Tao lên kế hoạch cho năm sau mà chưa sống xong ngày hôm nay
I Keep Planning for Next Year but Haven't Finished Living Today
Tao có cái sổ.
Không phải sổ ghi nợ. Sổ ghi kế hoạch.
Trang đầu ghi: "Mục tiêu 2024." Bên dưới là danh sách. Học tiếng Anh. Tập gym. Đọc mỗi tháng hai cuốn sách. Tiết kiệm mười triệu mỗi tháng. Tìm việc mới.
Trang thứ hai ghi: "Mục tiêu 2023." Danh sách y chang.
Trang thứ ba ghi: "Mục tiêu 2022."
Tao không cần nói thêm.
---
Tao hai mươi bảy tuổi. Làm ở công ty truyền thông. Lương mười ba triệu. Không dư, không thiếu, không chết, không sống.
Mỗi sáng tao dậy lúc bảy giờ. Rửa mặt. Pha cà phê. Ngồi vào bàn. Mở laptop. Làm đến sáu giờ chiều. Về nhà. Nấu mì hoặc đặt đồ ăn. Lướt điện thoại. Ngủ.
Ngày nào cũng vậy.
Tao không ghét công việc. Cũng không thích. Nó ở đó. Tao ở đó. Hai đứa nhìn nhau qua màn hình.
Nhưng tao luôn nghĩ: năm sau sẽ khác.
Năm sau tao sẽ nghỉ việc. Năm sau tao sẽ đi học thêm. Năm sau tao sẽ về quê thăm bà. Năm sau tao sẽ bắt đầu viết. Năm sau tao sẽ sống thật.
Năm sau. Luôn luôn là năm sau.
---
Thằng Dũng ngồi cùng phòng với tao. Nó hơn tao ba tuổi. Ba mươi. Cũng lên kế hoạch. Cũng ghi sổ. Cũng nói "năm sau."
Một hôm nó kể tao nghe. Hồi hai mươi ba tuổi, nó muốn đi Đà Lạt sống thử một tháng. Nó thích trồng cây. Thích không khí lạnh. Thích thức dậy không cần báo thức.
Nó nói: "Tao tính đi năm hai mươi lăm tuổi."
Rồi hai mươi lăm tuổi nó lên trưởng nhóm. Bận. Hoãn.
"Tao tính đi năm hai mươi bảy."
Hai mươi bảy tuổi nó mua xe trả góp. Mỗi tháng đóng bốn triệu. Không dám nghỉ.
"Tao tính đi năm ba mươi."
Ba mươi tuổi. Nó vẫn ngồi đây. Cùng bàn với tao. Cùng pha cà phê. Cùng nhìn màn hình.
Nó cười: "Chắc ba mươi hai đi."
Tao cười theo. Nhưng không vui.
---
Có lần tao đọc được cái gì đó trên mạng. Đại loại là người ta không sợ chết. Người ta sợ đến lúc chết mới nhận ra mình chưa sống.
Tao đọc xong thì gật gù. Rồi lướt tiếp. Xem thêm mấy cái reel. Rồi ngủ.
Hôm sau dậy. Lại bảy giờ. Lại cà phê. Lại laptop.
Tao biết hết. Tao hiểu hết. Tao đọc đủ thứ về sống trọn vẹn, về hiện tại, về chánh niệm. Tao biết lý thuyết nhiều hơn mấy thằng viết sách.
Nhưng tao không làm.
Không phải lười. Không phải sợ. Tao không biết nó là cái gì. Nó giống như đứng trước cửa, biết bên kia có gì, mà chân không bước.
Cứ đứng đó. Nhìn.
---
Bà tao ở quê. Năm nay bảy mươi sáu.
Mỗi lần gọi điện, bà hỏi: "Bao giờ con về?"
Tao nói: "Tết con về."
Tết tao về. Ở ba ngày. Bà nấu cơm. Tao ăn. Bà ngồi nhìn tao ăn. Không nói gì. Chỉ nhìn.
Rồi tao đi. Bà đứng ở cổng. Tao ngoái lại thấy bà nhỏ xíu.
Trên xe tao nghĩ: mình sẽ về nhiều hơn. Mỗi tháng về một lần. Hoặc hai tháng. Ít nhất là ba tháng.
Rồi cả năm tao không về.
Không phải không muốn. Tao muốn. Nhưng lúc nào cũng có cái gì đó. Dự án. Deadline. Mệt. Hoặc đơn giản là tao quên.
Tao quên luôn cái cảm giác bà đứng ở cổng.
---
Có đêm tao nằm nghĩ. Nếu tao chết ngày mai, cái gì còn lại?
Cái sổ kế hoạch. Ba trang giống nhau. Không trang nào được gạch.
Cái laptop công ty. Họ sẽ thu lại, format ổ cứng, đưa cho người mới.
Cái phòng trọ. Chủ nhà sẽ cho người khác thuê. Tuần sau có người nằm đúng chỗ tao nằm.
Bà tao sẽ khóc. Rồi bà cũng sẽ đi.
Thằng Dũng sẽ buồn vài ngày. Rồi nó sẽ pha cà phê. Ngồi vào bàn. Mở laptop. Và nói: "Năm sau tao sẽ đi Đà Lạt."
---
Tao không kể chuyện này để thương hại bản thân.
Tao kể vì sáng nay, lúc rửa mặt, tao nhìn vào gương. Thấy mặt mình già hơn hồi hai mươi ba. Không nhiều. Nhưng đủ để thấy.
Rồi tao mở sổ. Định ghi "Mục tiêu 2025."
Tao nhìn ba trang trước. Cùng một danh sách. Cùng một chữ viết. Cùng một người.
Tao gấp sổ lại.
Chưa biết sẽ làm gì. Chưa biết có làm gì khác không.
Chỉ biết là hôm nay, tao không ghi thêm trang nào nữa.
Mất bao lâu rồi mà mày vẫn trì hoãn? Đời không chờ.
How long are you going to wait before you demand the best for yourself? Life is not waiting.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 10
Diễn giải
Interpretation
Epictetus nói câu này không phải để mắng ai. Ổng nói như thằng bạn ngồi cạnh, thấy mày cứ nói "mai tao làm" hoài mà không bao giờ làm. Mất bao lâu rồi? Câu hỏi đó không cần trả lời bằng số. Mày biết. Tao biết. Ai cũng biết. Cái sổ kế hoạch ba trang giống nhau, đó là câu trả lời. Đời không phải vô hạn. Nhưng cái đáng sợ không phải đời ngắn. Cái đáng sợ là mày sống đời dài mà mỗi ngày đều giống nhau. Mỗi năm đều ghi cùng một danh sách. Mỗi lần đều nói "năm sau." Epictetus không bảo mày phải làm gì. Ổng chỉ hỏi: mày định đợi đến bao giờ? Câu hỏi đó, mày tự trả lời.
Epictetus didn't say this to scold anyone. He said it like a friend sitting next to you, watching you say "I'll do it tomorrow" over and over and never doing it. How long has it been? The question doesn't need a number for an answer. You know. I know. Everyone knows. A planning notebook with three identical pages. That's the answer. Life isn't infinite. But the scary part isn't that life is short. The scary part is living a long life where every day looks the same. Every year you write the same list. Every time you say "next year." Epictetus didn't tell you what to do. He only asked: how long are you going to wait? That question, you answer it yourself.