Tao đổi tên trên CV ba lần trong một năm
I Changed My Name on My Resume Three Times in One Year
Tao tên Hùng.
Hùng. Cái tên ba tao đặt vì ổng muốn tao mạnh mẽ. Ổng nói hồi tao mới sinh, ổng nhìn tao đỏ hỏn, nhăn nhó, khóc không ra tiếng, mà ổng vẫn đặt là Hùng. Như thể đặt tên xong thì nó sẽ thành thật vậy.
Tao lớn lên không hùng gì hết.
Hồi cấp ba tao bị bắt nạt. Không phải kiểu đánh đập, mà kiểu bị lơ. Tao ngồi một góc, không ai rủ chơi, không ai ghét, cũng không ai nhớ. Tao tồn tại như cái quạt trần trong lớp. Có thì có, mất cũng không ai hỏi.
Lên đại học tao quyết định làm lại.
Tao tập gym. Tao đọc sách self-help. Tao học nói trước đám đông. Tao lên mạng coi mấy video "How to be confident" rồi ghi chép vô sổ tay. Tao thay đổi từ cách đi đứng đến cách cười. Tao tập cười trước gương mỗi sáng. Nghĩ lại thấy buồn cười, nhưng hồi đó tao nghiêm túc lắm.
Rồi tao ra trường.
CV đầu tiên tao ghi: Nguyễn Văn Hùng. Bên dưới là mấy dòng mô tả bản thân. "Nhiệt huyết, chăm chỉ, ham học hỏi." Tao gửi đi ba mươi công ty. Mười hai cái gọi phỏng vấn. Tao đậu một chỗ, làm được bốn tháng thì nghỉ.
Không phải vì công việc tệ. Mà vì tao thấy mình đang đóng vai.
Ở công ty, tao là "Hùng sales". Nói nhiều, cười nhiều, năng nổ. Sếp khen tao hòa đồng. Đồng nghiệp rủ tao nhậu. Tao đi hết. Tao uống hết. Tao cười hết.
Rồi tối về phòng trọ, tao nằm im.
Cái khoảng cách giữa "Hùng sales" ban ngày và thằng Hùng nằm trên giường ban đêm, nó xa lắm. Xa đến mức tao không biết đứa nào là tao.
Tao nghỉ việc. Nộp CV mới.
Lần này tao ghi: Hugo Nguyen.
Tao xin vào một công ty nước ngoài. Môi trường quốc tế, nói tiếng Anh, đồng nghiệp toàn Tây. Tao nghĩ đổi tên thì đổi luôn con người. Hugo nghe mạnh mẽ hơn Hùng. Hugo nghe như một người biết mình muốn gì.
Ba tháng đầu tao bay lắm. Tao nói tiếng Anh lưu loát. Tao present trước team mười lăm người không run. Sếp Tây khen tao articulate. Tao không biết articulate nghĩa gì nhưng nghe giọng ổng thì chắc là tốt.
Rồi có buổi team building.
Mọi người kể về gia đình, về quê, về hồi nhỏ. Đến lượt tao, tao kể về tuổi thơ ở Bình Dương. Nhưng tao kể bằng tiếng Anh. Và khi tao nói "My father named me Hùng, which means brave", tao nghe chính mình như đang dịch phụ đề cho cuộc đời mình.
Tao không phải Hugo.
Tao cũng không phải Hùng sales.
Vậy tao là ai?
Tao nghỉ việc lần hai. Lần này không nộp CV liền. Tao về Bình Dương ở với ba mẹ một tháng.
Ba tao hỏi: "Mày làm gì ở trên đó mà cứ nhảy việc hoài?"
Tao nói: "Con chưa tìm được chỗ hợp."
Ba tao nói: "Hợp cái gì. Chỗ nào cũng vậy. Mày đi làm kiếm tiền, không phải đi tìm bản thân."
Ổng nói xong rồi đi uống cà phê. Tao ngồi lại một mình.
Câu đó nó đúng mà cũng không đúng. Đúng vì ba tao đi làm cả đời không cần biết mình là ai, ổng vẫn sống. Không đúng vì tao không phải ba tao.
Hay là tao cũng giống ổng mà không biết?
Một tháng sau tao lên lại Sài Gòn. Nộp CV lần ba.
Lần này tao ghi: Hùng Nguyễn.
Không phải Nguyễn Văn Hùng. Không phải Hugo Nguyen. Hùng Nguyễn. Nửa Việt nửa Tây. Nửa ba tao nửa cái gì đó tao chưa biết.
Mục mô tả bản thân tao bỏ trống.
Tao không biết viết gì. Mấy cái "nhiệt huyết, chăm chỉ, ham học hỏi" tao viết không nổi nữa. Không phải vì nó sai, mà vì tao không biết nó có đúng không.
Tao gửi đi. Một công ty gọi. Phỏng vấn.
Bà HR hỏi: "Em mô tả bản thân em trong ba từ?"
Tao ngồi im mấy giây. Rồi tao nói: "Em không biết."
Bà nhìn tao. Tao nghĩ chắc trượt rồi.
Bà ghi gì đó vào giấy. Rồi hỏi tiếp câu khác.
Tao đậu.
Tao làm ở đó đến giờ. Không phải vì nó hợp. Mà vì tao ngừng tìm chỗ hợp.
Thỉnh thoảng đồng nghiệp hỏi: "Ê Hùng, mày thích gì?"
Tao nói: "Không biết."
Nó cười. Tao cũng cười.
Nhưng tao nói thật.
Không ai cứu được ta ngoài chính ta. Không ai có thể và không ai được phép. Ta phải tự đi trên con đường của mình.
No one saves us but ourselves. No one can and no one may. We ourselves must walk the path.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada), Kệ 165
Diễn giải
Interpretation
Krishnamurti nói không ai cứu được mày ngoài chính mày. Nghe thì hay. Nhưng cái khó là, mày phải biết "mày" là ai trước đã. Thằng Hùng đổi tên ba lần. Mỗi lần đổi, nó tưởng mình đang tiến gần hơn đến con người thật. Nhưng thật ra mỗi lần đổi, nó chỉ đang thử một bộ quần áo mới. Không ai cứu được nó. Sách self-help không cứu. Tên Tây không cứu. Ba nó cũng không cứu. Cái câu "em không biết" trong buổi phỏng vấn đó, có thể là lần đầu tiên nó thật. Không đóng vai. Không cố gắng đúng. Chỉ thật. Mà thật thì không có nghĩa là tìm ra đáp án. Thật có khi chỉ là thôi giả vờ mình có đáp án.
Krishnamurti said no one can save you but yourself. Sounds good. But the hard part is, you have to know who "yourself" is first. Hung changed his name three times. Each time, he thought he was getting closer to the real him. But really, each time he was just trying on a new outfit. No one could save him. Self-help books couldn't. A Western name couldn't. His dad couldn't. That "I don't know" in the interview might have been the first time he was honest. No role-playing. No trying to be right. Just honest. And honest doesn't mean finding the answer. Sometimes honest just means stopping the pretense that you have one.