Tao đứng ở ngã tư Lê Văn Sỹ lúc 5 giờ chiều
I Stood at the Lê Văn Sỹ Intersection at 5 PM
Tao hai mươi bảy tuổi.
Làm công ty truyền thông, lương mười bốn triệu. Không dư, không thiếu. Kiểu vừa đủ để không chết mà cũng không sống cho ra sống.
Sáng dậy lúc sáu rưỡi. Tắm. Mặc đồ. Chạy xe mười lăm phút tới công ty. Mở laptop. Trả mail. Họp. Ăn trưa ở quán cơm dưới tầng trệt. Hai mươi lăm nghìn một phần. Canh chua, thịt kho, rau luộc. Ngày nào cũng vậy.
Chiều họp tiếp. Sửa bài. Gửi khách. Khách chỉnh. Sửa lại. Gửi lại. Khách duyệt. Hoặc không duyệt. Rồi cũng hết ngày.
Tao không ghét công việc. Cũng không thích. Nó giống như thở. Tao làm vì tao phải làm.
Tối về, tao nấu mì hoặc mua cơm. Xem điện thoại. Lướt mạng. Thấy người ta đi du lịch, người ta yêu nhau, người ta khởi nghiệp, người ta chạy marathon. Tao like. Rồi tắt điện thoại. Nằm xuống. Ngủ.
Hôm đó là thứ Tư.
Tao nhớ rõ vì thứ Tư là ngày tao ghét nhất. Không phải vì nó tệ. Mà vì nó ở giữa. Không đầu tuần để có động lực. Không cuối tuần để có hy vọng. Thứ Tư là ngày không có gì cả.
Tao tan làm lúc năm giờ. Chạy xe ra ngã tư Lê Văn Sỹ, đèn đỏ.
Bốn mươi hai giây.
Tao dừng xe. Chống chân xuống đường. Xung quanh là xe cộ, tiếng còi, mùi xăng, mùi khói, mùi đồ ăn từ cái quán bún bò bên đường. Một bà bán vé số đi ngang, nhìn tao rồi đi tiếp. Một thằng grab chạy lên lề, tắt máy, lấy điện thoại ra coi. Hai đứa sinh viên đèo nhau, con ngồi sau cầm ly trà sữa, cười cái gì đó.
Tao đứng đó.
Bốn mươi hai giây.
Và tự nhiên tao thấy lạ. Không phải lạ kiểu sợ. Lạ kiểu như tao vừa tỉnh dậy giữa một giấc mơ mà tao không biết mình đang mơ.
Tao nhìn tay mình trên tay lái. Nhìn cái bóng mình trên mặt đường. Nghe tiếng xe chạy. Nghe tiếng nhạc từ cái loa của quán cà phê góc đường. Bài gì đó của Trịnh Công Sơn. Tao không nhớ tên.
Rồi tao thở.
Không phải thở kiểu thiền, kiểu ai dạy trên mạng. Tao chỉ thở. Hít vào. Thở ra. Như lần đầu tiên tao biết mình đang thở.
Bốn mươi hai giây mà dài như cả buổi chiều.
Tao nhìn bà bán vé số đã đi xa. Nhìn thằng grab đã cất điện thoại, nổ máy. Nhìn hai đứa sinh viên rẽ trái, mất hút.
Đèn xanh.
Tao đi.
Về tới nhà, tao ngồi trên giường. Không mở điện thoại. Không bật tivi. Không làm gì cả.
Tao ngồi.
Và tao nghĩ. Không phải nghĩ kiểu lên kế hoạch, kiểu "mình phải làm gì với đời mình". Tao chỉ nghĩ về bốn mươi hai giây đó.
Tao đã sống hai mươi bảy năm. Bao nhiêu ngày? Tao lấy máy tính bấm. Chín nghìn tám trăm năm mươi lăm ngày. Mỗi ngày tao thở khoảng hai mươi nghìn lần. Vậy là tao đã thở gần hai trăm triệu lần.
Hai trăm triệu lần.
Mà hôm nay, ở ngã tư Lê Văn Sỹ, lúc năm giờ chiều, đèn đỏ bốn mươi hai giây, là lần đầu tiên tao biết mình đang thở.
Tao không biết phải gọi cái đó là gì. Giác ngộ thì to quá. Tỉnh thức thì giống mấy page bán khóa học. Tao không muốn gọi tên nó.
Tao chỉ biết là trước đó, tao sống như cái máy. Dậy, đi làm, ăn, ngủ, lặp lại. Không đau khổ gì. Nhưng cũng không có gì. Giống đi trên một con đường thẳng, bằng phẳng, không ổ gà, không khúc cua. Đi hoài mà không thấy gì.
Rồi bốn mươi hai giây đèn đỏ.
Tao không nói là sau hôm đó đời tao thay đổi. Không có. Sáng hôm sau tao vẫn dậy lúc sáu rưỡi. Vẫn tắm. Vẫn chạy xe đi làm. Vẫn ăn cơm hai mươi lăm nghìn.
Nhưng có một thứ khác.
Tao bắt đầu thấy. Thấy cái quán cơm có cái quạt trần quay chậm. Thấy chị bán cơm có cái nốt ruồi ở cổ. Thấy thằng đồng nghiệp ngồi cạnh hay gãi mũi khi nó suy nghĩ. Thấy ánh nắng chiều xiên qua cửa sổ văn phòng lúc bốn giờ, đúng chỗ tao ngồi.
Mấy thứ đó lúc nào cũng ở đó. Tao chỉ không thấy thôi.
Tuần sau, tao lại dừng đèn đỏ ở ngã tư đó. Lần này ba mươi tám giây. Tao đếm.
Không có gì xảy ra.
Không có cảm giác gì đặc biệt. Không có khoảnh khắc tỉnh thức lần hai. Chỉ có xe cộ, tiếng còi, mùi xăng.
Và tao hiểu.
Cái hôm đó không đặc biệt. Ngã tư đó không đặc biệt. Bốn mươi hai giây đó không đặc biệt.
Tao chỉ tình cờ có mặt. Lần đầu tiên trong rất lâu.
Bạn tao, thằng Khoa, tao kể cho nó nghe. Nó nhìn tao rồi nói: "Mày bị gì vậy? Đi khám đi."
Tao cười.
Có thể nó đúng. Có thể tao bị gì thật. Hoặc có thể lần đầu tiên trong hai mươi bảy năm, tao không bị gì cả.
Tao không biết.
Tao chỉ biết là tối hôm đó, tao nấu cơm. Không phải mì. Cơm. Tao vo gạo, nghe tiếng gạo chạm tay. Đổ nước, nghe tiếng nước. Bật bếp, nghe tiếng lửa.
Rồi tao ngồi ăn.
Một mình. Không điện thoại. Không tivi.
Cơm trắng. Trứng chiên. Nước tương.
Vậy thôi.
Hãy thở. Bạn đang sống.
Breathe. You are alive.
— Thích Nhất Hạnh, The Miracle of Mindfulness
Diễn giải
Interpretation
Ông thầy nói: Hãy thở. Bạn đang sống. Nghe đơn giản quá phải không? Ai mà không thở. Ai mà không sống. Nhưng mà thiệt không? Mày thở hai trăm triệu lần rồi. Mày nhớ được bao nhiêu lần? Tao cũng vậy. Sáng dậy, chạy xe, đi làm, ăn cơm, về nhà, ngủ. Lặp lại. Tao sống đấy. Nhưng tao có mặt ở đó không? Hay tao chỉ là cái xác đi qua mỗi ngày rồi gọi đó là sống? Ông ấy không nói hãy thở cho đúng cách. Không nói hãy thở sâu, thở chậm, thở bằng bụng. Ông ấy chỉ nói: hãy thở. Biết là mình đang thở. Vậy thôi. Nghe thì dễ. Nhưng phải mất hai mươi bảy năm, chín nghìn tám trăm ngày, một cái đèn đỏ bốn mươi hai giây, tao mới làm được một lần. Có khi sống giữa đời không cần gì to tát. Chỉ cần có mặt.
The teacher said: Breathe. You are alive. Sounds too simple, right? Everyone breathes. Everyone is alive. But really? You've breathed two hundred million times. How many do you remember? Same here. Wake up, ride to work, eat, come home, sleep. Repeat. I was alive. But was I there? Or was I just a body passing through each day and calling it living? He didn't say breathe the right way. Didn't say breathe deep, breathe slow, breathe from your belly. He just said: breathe. Know that you are breathing. That's all. Sounds easy. But it took twenty-seven years, nine thousand eight hundred days, one forty-two-second red light for me to do it once. Maybe living in this world doesn't require anything grand. Just being present.