Tao đi bộ về nhà mà quên đường về
I Walked Home and Forgot the Way Back
Hôm đó tao tan làm lúc sáu rưỡi.
Như mọi ngày. Đúng cái giờ đó. Đúng cái cổng đó. Đúng cái mặt đó.
Tao bước ra, rút điện thoại, mở nhạc, cắm tai nghe. Đi bộ ra trạm xe buýt. Mười lăm phút. Tao đi đoạn này mỗi ngày, năm ngày một tuần, gần hai năm rồi.
Nhưng hôm đó, tao quên rẽ.
Không phải quên kiểu lú. Mà là chân tao cứ bước thẳng. Qua cái ngã tư lẽ ra phải rẽ trái, tao đi luôn. Không nghĩ gì. Không để ý.
Đến lúc nhìn lên thì tao đang đứng ở một con đường tao chưa từng thấy.
Con đường nhỏ. Hai bên là nhà dân. Có mấy cái cây bàng lá đỏ. Có một bà già ngồi trước cửa, bưng chén cơm, ăn một mình. Có con chó nằm dưới gốc cây, ngáp.
Tao đứng đó.
Không biết sao, tao tháo tai nghe ra.
Lần đầu tiên trong ngày, tao nghe tiếng gì đó không phải tiếng người nói. Không phải tiếng chuông tin nhắn. Không phải tiếng sếp gọi. Không phải tiếng nhạc tao tự chọn để lấp cái im lặng.
Tiếng lá. Tiếng xe máy từ xa. Tiếng bà già húp canh.
Tao đứng đó chắc hai phút. Có thể ba.
Rồi tao bật Google Maps, tìm đường về.
---
Tao hai mươi sáu tuổi. Sống ở Sài Gòn bốn năm.
Bốn năm là bao nhiêu ngày? Tao không biết. Tao chỉ biết nó trôi.
Sáng dậy. Đánh răng. Uống cà phê. Đi làm. Họp. Ăn trưa. Họp tiếp. Về. Ăn tối. Lướt điện thoại. Ngủ.
Có hôm tao nằm trên giường, nghĩ lại cả ngày, mà không nhớ nổi một chi tiết nào đáng nhớ. Không phải vì ngày đó tệ. Mà vì nó giống hệt hôm qua. Và hôm kia. Và tuần trước.
Tao không buồn. Tao không vui. Tao chỉ đang chạy.
Chạy vì ai cũng chạy. Chạy vì đứng lại thì sợ. Sợ gì thì tao cũng không rõ. Sợ tụt lại. Sợ người ta đi trước. Sợ mình không đủ.
Nhưng đủ cái gì?
Tao không biết.
---
Thằng Hưng, bạn tao, nó làm ở một công ty lớn hơn tao. Lương cao hơn. Chức danh nghe oai hơn.
Mỗi lần gặp, nó kể về dự án mới, về KPI, về deadline. Mắt nó sáng lắm. Nó nói nhanh lắm. Nó bận lắm.
Một hôm tao hỏi: "Mày có vui không?"
Nó nhìn tao. Im một lúc. Rồi nó cười: "Mày hỏi gì kỳ vậy."
Tao cũng cười. Rồi thôi.
Nhưng tao thấy. Cái im lặng trước khi nó cười. Nó không biết trả lời.
Không phải vì câu hỏi khó. Mà vì nó chưa bao giờ dừng lại đủ lâu để nghĩ.
---
Hồi nhỏ, tao nhớ mấy buổi chiều ở quê.
Không có gì để làm. Đúng nghĩa là không có gì. Tao ngồi trước sân, nhìn mấy con kiến bò. Nhìn trời chuyển màu. Nghe bà ngoại gọi vô ăn cơm.
Mấy buổi chiều đó, tao không cần phải đi đâu. Không cần phải là ai. Không cần phải đạt cái gì.
Tao chỉ ngồi đó. Và thấy đủ.
Bây giờ tao có lương. Có phòng riêng. Có điện thoại xịn. Có đủ thứ mà hồi nhỏ tao mơ.
Nhưng mấy buổi chiều đó thì không còn.
---
Sau hôm đi lạc đó, tao bắt đầu để ý.
Không phải để ý gì to tát. Chỉ là, lúc đi bộ, tao thử tháo tai nghe ra.
Lần đầu, tao thấy khó chịu. Như thiếu cái gì. Như trần trụi giữa đường.
Lần thứ hai, tao bắt đầu nghe. Tiếng người ta cãi nhau trong quán. Tiếng trẻ con cười. Tiếng mưa bắt đầu rơi mà tao không biết từ lúc nào.
Lần thứ ba, tao nhìn lên. Thấy trời Sài Gòn lúc sáu giờ chiều, hồng và tím. Tao đi đoạn đường này hai năm mà chưa bao giờ thấy.
Không phải trời mới đẹp. Mà tao mới nhìn.
---
Tao không bỏ việc. Không thay đổi gì lớn. Vẫn đi làm. Vẫn họp. Vẫn ăn trưa ở cái quán quen.
Nhưng mỗi ngày, tao cố giữ lại một khoảnh khắc.
Một khoảnh khắc mà tao thực sự ở đó. Không phải trong đầu. Không phải trong kế hoạch. Không phải trong nỗi lo.
Chỉ ở đó. Với cái đang có.
Có hôm là ly cà phê sáng. Tao uống chậm lại. Nếm vị đắng. Thấy khói bay.
Có hôm là lúc rửa bát. Nước chảy qua tay. Ấm.
Có hôm là lúc đi bộ về, thấy con mèo nằm trên nóc xe máy, ngủ ngon lành. Tao đứng nhìn nó mười giây. Mười giây đó, tao không nghĩ gì.
Mười giây đó, tao sống.
---
Tao kể cho thằng Hưng nghe. Nó nhìn tao như nhìn người điên.
"Mày đi bộ mà không nghe nhạc? Mày rảnh vậy?"
Tao cười. Không giải thích.
Vì tao biết, giải thích cũng không được. Mấy thứ này, phải tự thấy.
Như cái con đường nhỏ hôm đó. Nó luôn ở đó. Bà già đó vẫn ăn cơm mỗi tối. Con chó đó vẫn nằm dưới gốc bàng.
Chỉ là tao chưa bao giờ rẽ vào.
---
Tao không biết mình đang sống đúng hay sai.
Tao chỉ biết, hai năm qua, tao đi bộ mười lăm phút mỗi ngày mà không nhìn thấy gì.
Và hôm đó, tao đi lạc, rồi tao thấy.
Cuộc sống là nhạc, và mày phải nhảy trong khi nhạc đang chơi.
This is the real secret of life — to be completely engaged with what you are doing in the here and now. And instead of calling it work, realize it is play.
— Alan Watts, The Essence of Alan Watts
Diễn giải
Interpretation
Ông Watts nói cuộc sống là nhạc, và mày phải nhảy trong lúc nhạc đang chơi. Nghe thì bay bổng. Nhưng nghĩ lại thì đúng kiểu rất thực. Tao đi bộ mười lăm phút mỗi ngày. Nhạc đang chơi đó. Trời đang hồng đó. Bà già đang ăn cơm đó. Con chó đang ngáp đó. Tất cả đang diễn ra, ngay trước mặt tao. Mà tao cắm mặt vào điện thoại, tai nghe bịt kín, chạy về nhà cho nhanh để rồi nằm lướt TikTok đến khuya. Nhạc đang chơi mà tao không nhảy. Tao thậm chí không nghe. Tao bận lên lịch cho tương lai. Bận lo chuyện chưa xảy ra. Bận so sánh mình với thằng Hưng. Bận đến mức quên rằng mình đang sống. Không ai bảo tao phải bỏ hết để đi thiền hay sống chậm. Chỉ là, thỉnh thoảng, tháo cái tai nghe ra. Nhìn lên. Nghe thử. Nhạc nó đang chơi. Suốt.
Watts said life is music, and you have to dance while the music is playing. Sounds poetic. But think about it and it's painfully practical. I walked fifteen minutes every day. The music was playing. The sky was turning pink. The old woman was eating her rice. The dog was yawning. Everything was happening, right in front of me. And I had my face buried in my phone, earbuds sealed tight, rushing home just to lie in bed scrolling TikTok until midnight. The music was playing and I wasn't dancing. I wasn't even listening. I was busy scheduling the future. Busy worrying about things that hadn't happened. Busy comparing myself to Hung. So busy I forgot I was alive. Nobody's saying quit everything and go meditate or live slowly. Just, once in a while, take the earbuds out. Look up. Listen. The music's playing. It always has been.