Tao đi đám cưới thằng bạn bằng tiền tháng sau
I went to my friend's wedding with next month's money
Thằng Khoa gửi thiệp cưới qua Zalo.
Ảnh thiệp đẹp lắm. Vàng đồng, chữ in nổi, có cái QR code scan ra Google Maps nhà hàng năm sao ở quận 2. Tao nhìn cái thiệp rồi nhìn lại số dư tài khoản.
Ba triệu hai.
Lương tháng này tao mười bốn triệu. Trừ tiền trọ bốn triệu rưỡi, điện nước sáu trăm, ăn uống bốn triệu, trả góp xe hai triệu, gửi mẹ hai triệu. Còn lại chín trăm nghìn. Ba triệu hai trong tài khoản là tiền tao nhịn ăn sáng hai tháng trước gom được.
Đám cưới thằng Khoa không phải đám cưới bình thường.
Nó là đám cưới của nhóm bạn đại học. Cái nhóm mười hai đứa hồi năm nhất hay ngồi canteen ăn cơm mười lăm nghìn. Giờ mười hai đứa đó, đứa làm ngân hàng, đứa startup, đứa qua Nhật, đứa lấy chồng Hàn. Tao là đứa duy nhất vẫn đi xe Wave, vẫn ở trọ, vẫn làm nhân viên.
Không phải tao không cố. Tao cố. Nhưng cố kiểu khác.
Tao cố mỗi lần đi chơi nhóm. Cố chọn quán mình kêu được. Cố cười khi thằng Đạt nói "mày tiết kiệm ghê". Cố gật đầu khi con Linh hỏi "sao không đổi việc đi". Cố không nhìn xuống khi cả bàn chia bill mỗi đứa năm trăm nghìn.
Đám cưới thằng Khoa, tao biết phải bao nhiêu.
Nhóm chat bàn nhau. Thằng Đạt nói mừng chung một triệu mỗi đứa rồi góp thêm quà. Con Linh nói quà phải ra quà, đề xuất mua bộ chén Nhật. Tao đọc tin nhắn, không reply.
Một triệu mừng. Chia tiền quà chắc thêm ba bốn trăm. Đi đám cưới phải có đồ mặc. Tao không có bộ vest. Cái áo sơ mi trắng duy nhất tao có là cái mặc đi phỏng vấn hai năm trước, cổ đã ngả vàng.
Tao lên Shopee đặt một bộ vest. Một triệu hai. Trả sau.
Tao đặt xong thì ngồi nhìn cái đơn hàng. Một triệu hai cho cái áo mặc một lần. Tiền mừng một triệu. Tiền quà bốn trăm. Tiền đi lại, ăn uống, gửi xe. Tổng cộng gần ba triệu.
Ba triệu. Bằng đúng số tiền tao nhịn ăn sáng hai tháng.
Nhưng tao vẫn đặt.
Vì tao tưởng tượng ra cảnh tao đến đám cưới bằng cái áo sơ mi cổ vàng. Tao tưởng tượng ra ánh mắt thằng Đạt. Nụ cười con Linh. Cái "ừ" lịch sự của mấy đứa khi tao ngồi xuống bàn.
Tao không sợ nghèo. Tao sợ bị thấy là nghèo.
Hai cái đó khác nhau xa lắm.
Nghèo thì tao chịu được. Tao ăn cơm mười lăm nghìn quen rồi. Tao đi xe Wave quen rồi. Tao ở phòng trọ hai mươi mét vuông quen rồi. Nhưng bị người ta nhìn mình rồi nghĩ "thằng này vẫn vậy", cái đó tao không chịu nổi.
Đám cưới hôm đó đẹp thật.
Nhà hàng lớn, đèn vàng, hoa tươi. Thằng Khoa mặc vest xanh than, vợ nó mặc váy trắng dài. Mấy đứa trong nhóm ôm nhau, chụp hình, cười. Tao cũng cười. Tao cười nhiều lắm.
Tao mặc bộ vest mới. Trông cũng được. Không ai nói gì. Không ai nhìn tao kiểu đó. Tao ngồi bàn VIP vì là bạn thân chú rể. Tao nâng ly, tao chúc mừng, tao nói đúng những câu cần nói.
Lúc về, tao đi bộ ra bến xe buýt vì không đủ tiền grab.
Tao đứng ở trạm xe buýt quận 2 lúc mười giờ đêm. Vest mới, giày mới, túi rỗng. Gió thổi từ sông Sài Gòn qua, mát. Tao đứng đó nghĩ, hôm nay tao diễn hay thật.
Không ai biết tao đang nợ Shopee một triệu hai. Không ai biết tháng sau tao phải nhịn ăn trưa. Không ai biết tao đi xe buýt về.
Mà cũng không ai cần biết.
Đó mới là cái đau nhất. Không phải tao diễn giỏi. Mà là không ai quan tâm đủ để nhận ra tao đang diễn.
Tao về phòng trọ, cởi bộ vest ra, treo lên móc. Cái vest đó, tao không biết lần sau mặc khi nào. Có khi không bao giờ.
Tao nằm xuống giường, mở điện thoại. Nhóm chat đang gửi hình. Có tấm hình tao cười, đứng giữa nhóm. Trông vui lắm. Trông bình thường lắm. Trông như một thằng ổn.
Tao like hình rồi tắt điện thoại.
Nằm trong bóng tối, tao nghĩ. Nếu hồi đó tao mặc cái áo sơ mi cổ vàng đến, thì sao? Thì mấy đứa có bớt quý tao không? Thì thằng Khoa có bớt coi tao là bạn không?
Có khi không.
Có khi chẳng đứa nào để ý tao mặc gì.
Có khi cái người duy nhất để ý, là tao.
Tháng sau, lương về, tao trả Shopee. Còn lại không đủ ăn. Tao nhắn mẹ, tháng này con gửi trễ. Mẹ nói không sao.
Mẹ không hỏi tại sao.
Tao cũng không nói.
Con chó và nhà triết học có điểm chung: cả hai đều biết ai là bạn, ai không.
Dogs and philosophers do the greatest good and get the fewest rewards.
— Diogenes Laërtius, Lives VI
Diễn giải
Interpretation
Diogenes sống trong cái thùng gỗ giữa chợ. Ông không mặc gì ra hồn, không nhà, không chức, không danh. Người ta cười ông. Ông cười lại. Ông nói con chó với nhà triết học giống nhau ở chỗ cả hai đều không quan tâm thiên hạ nghĩ gì. Con chó đói thì ăn, buồn ngủ thì nằm, không cần ai gật đầu cho phép. Nhà triết học cũng vậy, sống theo cái mình thấy đúng, không sống theo cái người khác muốn thấy. Còn tao thì khác. Tao biết cái vest đó vô nghĩa. Tao biết không ai để ý. Nhưng tao vẫn mua. Vì tao không phải con chó, cũng không phải triết gia. Tao là một thằng bình thường, sợ bị nhìn thấy đúng như mình đang là. Diogenes sống được vì ông không cần ai công nhận. Tao thì vẫn cần. Biết là ngu mà vẫn cần. Có khi đó mới là chỗ khác nhau thật sự giữa người tự do và người chưa tự do.
Diogenes lived in a wooden barrel in the marketplace. No proper clothes, no house, no title, no reputation. People laughed at him. He laughed back. He said a dog and a philosopher have something in common: neither cares what the world thinks. A dog eats when hungry, sleeps when tired, never waits for permission. A philosopher lives by what he sees as true, not by what others want to see. But I'm different. I knew that suit was meaningless. I knew nobody would notice. But I still bought it. Because I'm not a dog, and I'm not a philosopher. I'm just an ordinary guy, afraid of being seen exactly as I am. Diogenes could live that way because he didn't need anyone's approval. I still do. I know it's foolish, and I still need it. Maybe that's the real difference between someone who is free and someone who isn't.