Tao có hai trăm ngàn follower mà không ai biết tao thích gì
Two Hundred Thousand Followers and No One Knows What I Like
Tao bắt đầu làm nội dung từ năm hai mươi ba tuổi.
Hồi đó tao quay mấy clip review đồ ăn. Không có gì ghê gớm. Tao ăn, tao nói ngon hay dở, tao đăng lên. Vậy thôi.
Clip đầu tiên được mấy chục lượt xem. Clip thứ hai cũng vậy. Tao không nghĩ gì nhiều. Tao thích ăn, tao thích nói, tao làm.
Rồi đến clip thứ mười bảy.
Tao review một quán bún bò ở hẻm nhỏ quận 3. Quay bằng điện thoại, ánh sáng vàng khè, tiếng xe máy chạy ngoài đường. Tao nói: "Bún bò này nước trong, không béo, ăn xong không thấy ngán. Mà cái quan trọng nhất là bà chủ nhìn tao cười."
Clip đó lên năm trăm ngàn lượt xem.
Tao không hiểu tại sao. Nhưng tao thấy con số đó. Tao thấy lượt follow tăng. Tao thấy mấy cái bình luận: "Anh ơi review thêm đi", "Content chất quá", "Follow rồi nha".
Từ đó tao bắt đầu nghĩ khác.
Tao không còn ăn rồi quay nữa. Tao bắt đầu quay rồi mới ăn. Tao chọn quán theo góc đẹp, không phải theo ngon. Tao viết kịch bản trước khi nói. Tao tập cười trước gương.
Sáu tháng sau, tao được năm mươi ngàn follower.
Một năm sau, một trăm ngàn.
Brand bắt đầu gửi mail hợp tác. Tao nhận quảng cáo đầu tiên. Hai triệu cho một clip ba mươi giây. Tao run tay khi ký hợp đồng.
Tao nghĩ: đây rồi. Đây là con đường.
Năm tao hai mươi sáu, tao nghỉ việc công ty. Full-time làm content. Ba mẹ tao không hiểu nhưng thấy tao có tiền nên không nói gì.
Năm tao hai mươi bảy, tao được hai trăm ngàn follower. Mỗi tháng thu nhập ba mươi đến bốn mươi triệu. Tao mua xe, thuê căn hộ studio, sắm đèn sắm mic.
Tao đăng mỗi ngày. Sáng dậy check số liệu. Chiều quay. Tối edit. Khuya đăng. Rồi nằm coi bình luận.
Có hôm tao đăng clip review một quán phở. Tao nói ngon. Thật ra tao thấy bình thường. Nhưng quán đó trả tao năm triệu. Tao nói ngon. Tao cười. Tao làm mặt hài lòng.
Bình luận khen: "Anh review quán nào cũng muốn đi ăn hết."
Tao đọc xong, tao tắt điện thoại, tao ngồi im.
Có một ngày, thằng bạn cũ hồi đại học rủ tao đi ăn. Quán cơm bình dân gần trường. Tao đi.
Nó gọi cơm sườn. Tao cũng gọi cơm sườn. Ngồi ăn. Nó hỏi: "Mày bây giờ thích ăn gì nhất?"
Tao định nói. Rồi tao dừng lại.
Tao không biết.
Tao ăn mỗi ngày. Tao review mỗi ngày. Tao nói về đồ ăn mỗi ngày. Nhưng tao không biết mình thích ăn gì.
Tao thích cái gì được nhiều view. Tao thích cái gì brand trả tiền. Tao thích cái gì bình luận khen.
Còn tao thích gì? Tao không biết.
Nó nhìn tao, cười: "Mày làm content nhiều quá thành ra quên mình rồi."
Nó nói chơi. Nhưng tao nghe xong không cười nổi.
Tối đó tao về nhà. Tao mở lại clip đầu tiên. Cái clip quay bằng điện thoại cũ, ánh sáng xấu, tiếng ồn. Tao thấy mặt mình hồi đó. Nó khác.
Không phải trẻ hơn hay xấu hơn. Nó khác ở chỗ, cái mặt đó không diễn. Tao nói ngon là vì tao thấy ngon. Tao cười là vì tao vui. Không có kịch bản. Không có ai trả tiền.
Tao nhìn mặt mình bây giờ trong gương. Cũng cười. Nhưng tao không biết cái cười đó là thiệt hay là thói quen.
Tuần sau tao có lịch quay với một brand lớn. Họ muốn tao review nhà hàng fine dining. Tiền nhiều. Tao nhận.
Tao đến nhà hàng. Đồ ăn đẹp. Tao quay. Tao nói: "Món này tinh tế, cân bằng, xứng đáng mọi đồng tiền."
Tao nói xong, tao nhìn đĩa đồ ăn. Tao không thấy gì. Không ngon, không dở. Không gì hết.
Tao về nhà, mở máy tính edit. Edit xong, tao ngồi nhìn màn hình.
Hai trăm ngàn người theo dõi tao. Họ nghĩ họ biết tao. Họ nghĩ tao là người yêu đồ ăn, sống vui, biết thưởng thức.
Nhưng tao ngồi đây, chín giờ tối, nhà một mình, và tao không biết tối nay mình muốn ăn gì.
Tao mở app giao đồ ăn. Lướt lên lướt xuống. Mấy trăm quán. Tao đã review hơn phân nửa trong đó.
Tao lướt được mười lăm phút rồi tắt app.
Tao nấu mì gói.
Ngồi ăn mì gói trong căn studio đầy đèn đầy mic, tao nghĩ: tao đã trở thành cái gì?
Tao không ghét cái mình đang làm. Tao cũng không thích. Tao chỉ làm. Vì nó chạy. Vì nó ra tiền. Vì hai trăm ngàn người đang chờ clip mới.
Nhưng cái người ngồi ăn mì gói lúc chín giờ tối này, không ai biết nó tồn tại.
Cái người này không có trong clip nào hết.
Hôm qua tao đi ngang quán bún bò hẻm nhỏ quận 3. Quán bà chủ hay cười. Quán đó đóng cửa rồi. Bà chủ về quê.
Tao đứng trước cái cửa đóng. Tao nhớ lần đầu tiên tao ngồi đó, ăn bát bún bò, nước trong, không béo. Tao nhớ tao cười. Cười thiệt.
Tao không biết lần cuối tao cười thiệt là khi nào.
Đừng giữ lại trong bóng tối điều cần đưa ra ánh sáng.
One does not become enlightened by imagining figures of light, but by making the darkness conscious.
— Carl Jung, The Philosophical Tree
Diễn giải
Interpretation
Epictetus nói: đừng giữ trong bóng tối điều cần đưa ra ánh sáng. Nghe thì tưởng ổng nói chuyện gì to tát. Bí mật quốc gia hay tội lỗi ghê gớm gì. Nhưng không. Cái giấu trong bóng tối đôi khi đơn giản lắm. Là mình thích gì. Là mình ghét gì. Là cái cười nào thiệt, cái cười nào giả. Thằng trong câu chuyện không nói dối ai. Nó chỉ diễn. Diễn riết rồi quên mặt thật mình ra sao. Cái bản ngã của nó bị chôn dưới hai trăm ngàn cái follow, dưới mấy chục cái hợp đồng, dưới cái thói quen cười trước camera. Không ai ép nó giấu. Nó tự giấu. Vì cái phiên bản giả nó ra tiền, được khen, được yêu. Còn cái phiên bản thật ngồi ăn mì gói một mình lúc chín giờ tối. Đưa ra ánh sáng không phải là lên mạng tuyên bố gì hết. Là tự mình nhìn vào gương rồi hỏi: cái mặt này là ai?
Epictetus said: don't keep in darkness what needs to be brought into the light. Sounds like he's talking about something grand. State secrets or terrible sins. But no. What's hidden in darkness is sometimes painfully simple. What you like. What you hate. Which smile is real and which is performance. The guy in this story didn't lie to anyone. He just performed. Performed so long he forgot what his real face looked like. His sense of self got buried under two hundred thousand follows, under dozens of contracts, under the habit of smiling for the camera. Nobody forced him to hide. He hid on his own. Because the fake version made money, got praised, got loved. While the real version sat eating instant noodles alone at nine at night. Bringing something into the light doesn't mean making a public declaration. It means looking in the mirror and asking: who is this face?