Tao ba mươi tuổi mà vẫn xin phép mẹ đi chơi
I'm Thirty and Still Asking Mom for Permission to Go Out
Tao hai mươi chín.
Làm ở công ty phần mềm được bốn năm. Lương đủ sống. Thuê phòng riêng. Tự nấu cơm. Tự đóng bảo hiểm. Tự đi khám bệnh.
Nhưng mỗi lần có ai rủ đi chơi cuối tuần, tao vẫn nhắn mẹ.
"Con đi Đà Lạt với bạn hai ngày nha mẹ."
Không phải hỏi cho vui. Tao thật sự đợi mẹ trả lời. Nếu mẹ nói "thôi đừng đi, tốn tiền", tao sẽ không đi.
Tao hai mươi chín tuổi.
---
Hồi nhỏ, nhà tao không giàu. Ba đi làm xa, mẹ một mình nuôi hai đứa. Mẹ quản lý mọi thứ. Tiền ăn, tiền học, quần áo, giờ giấc, bạn bè.
Mẹ không ác. Mẹ sợ.
Sợ tao đi chơi gặp đứa xấu. Sợ tao tiêu tiền hoang. Sợ tao yêu sớm rồi hỏng đời. Sợ tao đi xa rồi không về.
Mà mẹ sợ thì mẹ cấm. Mẹ cấm thì tao nghe. Tao nghe vì tao thương mẹ. Tao thương mẹ vì mẹ khổ.
Cái vòng đó, tao chạy trong đó hai mươi mấy năm mà không biết.
---
Năm lớp mười hai, tao muốn thi kiến trúc.
Mẹ nói: "Kiến trúc ra trường thất nghiệp. Thi công nghệ thông tin đi."
Tao thi công nghệ thông tin.
Năm hai mươi ba, tao muốn chuyển vào Sài Gòn.
Mẹ nói: "Ở gần nhà cho mẹ yên tâm."
Tao ở lại.
Năm hai mươi sáu, tao yêu một đứa con gái. Nó làm freelance, tóc ngắn, hay đi phượt. Mẹ gặp một lần rồi nói: "Con gái gì mà không nết na."
Tao chia tay.
Không phải mẹ ép. Mẹ chỉ nói. Nhưng tao biết nếu tao không nghe, mẹ sẽ buồn. Mà mẹ buồn thì tao không chịu nổi.
---
Đợt vừa rồi, công ty cho đi training ở Singapore một tuần.
Tao háo hức lắm. Lần đầu ra nước ngoài. Lần đầu đi máy bay.
Tao gọi cho mẹ.
Mẹ im lặng một lúc rồi nói: "Đi chi xa vậy. Ở đây làm cũng được mà."
Tao nói: "Dạ, công ty cử đi, không phải con muốn."
Tao nghe lại câu đó mà thấy lạ. Tại sao tao phải nói "không phải con muốn"? Tại sao tao phải giả vờ mình không muốn đi?
Tao muốn đi. Tao rất muốn đi.
Nhưng tao sợ mẹ nghĩ tao muốn đi xa. Sợ mẹ nghĩ tao muốn thoát khỏi mẹ.
---
Ở Singapore, tao gặp một anh người Việt, ba mươi lăm tuổi, sống ở đó bảy năm.
Tao hỏi: "Anh có hay gọi về nhà không?"
Anh cười: "Tuần một lần. Nhưng hồi mới qua, tao gọi mỗi ngày. Vì tao sợ. Sợ mẹ buồn, sợ mẹ bệnh, sợ mẹ nghĩ tao bỏ bà."
Tao hỏi: "Rồi sao?"
Anh nói: "Rồi tao hiểu. Mẹ buồn là chuyện của mẹ. Tao thương mẹ, nhưng tao không sống thay đời mẹ được. Mà mẹ cũng không sống thay đời tao."
Tao ngồi im.
Câu đó đơn giản. Nhưng tao chưa bao giờ nghĩ tới.
---
Về Việt Nam, tao nhìn lại.
Cái phòng tao thuê, mẹ chọn khu. Cái xe tao chạy, mẹ chọn màu. Cái công ty tao làm, mẹ duyệt trước. Cái người tao yêu, mẹ có quyền phủ quyết.
Tao hai mươi chín tuổi. Tự kiếm tiền. Tự sống. Nhưng chưa bao giờ tự quyết.
Không phải mẹ nhốt tao. Tao tự nhốt mình. Vì tao nghĩ thương mẹ là phải nghe mẹ. Vì tao nghĩ hiếu thảo là không làm mẹ buồn. Vì tao nghĩ tự do là ích kỷ.
---
Tháng trước, có đứa bạn rủ đi Quy Nhơn.
Tao nhắn mẹ. Rồi tao dừng lại.
Tao xóa tin nhắn. Nhắn lại: "Con đi Quy Nhơn cuối tuần nha mẹ. Con đi ba ngày."
Không hỏi. Thông báo.
Mẹ nhắn lại: "Đi chi hoài vậy."
Tao nhắn: "Con muốn đi."
Mẹ không trả lời.
Tao nằm cả đêm không ngủ. Bụng cồn cào. Như mình vừa làm gì sai.
Nhưng tao biết tao không sai.
---
Đi Quy Nhơn về, tao gọi cho mẹ.
Mẹ hỏi: "Đi vui không?"
Tao nói: "Vui."
Mẹ nói: "Ừ."
Chỉ vậy thôi.
Không có drama. Không có nước mắt. Không có giận hờn.
Tao nhận ra, cái tao sợ bấy lâu nay, nó không có thật. Cái mẹ buồn, nó có thật. Nhưng nó không phải tận thế.
Mẹ buồn một chút rồi qua. Như tao buồn một chút rồi qua.
---
Tao ba mươi tuổi tháng sau.
Tao vẫn thương mẹ. Vẫn gọi mẹ. Vẫn về thăm mẹ.
Nhưng tao không xin phép nữa.
Không phải vì tao hết thương. Mà vì tao hiểu thương không phải là nhốt. Không phải của mẹ nhốt tao. Mà của tao tự nhốt mình, rồi đổ cho mẹ.
Bây giờ tao đang tập. Tập muốn mà không thấy có lỗi. Tập nói "con muốn" mà không cần thêm "nhưng".
Chưa giỏi. Nhưng đang tập.
Tôi không phải là những gì đã xảy ra với tôi. Tôi là những gì tôi chọn trở thành.
I am not what happened to me. I am what I choose to become.
— Carl Jung (gán cho Jung)
Diễn giải
Interpretation
Jung nói, tao không phải là những gì đã xảy ra với tao, tao là những gì tao chọn trở thành. Nghe thì hay. Nhưng sống được câu đó thì khó. Vì tao lớn lên trong một cái nhà có luật. Luật của mẹ. Luật của thương. Luật của sợ mất. Rồi tao quen. Quen đến mức tao nghĩ luật đó là tao. Tao nghĩ tao là đứa ngoan. Tao nghĩ tao là đứa biết nghe lời. Tao nghĩ tao là đứa không bao giờ làm mẹ buồn. Nhưng đó không phải tao. Đó là cái khuôn mà tao bị đổ vào từ nhỏ. Tao không phải là cái khuôn đó. Tao không phải là nỗi sợ của mẹ. Tao không phải là sự hy sinh của ba. Tao là cái gì đó khác. Cái gì đó tao chưa biết. Vì tao chưa bao giờ được thử. Bây giờ tao đang thử. Lần đầu tiên.
Jung said, I am not what happened to me, I am what I choose to become. Sounds nice. But living that sentence is hard. Because I grew up in a house with rules. Mom's rules. Rules made of love. Rules made of fear of loss. And I got used to them. So used to them that I thought those rules were me. I thought I was the obedient kid. The one who always listened. The one who never made Mom sad. But that wasn't me. That was a mold I was poured into since childhood. I'm not that mold. I'm not Mom's fears. I'm not Dad's sacrifices. I'm something else. Something I don't know yet. Because I was never allowed to try. Now I'm trying. For the first time.