Sáng nay tao xin nghỉ phép mà không nói lý do
This Morning I Called in Sick Without Giving a Reason
Tao làm ở công ty đó được ba năm.
Ba năm. Nghe thì không dài. Nhưng nếu tính bằng số buổi sáng tao thức dậy mà chưa mở mắt đã thấy mệt, thì nó dài lắm.
Công việc không tệ. Lương đủ sống. Sếp không quá khó. Đồng nghiệp cũng bình thường. Không ai bắt nạt tao. Không ai chèn ép tao. Mọi thứ ổn.
Mà cái chữ "ổn" đó, nó giết tao từ từ.
Vì nó không đủ tệ để tao bỏ. Cũng không đủ tốt để tao vui. Nó cứ lơ lửng ở giữa. Như cái quạt trần quay hoài một tốc độ, không nhanh không chậm, chỉ đủ để tao quen với tiếng ù.
Mỗi sáng tao dậy lúc sáu rưỡi. Tắm. Mặc đồ. Chạy xe. Quẹt thẻ. Ngồi vào bàn. Mở máy. Trả mail. Họp. Ăn trưa. Họp tiếp. Trả mail tiếp. Năm giờ chiều. Quẹt thẻ ra. Chạy xe về. Tắm. Ăn. Lướt điện thoại. Ngủ.
Rồi lặp lại.
Tao không ghét công việc. Tao ghét cái cảm giác mình đang sống mà như không sống. Như cái máy có lịch trình. Bấm nút là chạy. Hết pin thì sạc. Rồi chạy tiếp.
Thỉnh thoảng tao nghĩ đến chuyện nghỉ. Nhưng nghỉ rồi làm gì? Tao không có đam mê gì rõ ràng. Không có kế hoạch gì cụ thể. Không có ai chờ tao ở đâu đó. Tao chỉ biết là tao muốn dừng lại. Một ngày thôi. Một ngày không phải giải thích mình đang làm gì.
Hôm qua, tối, tao nằm trên giường. Điện thoại sáng lên. Tin nhắn nhóm công ty. Sếp gửi file, bảo mai họp lúc tám giờ, chuẩn bị trước.
Tao nhìn tin nhắn đó. Không giận. Không bực. Chỉ thấy trống.
Tao tự hỏi: nếu mai tao không đi, thì sao?
Câu hỏi đó nó đơn giản lắm. Nhưng tao chưa bao giờ dám hỏi.
Vì từ nhỏ tao được dạy: đi làm là trách nhiệm. Nghỉ phải có lý do. Bệnh thì mới được nghỉ. Mệt không phải lý do. Buồn không phải lý do. Không muốn đi cũng không phải lý do.
Tao lớn lên với niềm tin đó. Nó ăn vào xương. Đến mức mỗi lần tao muốn nghỉ, tao tự thấy có lỗi. Như mình đang trốn. Đang lười. Đang yếu đuối.
Nhưng tối qua, tao nằm đó, nhìn trần nhà, và tao nghĩ: tao đang sợ cái gì?
Sợ sếp nghĩ tao không chăm chỉ? Sếp nghĩ gì là chuyện của sếp.
Sợ đồng nghiệp xì xào? Họ xì xào xong rồi cũng quên.
Sợ mình bị đánh giá? Bị đánh giá bởi ai? Bởi mấy người cũng đang mệt như tao?
Tao nhận ra tao không sợ hậu quả. Tao sợ cảm giác mình không xin phép ai mà tự quyết định.
Nghe nực cười không? Ba mươi tuổi. Tự kiếm tiền. Tự trả tiền nhà. Tự lo cho mình. Mà vẫn sợ tự quyết định nghỉ một ngày.
Sáng nay tao dậy. Sáu rưỡi. Chuông reo.
Tao tắt chuông. Nằm thêm năm phút.
Rồi tao cầm điện thoại lên. Mở app công ty. Gõ: "Em xin nghỉ phép hôm nay."
Không ghi lý do. Không nói bệnh. Không nói có việc gia đình. Chỉ vậy thôi.
Tao bấm gửi.
Rồi tao nằm xuống. Tim đập nhanh. Như vừa làm gì đó sai.
Nhưng không ai gọi. Không ai hỏi. Không ai quan tâm. Thế giới vẫn quay.
Tao nằm đó. Nhìn trần nhà. Nghe tiếng xe ngoài đường. Người ta đang đi làm. Tao thì không.
Và lần đầu tiên sau rất lâu, tao thấy mình đang thở.
Không phải thở để kịp giờ. Không phải thở để qua ngày. Chỉ thở. Vậy thôi.
Tao không làm gì cả ngày hôm đó. Không đi đâu. Không gặp ai. Không đọc sách. Không xem phim. Không productive. Không healing. Không gì hết.
Tao chỉ ngồi ở ban công. Uống cà phê. Nhìn trời.
Mà thấy nhẹ.
Cái nhẹ đó, nó không đến từ việc tao nghỉ làm. Nó đến từ việc tao tự cho phép mình nghỉ. Không cần ai đồng ý. Không cần lý do chính đáng. Không cần chứng minh mình xứng đáng được nghỉ.
Tao chỉ nghỉ. Vì tao muốn.
Chiều, tao nhận tin nhắn sếp: "OK em." Hai chữ. Vậy thôi.
Ba năm tao sợ. Sợ một cái tin nhắn hai chữ.
Tối đó tao nằm nghĩ. Không phải nghĩ về công việc. Không phải nghĩ về tương lai. Tao nghĩ về tất cả những lần tao muốn làm gì đó mà không dám. Không phải vì nó khó. Mà vì tao tự nhốt mình.
Cái cửa không khóa. Chưa bao giờ khóa.
Tao chỉ không biết là mình được phép đẩy nó ra.
Bạn có quyền lực trên tâm mình, không phải trên những gì bên ngoài. Hiểu điều này thì sẽ thấy sức mạnh.
You have power over your mind — not outside events. Realize this, and you will find strength.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 6
Diễn giải
Interpretation
Ông Epictetus nói đại khái là: mày có quyền trên cái đầu mày, không phải trên mấy thứ bên ngoài. Nghe thì ai cũng gật. Nhưng sống thì khác. Thằng trong chuyện này, nó không bị ai nhốt. Không ai cấm nó nghỉ. Cái app nghỉ phép nằm ngay trong điện thoại. Sếp nó trả lời hai chữ "OK" rồi thôi. Vậy mà ba năm nó không dám bấm. Vì cái nhốt nó không phải công ty. Không phải sếp. Là cái niềm tin trong đầu nó: nghỉ mà không có lý do thì là sai. Mệt không phải lý do. Muốn không phải lý do. Nó tưởng nó đang sợ thế giới bên ngoài. Hóa ra nó đang sợ chính mình. Sợ cái quyền mà nó luôn có nhưng chưa bao giờ dùng. Quyền tự cho phép mình. Không cần ai gật đầu.
Epictetus said something like: you have power over your own mind, not over outside events. Everyone nods when they hear that. But living it is different. The guy in this story wasn't locked up by anyone. Nobody banned him from taking leave. The app was right there on his phone. His boss replied with two letters and moved on. Yet for three years he couldn't press send. Because what held him wasn't the company. Wasn't the boss. It was a belief inside his own head: resting without a valid reason is wrong. Being tired isn't a reason. Wanting to isn't a reason. He thought he was afraid of the outside world. Turns out he was afraid of himself. Afraid of a power he always had but never used. The power to give himself permission. Without needing anyone's nod.