Tao ngồi họp với bảy người, không ai nghe ai
Seven People in a Meeting, Nobody Listening
Thứ hai. Chín giờ sáng.
Tao ngồi trong phòng họp với bảy người. Bảy cái miệng, bảy cái đầu, bảy cái tôi.
Sếp nói trước. Nói xong không hỏi ai nghĩ gì. Chị trưởng phòng marketing gật đầu, nhưng tao biết chị đang nghĩ chuyện khác vì mắt chị dán vào điện thoại dưới bàn. Thằng mới vào gật theo chị. Nó chưa biết gật cái gì, nhưng gật cho an toàn.
Tao muốn nói. Có ý kiến. Nhưng lần trước tao nói, sếp cắt ngang. Lần trước nữa, chị marketing cười rồi bảo "em còn trẻ". Nên lần này tao ngồi im.
Họp xong, ai về bàn nấy.
Không ai nhớ cuộc họp bàn gì. Nhưng ai cũng nhớ mình đã ngồi đó một tiếng.
---
Tao hai bảy tuổi. Đi làm được bốn năm.
Bốn năm nghe thì ngắn. Nhưng đủ dài để tao hiểu một chuyện: đi làm không phải làm việc. Đi làm là sống chung với người.
Mà người thì đủ loại.
Có người nói nhiều nhưng không nói gì. Có người im lặng nhưng đâm sau lưng. Có người tử tế thật, nhưng tử tế kiểu không dám đứng về phía mày khi cần. Có người ghét mày mà mày không biết tại sao. Có người thích mày nhưng chỉ khi mày có lợi cho họ.
Tao không ghét ai. Thật.
Nhưng có hôm tao mệt. Mệt không phải vì công việc. Mệt vì phải đoán. Đoán sếp đang nghĩ gì. Đoán đồng nghiệp nói câu đó là thật hay mỉa. Đoán cái email "Noted with thanks" là cảm ơn hay là "tao ghi nhận rồi, đừng hỏi nữa".
Mệt vì phải diễn. Cười khi không muốn cười. Đồng ý khi không đồng ý. Nói "dạ anh" khi trong đầu là "anh sai rồi".
Mệt vì phải giả vờ mình ổn trong khi bên trong đang hỏi: sống kiểu này tới bao giờ?
---
Tao có thằng bạn tên Khoa. Cùng vào công ty một đợt.
Khoa giỏi hơn tao. Thật. Nó code nhanh hơn, trình bày rõ hơn, sếp thích hơn. Nhưng Khoa có một thứ tao không có: nó biết chơi.
Chơi ở đây không phải nịnh. Nó không nịnh ai. Nhưng nó biết khi nào nên nói, khi nào nên im. Biết khi nào cười theo, khi nào lờ đi. Biết khi nào nhường, khi nào đứng lên.
Tao hỏi nó: "Mày không thấy mệt à?"
Nó bảo: "Mệt chứ. Nhưng tao không coi đó là diễn. Tao coi đó là sống."
Tao không hiểu câu đó. Hồi đó.
---
Có một hôm, tao suýt nghỉ việc.
Không phải vì chuyện gì lớn. Chỉ là một buổi chiều thứ sáu, tao ngồi ở bàn, nhìn quanh, thấy cả văn phòng đang cắm mặt vào màn hình. Không ai nói chuyện. Không ai nhìn ai. Máy lạnh chạy đều. Đèn huỳnh quang trắng lốp.
Tao tự hỏi: nếu tao biến mất khỏi đây, bao lâu thì có người nhận ra?
Một ngày? Hai ngày? Hay đến khi task tao chưa xong thì mới có người hỏi?
Tao về nhà tối đó, mở laptop tính viết đơn nghỉ. Viết được hai dòng thì dừng.
Không phải vì sợ. Mà vì tao chợt nghĩ: nếu tao nghỉ, tao đi đâu?
Sang công ty khác? Cũng phòng họp. Cũng bảy người. Cũng không ai nghe ai.
Đi freelance? Cũng phải deal với client. Cũng phải đoán, cũng phải diễn.
Ở nhà? Tiền đâu?
Tao nhận ra một chuyện: vấn đề không phải công ty này. Vấn đề là tao đang sống giữa người, mà chưa biết cách sống giữa người.
---
Tao bắt đầu để ý.
Để ý thằng bảo vệ dưới sảnh. Sáng nào nó cũng cười, gật đầu chào. Không phải vì nó vui. Mà vì nó chọn cười. Tao không biết đời nó thế nào, nhưng cái gật đầu đó, ngày nào cũng có.
Để ý chị lao công. Chị lau sàn lúc bảy giờ, trước khi ai tới. Không ai thấy chị. Không ai cảm ơn chị. Nhưng sàn sạch. Ngày nào cũng sạch.
Để ý ông bán cơm trưa. Ông nấu từ năm giờ sáng. Bán đến một giờ chiều. Cơm ông không ngon lắm. Nhưng ông bán mười lăm năm rồi. Mười lăm năm, cùng một chỗ, cùng một nồi cơm.
Không ai trong số họ hỏi "sống kiểu này tới bao giờ".
Họ chỉ sống. Giữa đời. Giữa người. Giữa những thứ không hoàn hảo.
---
Tao không bỏ việc.
Không phải vì tao yêu công ty. Không phải vì sếp tốt hơn hay đồng nghiệp dễ thương hơn.
Mà vì tao hiểu: đời nó vậy.
Sáng nào tao cũng sẽ gặp người mình không thích. Sẽ ngồi họp với người không nghe mình. Sẽ cười khi không muốn cười. Sẽ bị hiểu sai, bị bỏ qua, bị coi nhẹ.
Nhưng tao cũng sẽ gặp thằng Khoa, ngồi cạnh nhau ăn cơm trưa, chửi đời rồi cười. Sẽ gặp chị kế toán hay để phần tao ly trà đá. Sẽ có những chiều thứ sáu nắng vàng trên đường về, gió thổi vào mặt, và tao thấy nhẹ.
Đời không phải toàn thứ tao muốn. Nhưng cũng không phải toàn thứ tao ghét.
Nó là cả hai. Trộn lẫn. Mỗi ngày.
Và tao đang sống giữa cái "cả hai" đó.
---
Sáng nay, thứ hai. Chín giờ.
Tao lại ngồi trong phòng họp. Vẫn bảy người. Vẫn sếp nói trước. Vẫn chị marketing nhìn điện thoại.
Nhưng tao khác.
Tao không chờ ai nghe mình nữa. Tao nghe. Nghe thật. Không phải để đồng ý hay phản đối. Chỉ nghe.
Và lạ lắm. Khi tao nghe thật, tao bắt đầu thấy. Thấy sếp cũng đang chịu áp lực từ trên. Thấy chị marketing cũng đang mệt, con chị mới ốm. Thấy thằng mới cũng đang sợ, y như tao bốn năm trước.
Bảy người trong phòng. Không ai nghe ai.
Nhưng ít nhất, có một người đang cố.
Tao không biết điều đó có thay đổi gì không.
Sáng nay tao sẽ gặp kẻ nhiều chuyện, vô ơn, kiêu ngạo, gian dối, ghen tị, ích kỷ. Tất cả những tính xấu đó đến vì họ không phân biệt được thiện ác.
When you wake up, tell yourself: the people I deal with today will be meddling, ungrateful, arrogant, dishonest, jealous, and surly. They are like this because they cannot tell good from evil.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 2.1
Diễn giải
Interpretation
Marcus Aurelius viết câu đó hai ngàn năm trước. Ông là hoàng đế La Mã. Quyền lực nhất thế giới lúc bấy giờ. Mà sáng nào thức dậy ông cũng phải tự nhắc mình: hôm nay sẽ gặp đủ loại người, kẻ nhiều chuyện, kẻ vô ơn, kẻ ghen tị. Hoàng đế mà còn vậy. Tao hai bảy tuổi, ngồi phòng họp với bảy người, có gì lạ đâu. Ông không bảo phải yêu thương hết. Không bảo phải chịu đựng. Ông chỉ nói: biết trước đi. Đừng ngạc nhiên. Đừng giận. Vì họ cũng đang sống, cũng đang vật lộn, cũng đang mang theo đống rối bời của riêng họ. Sống giữa đời không phải tìm được chỗ nào toàn người tốt. Chỗ đó không có. Sống giữa đời là sáng nào cũng biết mình sẽ gặp đủ thứ, rồi vẫn bước ra cửa.
Marcus Aurelius wrote that two thousand years ago. He was the Roman Emperor. The most powerful man in the world at the time. Yet every morning he had to remind himself: today I will meet the meddlesome, the ungrateful, the envious. An emperor, and still that. I'm twenty-seven, sitting in a meeting room with seven people. Nothing unusual. He didn't say love everyone. Didn't say endure it. He just said: know it in advance. Don't be surprised. Don't be angry. Because they're also living, also struggling, also carrying their own mess. Living among life isn't about finding a place where everyone is good. That place doesn't exist. Living among life is waking up every morning knowing you'll face all kinds of things, and still walking out the door.