Tao biết lương nó bao nhiêu trước khi biết mình muốn gì
I Knew His Salary Before I Knew What I Wanted
Tao không nhớ chính xác lúc nào bắt đầu.
Có thể là hồi hai mươi lăm. Có thể sớm hơn. Nhưng đến hai mươi tám thì nó đã thành thói quen.
Mỗi sáng mở mắt ra, việc đầu tiên không phải đánh răng. Là lướt.
Lướt xem thằng Hùng đăng gì. Con Linh đi đâu. Ai vừa đổi công ty. Ai vừa lên chức.
Tao biết thằng Hùng nhảy việc sang công ty Hàn, lương ba mươi triệu. Biết vì nó kể trong nhóm chat cũ, giọng khiêm tốn kiểu "cũng bình thường thôi mấy ông". Tao đọc xong, gật gù, reply "ngon". Rồi tắt điện thoại.
Nằm im.
Lương tao mười bảy triệu.
Không phải ít. Nhưng từ lúc biết con số ba mươi của nó, mười bảy triệu của tao bỗng nhẹ hẫng đi.
Chuyện bắt đầu từ đó.
Tao bắt đầu để ý mọi thứ. Không phải để ý kiểu tò mò. Mà để ý kiểu đau.
Thằng Minh mua căn hộ. Tao biết. Con Trang đi Nhật công tác. Tao biết. Đứa nào cưới, đứa nào sinh con, đứa nào mở quán, đứa nào chạy marathon. Tao biết hết.
Còn tao. Tao không biết mình muốn gì.
Nghe vô lý không? Hai mươi tám tuổi, đi làm năm năm, mà không biết mình muốn gì.
Nhưng mà thật.
Tao biết mình không muốn thua thằng Hùng. Biết mình muốn có căn hộ như thằng Minh. Biết mình muốn đi nước ngoài như con Trang. Nhưng tất cả những cái "muốn" đó đều là của người khác. Tao chỉ copy rồi dán vào đời mình.
Có đợt tao đi học thêm digital marketing. Không phải vì thích. Vì thằng Hùng nói ngành đó hot. Học được hai tháng, chán. Bỏ. Mất bảy triệu.
Rồi tao tập gym. Không phải vì muốn khỏe. Vì thằng Minh đăng ảnh bụng sáu múi. Tập được ba tuần, đau lưng. Nghỉ.
Rồi tao tính mở quán cà phê. Vì con bạn cũ mở quán, đăng ảnh đông khách. Tao research hai tuần, tính vốn, tính mặt bằng. Rồi một hôm ngồi lại tự hỏi: mày có thích pha cà phê không? Không. Mày có thích tiếp khách không? Không. Vậy mày mở quán làm gì?
Không biết.
Đó là lúc tao nhận ra một chuyện.
Tao sống bằng mắt người khác lâu quá rồi.
Không phải kiểu triết lý cao siêu gì. Đơn giản là tao nhìn đời nó, rồi thấy đời mình thiếu. Nhìn thành công nó, rồi thấy mình thất bại. Nhìn hướng đi nó, rồi chạy theo.
Mà cái buồn cười là tao không bao giờ nhìn vào mình.
Không bao giờ.
Tao biết thằng Hùng thức khuya đến mấy giờ. Biết con Linh chia tay mấy lần. Biết thằng Minh vay ngân hàng bao nhiêu. Nhưng tao không biết tao thích làm gì lúc rảnh. Không biết tao sợ gì nhất. Không biết tao vui vì chuyện gì.
Một tối, tao ngồi quán bia một mình. Không rủ ai. Gọi chai Sài Gòn, ngồi nhìn xe chạy.
Điện thoại rung. Nhóm chat. Thằng Hùng khoe vừa được tăng lương.
Tao cầm điện thoại lên. Rồi đặt xuống. Rồi cầm lên lại.
Lần này tao không reply "ngon". Tao tắt thông báo nhóm chat đó.
Không phải ghét nó. Nó không có lỗi gì. Nó sống đời nó, khoe niềm vui nó. Bình thường.
Cái lỗi là ở tao.
Tao dùng đời nó làm thước đo đời mình. Mà cây thước đó không phải của tao.
Sau tối đó, tao thử một chuyện. Đơn giản thôi. Mỗi tối trước khi ngủ, tao viết ra một thứ tao làm trong ngày mà tao thấy được. Không phải thấy được so với ai. Thấy được với chính mình.
Ngày đầu, tao viết: "Nấu cơm. Ngon."
Ngày hai: "Đọc hết một chương sách."
Ngày ba: "Không mở Instagram."
Nhỏ xíu. Nhỏ đến nực cười.
Nhưng mà lạ. Lần đầu tiên trong mấy năm, tao nhìn vào mình mà không thấy thiếu.
Tao không nói là từ đó hết so sánh. Nói vậy là xạo. Thỉnh thoảng vẫn lướt, vẫn thấy, vẫn nhói. Nhưng tao bắt đầu nhận ra cái pattern.
Mỗi lần tao nhìn ra ngoài nhiều quá, tao mất mình.
Mỗi lần tao quên nhìn vào trong, tao lại chạy theo cái gì đó không phải của tao.
Thằng Hùng ba mươi triệu. Thằng Minh có nhà. Con Trang đi Nhật.
Còn tao?
Tao hai mươi tám. Lương mười bảy triệu. Chưa có nhà. Chưa đi nước ngoài.
Nhưng tối qua tao nấu được nồi phở. Ngon thiệt. Tao ăn một mình, không chụp ảnh, không đăng đâu hết.
Và tao thấy vui.
Cái vui đó nhỏ xíu. Nhưng nó là của tao.
Đừng bận tâm lỗi của người khác, không cần biết họ đã làm hay chưa làm gì. Hãy nhìn lại mình đã làm và chưa làm gì.
Do not look at the faults of others, or what they have done or not done. Look at what you yourself have done and have not done.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada), Kệ 50
Diễn giải
Interpretation
Phật nói đừng bận tâm lỗi người khác, đừng soi họ làm gì hay không làm gì. Nhìn lại mình đi. Nghe đơn giản. Nhưng mà khó vãi. Vì cái xã hội này nó thiết kế để mày nhìn ra ngoài. Mở điện thoại là thấy đời người ta. Đẹp, giàu, vui, thành công. Feed nó cuộn không ngừng. Mày không cần tìm, nó tự đến. Còn nhìn vào trong? Không ai nhắc. Không ai dạy. Không có app nào cho chuyện đó. Thằng trong câu chuyện biết lương thằng bạn trước khi biết mình thích gì. Biết ai mua nhà, ai lên chức, ai đi Nhật. Nhưng không biết mình vui vì cái gì. Đó không phải lỗi của nó. Đó là cái bẫy mà ai cũng dính. Mày càng nhìn người khác, mày càng mất mình. Không phải vì họ xấu. Mà vì mày quên nhìn chỗ duy nhất mày thay đổi được. Nồi phở đó nhỏ xíu. Nhưng nó là thứ đầu tiên thằng đó nhìn thấy bằng mắt mình. Không phải mắt ai khác.
The Buddha said don't concern yourself with others' faults, don't watch what they do or don't do. Look at yourself. Sounds simple. But it's brutally hard. Because this society is designed to make you look outward. Open your phone and you see everyone else's life. Beautiful, rich, happy, successful. The feed scrolls endlessly. You don't have to search for it. It comes to you. Looking inward? Nobody reminds you. Nobody teaches you. There's no app for that. The guy in the story knew his friend's salary before he knew what he liked. Knew who bought a house, who got promoted, who went to Japan. But didn't know what made him happy. That's not his fault. That's the trap everyone falls into. The more you watch other people, the more you lose yourself. Not because they're bad. But because you forget to look at the only place you can actually change. That pot of pho was tiny. But it was the first thing he saw with his own eyes. Not through anyone else's.