Tao đăng ảnh rồi xóa rồi đăng lại ba lần
I Posted the Photo Then Deleted It Then Reposted It Three Times
Tao chụp tấm ảnh đó lúc sáu giờ chiều.
Nắng vàng. Góc đẹp. Ly cà phê đặt hơi chéo. Phía sau là kệ sách, cuốn nào cũng gáy thẳng, cuốn nào cũng chưa đọc hết trang ba mươi.
Tao đăng lên.
Ba mươi giây sau, tao mở lại xem. Chưa ai like.
Một phút. Hai like. Một là mẹ tao. Một là thằng bạn cũ hồi cấp ba, đứa nào đăng gì nó cũng like.
Tao xóa.
Không phải vì ảnh xấu. Tao xóa vì tao thấy nó chưa đủ. Chưa đủ cái gì thì tao không nói được. Nhưng tao biết là chưa đủ.
Tao chỉnh lại filter. Crop lại. Caption viết đi viết lại. Lần đầu viết dài, kể về buổi chiều yên tĩnh. Lần hai rút ngắn, chỉ để một câu. Lần ba xóa hết, để trống.
Đăng lại.
Lần này tao không mở app trong mười lăm phút. Tao tự hứa vậy. Được bảy phút thì mở.
Mười hai like. Một comment: "Vibe quá."
Tao thở ra. Nhẹ cả người. Như vừa thi xong một môn.
---
Tao hai mươi tám tuổi. Làm marketing cho một công ty vừa vừa. Lương đủ sống, không đủ sang. Thuê phòng trọ hai mươi lăm mét vuông ở quận Bình Thạnh. Xe máy trả góp. Mỗi tháng gửi về nhà ba triệu.
Đời tao bình thường. Tao biết. Nhưng trên mạng thì tao không muốn bình thường.
Thằng Dũng, cùng lớp đại học, vừa đăng ảnh ở Đà Lạt. Resort có hồ bơi. Con bạn gái nó đẹp, cười tươi, tóc bay. Caption ghi: "Simple weekend." Ba trăm like.
Con Hà, cùng team cũ, nghỉ việc đi freelance. Đăng ảnh ngồi quán cà phê với MacBook. "Tự do là khi mình chọn được sáng nay làm gì." Hai trăm like. Mấy đứa comment: "Ngưỡng mộ quá."
Tao lướt qua, không like. Không phải ghét. Tao chỉ không muốn like lúc đó. Vì lúc đó tao đang nằm trên giường, quần đùi áo thun, quạt máy kêu cọt kẹt, chưa rửa bát từ trưa.
Tao tự hỏi: nếu đời tao cũng đẹp như vậy, tao có cần đăng không?
Câu trả lời làm tao hơi sợ. Vì tao nghĩ là có. Tao vẫn sẽ đăng. Vì đẹp mà không ai thấy thì đẹp để làm gì.
---
Có một lần tao đi ăn phở.
Quán vỉa hè. Phở ngon. Tao chụp một tấm, định đăng. Rồi tao nhìn quanh. Bàn bên cạnh có ông già ngồi ăn một mình. Tô phở giống tao. Ổng ăn chậm, thỉnh thoảng nhìn ra đường.
Ổng không chụp ảnh. Không cần ai biết ổng đang ăn phở ngon. Ổng chỉ ăn.
Tao nhìn ổng rồi nhìn lại cái điện thoại trên tay. Tao tự hỏi từ khi nào mình ăn một tô phở mà cũng phải có người chứng kiến.
Tao cất điện thoại. Ăn hết tô phở. Ngon thiệt. Nhưng ra khỏi quán, tao lại nghĩ: phí ghê, không chụp.
---
Thằng Dũng gọi tao một đêm. Hơi say. Nó kể resort đó nó đặt bằng thẻ tín dụng, chưa trả. Con bạn gái cãi nhau với nó suốt chuyến đi vì nó cứ bắt chụp ảnh hoài. "Simple weekend" mà nó mệt hơn đi làm.
Con Hà nhắn tin hỏi tao có biết chỗ nào tuyển không. Freelance ba tháng, thu nhập bấp bênh. Nó nói: "Tự do nghe hay nhưng tháng nào cũng lo tiền nhà thì tự do cái gì."
Tao không cười. Tao không thấy vui khi biết đời người ta cũng khổ. Tao chỉ thấy lạ. Vì mấy tháng trời tao nhìn ảnh tụi nó mà tưởng tụi nó sống ở một thế giới khác. Một thế giới mà tao không với tới.
Hóa ra tụi nó cũng ở đây. Cùng một chỗ với tao. Chỉ là góc chụp khác.
---
Tao bắt đầu để ý một thứ.
Mỗi lần tao đăng ảnh, tao không đăng vì vui. Tao đăng vì muốn người khác thấy tao vui. Hai cái đó khác nhau xa lắm mà tao trộn lẫn từ lúc nào không biết.
Tao nhớ hồi nhỏ, tao vẽ một con rồng. Xấu hoắc. Nhưng tao thích. Tao dán lên tường phòng. Không cần ai khen. Con rồng đó ở trên tường ba năm cho đến khi nhà sơn lại.
Bây giờ tao vẽ gì cũng nghĩ: đăng lên có ai thích không. Viết gì cũng nghĩ: câu này nghe hay không. Ăn gì cũng nghĩ: chỗ này có đáng chụp không.
Tao sống mà lúc nào cũng có một cái camera vô hình chĩa vào mặt. Cái camera đó không phải của ai. Là tao tự đặt. Tao vừa sống vừa quay, vừa quay vừa chấm điểm.
---
Tối đó tao nằm nghĩ.
Tao nghĩ về cái ảnh ly cà phê. Về ba lần đăng rồi xóa. Về mười hai cái like. Về cái nhẹ nhõm khi có người comment "Vibe quá."
Tao tự hỏi: nếu không ai thấy buổi chiều đó, buổi chiều đó có tồn tại không?
Tao biết câu trả lời. Nhưng tao chưa chắc mình tin.
---
Sáng hôm sau tao dậy, pha cà phê. Nắng cũng đẹp. Ly cà phê cũng ngon.
Tao cầm điện thoại lên.
Rồi tao đặt xuống.
Rồi tao lại cầm lên.
Tao chưa biết mình sẽ dừng được khi nào. Nhưng ít nhất tao đã thấy cái vòng. Thấy rồi thì không giả vờ không biết được nữa.
自伐者無功，自矜者不長
Tự phạt giả vô công, tự căng giả bất trường
Tự khoe thì không có công, tự kiêu thì không bền.
He who boasts achieves nothing; he who is proud does not endure.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 24
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói: tự khoe thì không có công, tự cao thì không bền. Ổng nói cái này hơn hai ngàn năm trước, hồi chưa có Instagram. Nhưng mà nghĩ lại, cái tao làm mỗi ngày có khác gì đâu. Chụp ảnh ly cà phê, chỉnh filter, viết caption. Không phải vì tao thích ly cà phê đó. Mà vì tao muốn người ta thấy tao đang có một buổi chiều đẹp. Tao tự khoe mà không biết mình đang khoe. Tao tưởng đó là chia sẻ. Cái công mà Lão Tử nói, tao hiểu là cái thật. Cái mình thực sự sống, thực sự cảm nhận. Khi tao ăn tô phở mà chỉ nghĩ đến chụp ảnh, tao mất tô phở đó. Khi tao đăng ảnh rồi ngồi đếm like, tao mất buổi chiều đó. Tao đánh đổi cái thật để lấy cái người ta nghĩ về tao. Ổng già ăn phở một mình không cần ai biết. Ổng giữ được tô phở. Còn tao, tao đăng lên rồi mà vẫn thấy thiếu.
Laozi said: those who boast have no merit, those who are arrogant don't last. He said this over two thousand years ago, long before Instagram existed. But think about it. What I do every day isn't much different. Photograph the coffee, adjust the filter, write the caption. Not because I love that cup of coffee. But because I want people to see me having a beautiful afternoon. I'm showing off without realizing I'm showing off. I mistake it for sharing. The merit Laozi talks about, I think it means what's real. What you actually live, actually feel. When I eat a bowl of pho and only think about the photo, I lose that bowl of pho. When I post a picture and sit there counting likes, I lose that afternoon. I trade what's real for what people think of me. The old man eating pho alone didn't need anyone to know. He kept his bowl of pho. Me, I posted it and still felt like something was missing.