Nó lên trưởng phòng, tao vẫn ngồi chỗ cũ
He Got Promoted, I'm Still at the Same Desk
Tao với nó vào công ty cùng ngày.
Cùng đợt phỏng vấn. Cùng ngồi chờ ở hành lang, cùng run. Hôm đó nó mặc áo sơ mi trắng hơi rộng, tao còn nhớ vì tao cũng mặc áo trắng, nhưng của tao vừa hơn.
Bốn năm.
Bốn năm tao với nó ngồi cùng tầng, ăn trưa cùng quán, chửi sếp cùng lúc. Lương gần bằng nhau. Mệt gần bằng nhau. Tối về cùng than trên chat: "Chán quá, muốn nghỉ." Rồi sáng hôm sau cùng dậy, cùng đi làm.
Tao không nghĩ ai hơn ai. Thật. Hồi đó tao không nghĩ vậy.
Rồi tháng trước, nó lên trưởng phòng.
---
Hôm công bố, cả team vỗ tay. Tao cũng vỗ tay. Tao cười, bắt tay nó, nói "Xứng đáng rồi, ông." Nó cười, vỗ vai tao, nói "Ông cũng sắp thôi."
Tao biết nó nói thật. Nó không phải loại người đểu.
Nhưng tối đó tao về nhà, nằm trên giường, nhìn trần nhà.
Không giận. Không ghét. Chỉ có một cái gì đó nặng nặng trong ngực, như nuốt phải cục đá mà không nhổ ra được.
Tao mở điện thoại. Lướt Facebook. Thấy nó đăng status: "Cảm ơn mọi người, hành trình mới bắt đầu." Ba trăm lượt thích. Bình luận chúc mừng tràn ra.
Tao like. Rồi tắt máy.
Rồi mở lại. Đọc lại. Đếm xem ai like. Tắt máy.
Rồi mở lại.
---
Mấy ngày sau, mọi thứ thay đổi mà không ai nói gì.
Nó ngồi phòng riêng. Tao vẫn ngồi chỗ cũ.
Nó họp với giám đốc. Tao vẫn làm báo cáo.
Nó đi ăn trưa với mấy trưởng phòng khác. Tao ăn với mấy đứa cũ.
Không ai nói gì. Không ai thay đổi gì. Nhưng cái khoảng cách, nó cứ lớn dần. Không phải nó tạo ra. Tao tạo ra.
Tao bắt đầu để ý những thứ trước đây không để ý.
Nó đi xe gì. Nó mặc đồ gì. Nó nói chuyện với ai. Nó được sếp khen mấy lần trong tuần.
Trước đây tao không đếm. Bây giờ tao đếm.
---
Một hôm, tao đang ngồi làm thì nghe nó bị khách hàng chửi qua điện thoại. Chửi to, cả tầng nghe.
Nó ngồi trong phòng kính. Mặt đỏ. Tay nắm chặt bút.
Tao thấy gì?
Tao thấy... nhẹ.
Nhẹ thiệt. Trong một giây, tao thấy nhẹ khi nó bị chửi.
Rồi ngay sau đó, tao thấy ghê. Ghê chính mình.
Thằng này là bạn tao. Bốn năm. Ăn cùng, chửi cùng, khổ cùng. Mà bây giờ nó bị chửi, tao thấy nhẹ.
Tao là cái thứ gì?
---
Tối đó tao gọi cho bạn gái. Kể.
Nó im nghe. Rồi nói: "Bình thường mà. Ai cũng vậy."
Tao nói: "Tao biết ai cũng vậy. Nhưng tao không muốn mình vậy."
Nó nói: "Thì kệ đi. Lâu rồi quen."
Kệ đi. Lâu rồi quen.
Câu đó đúng. Mà tao không muốn nó đúng.
---
Tao bắt đầu nghĩ lại.
Hồi nó chưa lên, tao có ghét công việc không? Không. Tao bình thường. Lương đủ sống. Việc không quá nặng. Sếp không quá tệ.
Tao có muốn lên trưởng phòng không? Cũng không hẳn. Tao biết lên đó thì họp nhiều hơn, áp lực nhiều hơn, bị chửi nhiều hơn.
Vậy tao đang khó chịu vì cái gì?
Không phải vì tao muốn cái nó có.
Mà vì nó có cái tao không có.
Hai câu đó nghe giống nhau. Nhưng không giống.
---
Tuần sau, tao với nó đi uống bia. Như hồi trước.
Nó kể. Kể mệt. Kể áp lực. Kể bị kẹt giữa sếp với nhân viên, hai bên đều ghét. Kể tối nào cũng mang laptop về nhà.
Tao nghe. Nghe thiệt.
Lần này tao không đếm. Không so.
Nó nói: "Ông biết không, nhiều lúc tao muốn quay lại ngồi chỗ cũ. Làm xong việc là về. Không phải nghĩ."
Tao cười. Nói: "Chỗ cũ của ông tao đang ngồi. Không trả đâu."
Nó cười.
Tao cũng cười.
Nhưng trong bụng, tao biết cái cục đá vẫn còn. Nhỏ hơn. Nhưng còn.
---
Tao không biết bao giờ nó tan. Có khi không bao giờ.
Có khi sống là vậy. Biết nó vô lý mà vẫn thấy. Biết không nên so mà vẫn so. Biết bạn mình tốt mà vẫn có lúc muốn nó thua.
Tao không kể chuyện này cho ai. Ngoài mày.
Vì nói ra thì xấu hổ. Mà giữ trong bụng thì nặng.
Tao vẫn ngồi chỗ cũ. Vẫn làm báo cáo. Vẫn ăn trưa với mấy đứa.
Chỉ là bây giờ, thỉnh thoảng tao nhìn qua phòng kính, thấy nó ngồi họp, mặt mệt.
Rồi tao nhìn lại màn hình mình.
Rồi tao làm tiếp.
Người chiến thắng gây thù hận. Người thất bại nằm trong đau khổ. Người buông cả thắng lẫn thua mới được an lạc.
The victor breeds hatred. The defeated lives in pain. The one who has given up both victory and defeat — they are happy and at peace.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada), Kệ 201
Diễn giải
Interpretation
Ông Phật nói, người thắng thì gây thù, người thua thì nằm đau. Nghe đơn giản. Nhưng sống rồi mới thấy. Thằng bạn tao lên trưởng phòng. Nó thắng. Nó có gây thù không? Không. Nó chẳng làm gì sai. Nhưng tao vẫn ghét. Ghét mà không có lý do. Ghét mà biết mình sai. Còn tao? Tao thua không? Cũng không. Tao vẫn y nguyên. Lương vẫn vậy. Việc vẫn vậy. Không ai lấy gì của tao. Nhưng tao nằm đau. Đau vì cái nó có mà tao không có, dù tao cũng chẳng muốn cái đó. Cái trò so sánh nó kỳ vậy đó. Không ai thắng thiệt. Không ai thua thiệt. Mà ai cũng đau. Ông Phật không nói "đừng so sánh." Ông chỉ nói: thắng thì thù, thua thì đau. Rồi để đó. Cho mày tự hiểu.
The Buddha said, the winner breeds hatred, the loser lives in pain. Sounds simple. But you only get it after living through it. My friend got promoted. He won. Did he breed hatred? No. He didn't do anything wrong. But I still resented him. Resented him for no reason. Resented him while knowing I was wrong. And me? Did I lose? Not really. Everything stayed the same. Same salary. Same work. Nobody took anything from me. But I lay in pain. Pain over something he had that I didn't, even though I didn't even want it. That's how comparison works. Nobody truly wins. Nobody truly loses. But everyone hurts. The Buddha didn't say "don't compare." He just said: win and there's hatred, lose and there's pain. Then he left it there. For you to figure out yourself.