Tao đếm được bao nhiêu lần mặt trời mọc từ năm ngoái
I Counted How Many Sunrises I Actually Saw Since Last Year
Tao hai mươi chín.
Hôm qua ngồi quán cà phê một mình, tao mở lịch điện thoại, lướt ngược lại từ tháng Một.
Tháng Một. Họp đầu năm. Deadline dự án A. Deadline dự án B. Ăn tất niên công ty. Về quê ba ngày.
Tháng Hai. Đi làm lại. Bị sếp gọi vào phòng vì báo cáo sai số. Sửa lại. Nộp lại. Sửa lại lần nữa.
Tháng Ba. Tháng Tư. Tháng Năm. Sáu. Bảy.
Tao lướt mà không thấy gì.
Ý tao là, có sự kiện. Có ngày tháng. Có những cái chấm trên lịch. Nhưng tao không nhớ mình đã sống qua những ngày đó như thế nào. Trời hôm đó nắng hay mưa. Tao ăn gì buổi trưa. Tao có cười không.
Bảy tháng. Hai trăm mười ba ngày. Tao không nhớ nổi mười ngày.
---
Tao kể cho thằng Dũng nghe. Nó bảo bình thường, ai cũng vậy.
Nó nói: "Mày nghĩ nhiều quá. Đi làm thì nó thế. Lương về là được."
Tao gật. Nó đúng. Mà tao không thấy yên.
Vì tao nhớ hồi hai mươi hai, mới ra trường, tao đi bộ từ phòng trọ ra chỗ làm. Mất bốn mươi phút. Tao đi qua con hẻm có cái cây bàng lớn. Mỗi sáng tao thấy lá nó khác. Có bữa nắng chiếu qua lá, mặt đường loang lổ. Tao dừng lại nhìn.
Bây giờ tao đi xe máy. Mất mười lăm phút. Tao không thấy gì trên đường. Chỉ thấy đèn đỏ, đèn xanh, và cái lưng người chạy phía trước.
Tao nhanh hơn. Nhưng tao mất nhiều hơn.
---
Ba tao năm nay năm mươi tám.
Tết vừa rồi, tao ngồi uống trà với ổng. Ổng kể hồi trẻ, ổng làm thợ mộc. Mỗi ngày đi làm, ổng đạp xe qua cánh đồng. Ổng nói ổng nhớ mùi lúa chín tháng Mười. Nhớ con chó hay chạy theo xe ổng đoạn gần cầu. Nhớ tiếng chuông chùa lúc năm giờ sáng.
Ổng kể như chuyện mới hôm qua. Mà đã ba mươi năm.
Tao hỏi: "Ba có tiếc gì không?"
Ổng im một lúc. Rồi nói: "Tiếc mấy năm sau này. Có tiền hơn, có nhà hơn, mà không nhớ gì."
Tao không nói gì. Vì tao hiểu ổng đang nói về tao.
---
Tuần trước tao bị sốt. Nằm nhà hai ngày.
Ngày đầu tao bực. Vì deadline. Vì tin nhắn nhóm. Vì sếp gọi mà tao không nghe máy.
Ngày thứ hai, tao hết sốt nhưng vẫn mệt. Tao nằm trên giường, nhìn ra cửa sổ.
Trời chiều. Nắng xiên qua khe rèm, rọi lên tường một vệt dài. Tao nhìn cái vệt nắng đó di chuyển. Chậm. Từ từ. Từ góc tường bên trái, sang phải, rồi mất.
Mất khoảng bốn mươi phút.
Tao nằm đó, nhìn nắng đi, bốn mươi phút.
Lần cuối tao làm chuyện đó là bao giờ? Nằm yên, nhìn một thứ gì đó di chuyển, không làm gì cả?
Tao không nhớ.
---
Tao bắt đầu tính.
Một năm có ba trăm sáu mươi lăm ngày. Tao hai mươi chín. Giả sử tao sống đến bảy mươi. Còn bốn mươi mốt năm. Mười bốn ngàn chín trăm sáu mươi lăm ngày.
Nghe nhiều.
Nhưng tao trừ đi. Ngủ tám tiếng mỗi ngày, mất một phần ba. Còn chín ngàn chín trăm bảy mươi sáu ngày thức. Đi làm tám tiếng, mất thêm một phần ba nữa. Còn bốn ngàn chín trăm tám mươi tám ngày.
Bốn ngàn chín trăm tám mươi tám ngày tao thực sự sống cho mình.
Mà trong bốn ngàn chín trăm tám mươi tám ngày đó, bao nhiêu ngày tao lướt điện thoại? Bao nhiêu ngày tao nằm nghĩ vớ vẩn? Bao nhiêu ngày tao lo chuyện chưa xảy ra?
Con số thật, có lẽ nhỏ hơn tao tưởng rất nhiều.
---
Tao không sợ chết.
Tao sợ đến lúc chết mà không nhớ mình đã sống.
Như bảy tháng vừa rồi. Hai trăm mười ba ngày. Tao lướt qua. Như lướt feed. Như lướt tin nhắn. Thấy rồi quên.
Tao sợ cả đời tao là một cái feed dài vô tận mà tao lướt qua mà không dừng lại ở đâu.
---
Hôm nay sáng tao dậy sớm.
Không phải vì chăm. Không phải vì muốn "thay đổi cuộc đời". Không phải vì đọc được bài gì trên mạng.
Tao chỉ muốn nhìn trời sáng.
Tao ra ban công. Đứng đó. Trời chưa sáng hẳn. Mấy cái mái nhà xung quanh còn tối. Xa xa có tiếng xe rác. Gió hơi lạnh.
Rồi trời sáng. Từ từ. Không nhanh, không chậm. Nó không quan tâm tao đứng đó hay không.
Nhưng tao đứng đó.
Và tao nhớ.
Tao nhớ buổi sáng hôm nay.
---
Tao không biết ngày mai tao có nhớ dậy sớm không. Có lẽ không. Có lẽ tao lại chìm vào cái vòng deadline, họp hành, lướt điện thoại.
Nhưng hôm nay, tao có một buổi sáng.
Một buổi sáng mà tao thực sự ở đó.
Tao không biết điều đó có đáng gì không. Nhưng tao biết hai trăm mười ba ngày kia, tao không có lấy một buổi sáng như vậy.
Đừng sống như thể mày có cả vạn năm. Cái chết treo lơ lửng trên đầu. Khi còn sống, khi còn có thể — hãy tốt.
Do not act as if you had ten thousand years to live. Death hangs over you. While you live, while it is in your power — be good.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 4.17
Diễn giải
Interpretation
Marcus Aurelius viết cái này lúc ổng đang là hoàng đế La Mã. Quyền lực nhất thế giới. Mà ổng vẫn phải tự nhắc mình: mày không có cả vạn năm đâu. Cái chết thì ai cũng biết. Nhưng biết bằng đầu khác với biết bằng bụng. Biết bằng đầu thì mày gật, rồi tiếp tục lướt điện thoại. Biết bằng bụng thì mày dừng lại. Mày nhìn cái vệt nắng trên tường. Mày nghe tiếng xe rác lúc năm giờ sáng. Mày đứng trên ban công nhìn trời sáng. Không phải vì mày sắp chết. Mà vì mày đang sống, mà mày không có mặt. Hai trăm mười ba ngày lướt qua như chưa từng tồn tại. Cái đáng sợ không phải là đời ngắn. Cái đáng sợ là đời dài mà rỗng. Mày có mặt trên đời, nhưng mày không có mặt trong đời mày. Marcus không bảo mày phải sống vội. Ổng bảo mày phải sống thật. Mà sống thật thì bắt đầu bằng một chuyện rất nhỏ: biết mình đang ở đây.
Marcus Aurelius wrote this while he was Emperor of Rome. The most powerful man in the world. And he still had to remind himself: you don't have ten thousand years. Everyone knows about death. But knowing it in your head is different from knowing it in your gut. Knowing it in your head means you nod, then keep scrolling your phone. Knowing it in your gut means you stop. You watch a streak of sunlight on the wall. You hear the garbage truck at five in the morning. You stand on the balcony and watch the sky brighten. Not because you're about to die. But because you're alive, and you're not present. Two hundred and thirteen days gone like they never existed. The scary thing isn't that life is short. The scary thing is that life is long and empty. You exist in this world, but you don't exist in your own life. Marcus didn't say you should live fast. He said you should live real. And living real starts with something very small: knowing that you are here.