Nó lên chức, tao mở LinkedIn rồi đóng lại
He Got Promoted, I Opened LinkedIn Then Closed It
Tao với nó học cùng lớp đại học.
Bốn năm ngồi cạnh nhau. Cùng chép bài. Cùng trốn tiết. Cùng ăn cơm bụi hai mươi lăm nghìn ở con hẻm sau trường.
Tốt nghiệp, nó vào một công ty lớn. Tao vào một công ty nhỏ. Không ai nghĩ gì nhiều. Hồi đó hai đứa đều lương bảy triệu, đều ở trọ, đều gọi về nhà xin thêm tiền cuối tháng.
Năm đầu tiên, tao còn hay nhắn nó. "Ê mày, cuối tuần đi nhậu không." Nó bảo bận. Tao cũng bận. Nhưng tao vẫn nhắn.
Năm thứ hai, nó đổi công ty. Tao cũng đổi. Nó lên senior. Tao cũng lên. Hai đứa song song. Tao thấy bình thường.
Năm thứ ba, nó đăng một cái ảnh trên LinkedIn. Mặc vest, đứng trước logo công ty, dòng chữ "Excited to announce..."
Tao nhìn. Đọc hết. Đọc cả phần comment. Ba trăm người chúc mừng. Tao cũng bấm like.
Rồi tao đóng app.
Rồi tao mở lại.
Rồi tao đóng.
Tối đó tao nằm nghĩ. Không phải nghĩ về nó. Mà nghĩ về tao. Tao đang ở đâu. Tao đang làm gì. Tao có đang đi đúng đường không.
Ba năm trước tao không hỏi mấy câu này. Ba năm trước tao chỉ biết đi làm, lãnh lương, cuối tuần đi chơi. Vậy mà giờ, chỉ vì một cái ảnh trên mạng, tao bắt đầu nghi ngờ hết.
Tao biết nó giỏi. Tao không ghen. Tao thật sự không ghen.
Nhưng có cái gì đó khác. Nó không phải ghen. Nó là một cảm giác trống. Như tao đang đứng yên mà thấy xe người ta chạy qua.
Tao bắt đầu để ý nhiều hơn.
Đứa bạn khác mua nhà. Tao thấy. Đứa bạn khác cưới vợ. Tao thấy. Đứa bạn khác đi du lịch châu Âu. Tao thấy.
Mỗi lần thấy, tao đều bảo mình: "Kệ đi, ai có đường nấy."
Nhưng cái miệng nói kệ, cái đầu không kệ được.
Tao bắt đầu tính. Lương tao bao nhiêu. Lương nó bao nhiêu. Tao tiết kiệm được bao nhiêu. Nó tiết kiệm được bao nhiêu. Tao bao giờ mua được nhà. Nó bao giờ mua được nhà.
Tao tính cả mấy thứ tao không biết chính xác. Tao đoán. Tao suy ra. Tao tự vẽ ra một cuộc đời của nó trong đầu tao, rồi tao đem cuộc đời đó ra so với cuộc đời thật của tao.
Buồn cười ở chỗ, cuộc đời tao thì tao biết hết mấy chỗ xấu. Còn cuộc đời nó, tao chỉ thấy mấy chỗ đẹp.
Tao so cái tệ nhất của tao với cái tốt nhất của nó.
Rồi tao buồn.
Rồi tao tự hỏi sao mình buồn.
Rồi tao buồn thêm vì không trả lời được.
Có một hôm, tao ngồi cà phê một mình. Trời nóng. Quán vắng. Tao lướt điện thoại. Thấy một đứa bạn cũ đăng story, caption ghi: "Grateful for everything."
Tao nhìn ảnh nó. Nó cười. Tao không biết nó có vui thật không. Nhưng tao biết chắc một điều: tao đang không vui.
Và cái không vui đó, nó không đến từ cuộc đời tao. Nó đến từ việc tao cứ nhìn cuộc đời người khác.
Tao nhận ra một cái pattern. Mỗi lần tao mở mạng xã hội, tao đều về với một ý kiến. Ý kiến về đứa này đang thành công. Ý kiến về đứa kia đang hạnh phúc. Ý kiến về bản thân tao đang thua.
Mà tao có biết gì đâu. Tao chỉ thấy ảnh. Tao chỉ đọc caption. Tao chỉ đếm like.
Rồi tao lấy mấy thứ đó, xây thành một bản án cho chính mình.
Tao nghĩ lại, hồi đại học, hai đứa ăn cơm bụi. Tao có bao giờ nhìn nó rồi tự hỏi "mình có đang thua không?" Không. Vì hồi đó tao không có gì để so. Hay đúng hơn, tao không nghĩ đến chuyện so.
Giờ tao hai mươi bảy. Mọi thứ đều có thước đo. Lương là thước. Chức danh là thước. Cái xe, cái nhà, cái ảnh cưới, cái story check-in ở sân bay. Tất cả đều là thước.
Và tao cầm đủ thứ thước đo đi đo cuộc đời mình. Mà quên mất, tao chưa bao giờ tự hỏi: tao muốn đo cái gì.
Tuần trước nó nhắn tao. "Ê, lâu quá không gặp. Cuối tuần đi nhậu không."
Tao đọc tin nhắn. Nhìn cái tên nó. Nhớ hồi hai đứa ngồi chép bài.
Tao trả lời: "Ừ, đi."
Hai đứa ngồi quán bia. Nó kể công việc mệt. Áp lực. Sếp khó. Vợ sắp sinh mà chưa mua được nhà. Nó nói: "Tao nhìn mày thấy thoải mái quá. Một mình, tự do, muốn làm gì thì làm."
Tao nhìn nó. Nó nhìn tao.
Hai đứa cười.
Không ai nói thêm gì.
Bạn luôn có quyền không có ý kiến. Không phải lúc nào cũng cần phán xét.
You always own the option of having no opinion. There is never any need to judge.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 6.52
Diễn giải
Interpretation
Epictetus nói mày luôn có quyền không có ý kiến về một chuyện gì đó. Nghe đơn giản. Nhưng thử nghĩ coi. Mỗi lần mày lướt mạng, mày có bao giờ chỉ nhìn rồi thôi không? Không. Mày nhìn rồi mày nghĩ. Nó thành công. Nó hạnh phúc. Nó hơn mình. Mỗi cái ảnh, mỗi cái caption, mày đều tự động gắn vào đó một ý kiến. Rồi cái ý kiến đó quay lại đâm mày. Mà thật ra, mày có biết gì đâu. Mày chỉ thấy cái vỏ. Rồi mày lấy cái vỏ của người ta đem so với cái ruột của mình. Ông già Epictetus bảo, mày không cần phải có ý kiến. Mày thấy một cái ảnh, mày có thể chỉ thấy, rồi lướt đi. Không cần phán. Không cần so. Không cần xếp hạng. Cái khổ không phải vì người ta hơn mày. Cái khổ vì mày cứ tự ngồi chấm điểm.
Epictetus said you always have the right to have no opinion about something. Sounds simple. But think about it. Every time you scroll through social media, do you ever just look and move on? No. You look and you think. He's successful. She's happy. They're ahead of me. Every photo, every caption, you automatically attach an opinion. Then that opinion turns around and stabs you. But really, what do you know? You only see the surface. Then you take someone else's surface and compare it with your own insides. The old Stoic said you don't need to have an opinion. You see a photo, you can just see it, then scroll on. No judging. No comparing. No ranking. The suffering doesn't come from others being ahead of you. The suffering comes from you sitting there scoring yourself.