái muỗng còn dính nước mắm.
Tao không ghét nó. Thật. Tao không ghét nó.
Nhưng có cái gì đó trong ngực. Không phải giận. Không phải buồn. Nó giống như bị ai bóp nhẹ một cái rồi thả ra. Nhanh thôi. Nhưng tao biết nó ở đó.
Tao hai mươi tám tuổi. Lương mười bốn triệu. Thuê phòng trọ hai mươi mét vuông ở Gò Vấp. Xe máy trả góp còn bốn tháng nữa. Tiền gửi về cho mẹ mỗi tháng ba triệu. Còn lại thì sống.
Không thiếu. Nhưng không dư.
Tao mở Facebook tiếp. Cuộn xuống.
Con Lan đăng ảnh nhận nhà mới. Chung cư gì đó ở quận 9. Caption dài, cảm ơn bố mẹ, cảm ơn chồng, cảm ơn bản thân đã cố gắng. Hai trăm mấy like.
Thằng Phúc vừa lên trưởng nhóm. Công ty nước ngoài. Đăng ảnh team building ở Hội An. Áo sơ mi trắng, cười như quảng cáo kem đánh răng.
Con Thảo mới sinh con đầu lòng. Ảnh em bé đỏ hỏn, quấn khăn trắng. Caption: "Món quà lớn nhất đời mẹ."
Tao cuộn. Cuộn. Cuộn.
Mỗi bức ảnh như một cái thước. Không ai đo tao cả. Nhưng tao tự đặt mình lên đó.
Nó có nhà. Tao chưa. Nó có vợ. Tao chưa. Nó lên chức. Tao chưa. Nó đi Đà Lạt. Tao rửa bát.
Tao tắt điện thoại. Úp xuống bàn.
Đứng đó một lúc. Nước trong bồn đã nguội.
Tao nghĩ đến hồi năm ngoái. Tao cũng đi Đà Lạt. Cũng đăng ảnh. Cũng caption gì đó vui vui. Lúc đó tao đang vay tiền để đóng học phí khóa học thêm. Trong ảnh tao cười. Ngoài ảnh tao đang tính xem tháng này có đủ tiền đóng tiền trọ không.
Vậy thì ảnh thằng Hùng đăng hôm nay, tao biết gì về nó?
Tao biết nó cười. Tao biết nó ở resort. Tao biết vợ nó đẹp.
Nhưng tao không biết nó có đang trả góp cái gì không. Tao không biết nó với vợ nó có cãi nhau trên đường đi không. Tao không biết nó có nằm thức lúc ba giờ sáng nghĩ về công việc không.
Tao không biết gì hết.
Tao chỉ biết cái ảnh.
Rồi tao lấy cái ảnh đó, đặt cạnh đời mình, rồi tự bảo mình thua.
Thua ai? Thua cái ảnh.
Buồn cười.
Tao mở nước nóng lại. Rửa nốt cái chảo. Mỡ trôi đi. Bồn sạch.
Tao pha một ly cà phê. Ngồi ở cái bàn nhỏ cạnh cửa sổ. Phòng trọ tầng ba, nhìn ra con hẻm. Có tiếng xe máy đi qua. Có mùi cơm ai đó nấu.
Tao uống một ngụm.
Nó không ngon bằng ly cà phê trong ảnh thằng Hùng. Nhưng nó nóng. Và tao đang uống thật.
Tao ngồi đó. Không mở điện thoại lại.
Nghĩ về hồi mới ra trường. Tao với thằng Hùng ngồi quán cóc, uống trà đá, nói về tương lai. Nó bảo nó muốn mở công ty. Tao bảo tao muốn đi du lịch khắp nơi. Hai thằng mơ to lắm.
Bây giờ nó không mở công ty. Tao cũng không đi khắp nơi. Nó làm sale cho một hãng dược. Tao làm kế toán cho một công ty nhỏ.
Hai thằng đều không đi đến chỗ mình từng nói.
Nhưng nó đăng ảnh Đà Lạt. Nên trông như nó đến rồi.
Còn tao rửa bát. Nên trông như tao chưa đi đâu.
Mà thật ra, ai biết ai đang ở đâu.
Tao uống hết ly cà phê. Rửa cái ly. Lau bàn bếp.
Mở điện thoại lên, vào ảnh thằng Hùng, bấm like.
Rồi tắt.
Đêm đó tao nằm nghĩ. Không phải nghĩ về thằng Hùng. Không phải nghĩ về con Lan hay thằng Phúc.
Tao nghĩ về cái bồn rửa bát.
Nó không đẹp. Không ai đăng ảnh bồn rửa bát lên mạng. Không ai like cái chảo dính mỡ.
Nhưng tao rửa xong rồi. Bồn sạch rồi.
Và cái đó là thật.
Đường lên và đường xuống là một.
The way up and the way down are one and the same.
— Heraclitus, Fragment 60
Diễn giải
Interpretation
Heraclitus nói đường lên và đường xuống là một. Nghe triết lý, nhưng nghĩ lại thì đúng kiểu đời thường luôn. Thằng Hùng đăng ảnh Đà Lạt, tao thấy nó đang đi lên. Tao rửa bát, tao thấy mình đang ở dưới. Nhưng mà hồi năm ngoái, tao cũng đăng ảnh y vậy, trong khi đang vay tiền đóng học phí. Lúc đó ai nhìn vào cũng nghĩ tao đang lên. Vậy lên hay xuống, ai biết? Cái ảnh resort là lên. Cái bồn rửa bát là xuống. Nhưng hai cái đó có khi nằm trong cùng một ngày của cùng một người. Đường lên và đường xuống là một. Không phải vì chúng giống nhau. Mà vì chúng không tách rời nhau được. Tao đang rửa bát, nhưng tao cũng đang sống. Nó đang ở resort, nhưng nó cũng đang trả góp cái gì đó. Không ai chỉ đi lên. Không ai chỉ đi xuống. Tao tự vẽ cái thang rồi tự xếp mình ở bậc cuối.
Heraclitus said the way up and the way down are one. Sounds philosophical, but it's actually just how life works. Hung posted Dalat photos, and I saw him going up. I was doing dishes, and I saw myself at the bottom. But last year, I posted similar photos while borrowing money for tuition. Anyone looking in would've thought I was on the rise. So who's up and who's down? The resort photo looks like up. The dirty sink looks like down. But both can exist in the same day for the same person. The way up and the way down are one. Not because they're the same thing. But because you can't separate them. I was washing dishes, but I was also living. He was at a resort, but he was also paying off something. Nobody only goes up. Nobody only goes down. I drew the ladder myself, then placed myself at the bottom rung.