Tao mặc áo sơ mi trắng đi uống cà phê một mình
I Wore a White Dress Shirt to Drink Coffee Alone
Tao có cái áo sơ mi trắng.
Mua ở Zara, hồi lương tháng thứ hai. Một triệu mấy. Đắt so với lúc đó. Nhưng tao thích. Nó vừa vặn, cổ cứng, tay áo gấp lên trông sạch sẽ.
Tao mặc nó đi phỏng vấn. Mặc đi gặp khách hàng. Mặc đi đám cưới bạn. Mặc đi ăn tối với gia đình bạn gái.
Mỗi lần mặc cái áo đó, tao thấy mình khác.
Không phải đẹp hơn. Mà là đàng hoàng hơn. Như thể cái áo nó che được mấy thứ bên trong mà tao không muốn ai thấy.
Cái tài khoản còn bảy trăm ngàn cuối tháng. Cái phòng trọ mùi ẩm. Cái công việc tao không biết mình có thích hay không.
Mặc áo sơ mi trắng vào, tao thành một phiên bản khác. Phiên bản mà người ta gật đầu khi nhìn thấy.
---
Công ty tao có cái văn hóa đi cà phê.
Không phải cà phê bình thường. Là cà phê specialty. Bốn lăm ngàn một ly. Ngồi quán có nhạc jazz, có đèn vàng, có mấy người mở laptop nhìn rất bận.
Tao cũng đi. Không phải vì tao thích cà phê specialty. Tao uống gì cũng được. Hồi sinh viên tao uống đen đá hai ngàn ở xe đẩy đầu hẻm.
Nhưng mấy đứa trong team đi, tao không đi thì kỳ. Không phải kỳ kiểu ai nói gì. Mà kỳ kiểu tao tự thấy.
Như thể không đi là không thuộc về.
Nên tao đi. Gọi latte. Ngồi. Chụp hình. Đăng story. Caption tiếng Anh. Hashtag minimal.
Rồi tao nhìn cái bill. Bốn lăm ngàn.
Bốn lăm ngàn đó, hồi xưa tao ăn cơm được ba ngày.
---
Bạn gái tao, Linh, nó không quan tâm mấy thứ đó.
Nó uống trà đá. Mặc áo thun. Đi dép lê ra đường. Không care.
Mà lạ, tao thấy ngại. Không phải ngại vì nó. Mà ngại vì người khác nhìn nó rồi nghĩ về tao.
Một lần đi ăn với mấy đứa đồng nghiệp, Linh mặc cái áo thun cũ, quần jean rách gối. Không phải rách thời trang. Rách thiệt.
Tao không nói gì. Nhưng trong bụng tao nghĩ: giá mà nó mặc cái gì khác.
Rồi tao ghét mình vì cái suy nghĩ đó.
Linh nó tốt. Nó thật. Nó không cần chứng minh gì với ai. Mà tao thì đang muốn nó chứng minh hộ tao.
---
Tháng trước, tao đi họp lớp.
Mười hai đứa. Bàn tròn. Bia. Mồi.
Đứa nào cũng kể. Thằng Hùng mới mua xe. Con Trang làm manager. Thằng Đức startup, vừa gọi vốn xong.
Tới lượt tao. Tao nói tao làm marketing cho một công ty vừa vừa. Lương ổn. Đang học thêm.
Không ai nói gì. Gật đầu. Rồi chuyển sang người khác.
Cái gật đầu đó, tao nghĩ về nó cả tuần.
Không phải vì họ khinh. Có thể họ không nghĩ gì cả. Nhưng tao tự thấy. Tao thấy mình nhỏ đi trong cái gật đầu đó.
Rồi tao về, mở LinkedIn, sửa lại bio. Thêm mấy chữ cho nó dài hơn. Cho nó oai hơn. "Marketing Specialist" thành "Brand Strategist & Digital Marketing Specialist."
Không ai đọc. Nhưng tao thấy yên tâm hơn.
---
Tao có thói quen xem Instagram lúc nửa đêm.
Không phải để giải trí. Mà để so.
Thằng này đi Đà Lạt. Con kia ăn omakase. Đứa nọ chụp hình ở văn phòng mới, có cửa kính nhìn ra thành phố.
Tao biết đó là highlight reel. Tao biết đằng sau mỗi tấm hình là mấy chục tấm bỏ. Tao biết hết.
Mà vẫn so.
Rồi tao cũng đăng. Chọn góc đẹp nhất của cái phòng trọ. Filter ấm. Caption nhẹ nhàng, kiểu "ngày bình thường."
Ngày bình thường đâu cần filter.
---
Cuối tuần rồi, tao ngồi một mình ở quán cà phê.
Không phải quán specialty. Quán cóc. Ghế nhựa. Quạt trần.
Tao mặc cái áo sơ mi trắng. Không biết sao. Thói quen.
Ngồi đó, uống đen đá, nhìn ra đường.
Có ông già đẩy xe bán chè. Dép mòn. Áo bạc màu. Ông không nhìn ai. Không cần ai nhìn ông.
Tao nhìn ông lâu lắm.
Rồi tao nhìn xuống cái áo sơ mi trắng của mình.
Tao không biết tao mặc nó cho ai.
Cho mấy đứa đồng nghiệp? Cho thằng Hùng thằng Đức? Cho mấy người trên Instagram không biết mặt?
Hay cho cái thằng tao trong gương, cái thằng mà nếu cởi áo ra thì không biết mình là ai?
---
Linh gọi điện tối đó.
Nó hỏi: "Ăn gì chưa?"
Tao nói: "Chưa."
Nó nói: "Qua đây, tao nấu mì."
Tao qua. Linh nấu mì gói, bỏ thêm trứng, rau. Hai đứa ngồi ăn trên sàn nhà. Nó mặc cái áo thun cũ. Tao vẫn mặc sơ mi trắng.
Nó nhìn tao rồi cười: "Mày đi đám cưới ai mà bảnh vậy?"
Tao cười. Không trả lời.
Mà trong bụng tao nghĩ, nó là người duy nhất không cần tao mặc gì cả.
Rồi tao cũng nghĩ, sao tao lại sợ thành cái người mà nó thấy.
Cái người không cần áo sơ mi trắng.
Cái người ăn mì gói trên sàn nhà mà không thấy thiếu.
---
Tao vẫn mặc áo sơ mi trắng đi làm.
Vẫn đi cà phê specialty. Vẫn sửa LinkedIn.
Chưa bỏ được. Có khi không bao giờ bỏ được.
Nhưng tao bắt đầu thấy cái áo nó nặng hơn trước.
Không phải nặng vì vải.
Mà nặng vì mấy thứ tao chất lên nó.
Đừng lãng phí thời gian tranh luận người tốt phải như thế nào. Hãy là người tốt.
Waste no more time arguing about what a good man should be. Be one.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 10.16
Diễn giải
Interpretation
Ông Marcus Aurelius nói đại khái là đừng có tốn thời gian đi chứng minh mình tốt, sống cho tốt đi. Nghe thì dễ. Nhưng mà thử nghĩ coi. Tao dành bao nhiêu thời gian để chứng minh? Sửa LinkedIn cho oai. Mặc áo cho đẹp. Đi quán cho sang. Chụp hình cho người ta thấy. Mà sống tốt thiệt sự thì sao? Sống tốt là ăn mì gói với người mình thương mà không thấy thiếu. Là nhìn ông già bán chè mà không thấy mình hơn hay kém. Là cởi cái áo sơ mi ra mà vẫn biết mình là ai. Ổng nói đừng lãng phí thời gian. Mà tao lãng phí bao nhiêu rồi? Bao nhiêu buổi tối nằm sửa bio, chọn filter, nghĩ caption? Không phải ổng bảo đừng mặc đồ đẹp. Đừng uống cà phê ngon. Không phải vậy. Ổng chỉ hỏi: mày làm mấy thứ đó cho ai? Nếu cho mày thì được. Nếu cho người khác thấy, thì mày đang sống đời của ai?
Marcus Aurelius basically said don't waste time arguing about what a good person should be. Just be one. Sounds simple. But think about it. How much time do I spend proving? Editing LinkedIn to look impressive. Dressing up for appearances. Going to fancy cafés. Posting photos for people to see. What does actually living well look like? Living well is eating instant noodles with someone you love and not feeling like you're lacking. It's watching an old man push his cart and not measuring yourself against him. It's taking off the dress shirt and still knowing who you are. He said don't waste time. How much have I already wasted? How many evenings spent editing bios, choosing filters, crafting captions? He's not saying don't dress well. Don't drink good coffee. That's not the point. He's just asking: who are you doing all this for? If it's for you, fine. If it's for others to see, then whose life are you living?