Tao tưới cái cây chết khô suốt ba tháng
I Watered a Dead Plant for Three Months
Tao mua cái cây về để bàn làm việc.
Cây xanh nhỏ, bán ở vỉa hè gần công ty, hai mươi nghìn. Bà bán nói dễ sống lắm, tưới hai ngày một lần là được.
Tao tưới mỗi ngày.
Không phải vì tao thương cây. Mà vì tao sợ nó chết.
Hồi đó tao hai mươi bảy. Vừa chia tay. Vừa chuyển phòng trọ. Công ty đang cắt giảm, tao không biết mình có nằm trong danh sách không. Mỗi sáng đi làm, tao ngồi vào bàn, nhìn cái cây, rồi tưới.
Như thể nếu tao giữ được cái cây sống, thì mọi thứ sẽ ổn.
---
Tuần đầu, cây xanh mướt.
Tuần thứ hai, lá bắt đầu vàng ở mép.
Tao Google. Có người nói thiếu nắng. Có người nói thừa nước. Có người nói phải thay đất. Tao mua phân bón về. Tao chuyển cây ra gần cửa sổ. Tao giảm tưới. Rồi tăng tưới. Rồi giảm lại.
Lá vẫn vàng.
Tao bực. Không phải bực cái cây. Bực cái sự mình đã làm đúng hết mà nó vẫn không xanh lại.
---
Tháng thứ hai, cây bắt đầu rụng lá.
Mỗi sáng tao đến, có vài cái lá nằm trên bàn. Tao nhặt, bỏ thùng rác, rồi tưới tiếp.
Thằng ngồi cạnh nhìn, nói: "Cây chết rồi mày ơi. Mua cây khác đi."
Tao không nghe.
Tao nghĩ nếu mình kiên nhẫn hơn, nếu mình chăm hơn, nếu mình không bỏ cuộc, thì nó sẽ sống lại. Giống như mọi thứ khác trong đời tao. Cứ cố đủ nhiều thì sẽ được.
Tao đã sống bằng niềm tin đó từ nhỏ. Ba mẹ nói vậy. Thầy cô nói vậy. Sách nói vậy. Cố gắng đi. Đừng bỏ cuộc. Kiên trì sẽ thắng.
Nên tao tưới.
---
Tháng thứ ba, cây chỉ còn thân trơ.
Không lá. Không xanh. Chỉ còn cái gốc cắm trong đất ẩm.
Mỗi sáng tao vẫn tưới. Thành thói quen rồi. Tay cầm bình, nghiêng xuống, nước chảy vào đất. Xong. Ngồi làm việc.
Cho đến một hôm, chị lao công dọn bàn, cầm cái chậu lên, nói: "Em ơi, cái này chết lâu rồi. Rễ mục hết rồi. Để chị bỏ cho."
Tao nhìn chị. Rồi nhìn cái cây. Rồi gật đầu.
Chị bê đi.
Bàn tao trống một khoảng.
---
Tối đó tao về phòng trọ, nằm nhìn trần nhà.
Tao nghĩ về cái cây. Rồi nghĩ về con bé. Rồi nghĩ về công việc.
Tao đã tưới cái cây chết suốt ba tháng. Tao đã nhắn tin cho người không muốn trả lời suốt ba tháng. Tao đã cố chứng minh mình xứng đáng ở một công ty không coi mình ra gì suốt ba tháng.
Ba thứ. Ba tháng. Cùng một kiểu.
Cố giữ. Cố sửa. Cố tưới.
Không phải vì thương. Mà vì sợ.
Sợ nếu buông ra thì mình là đứa bỏ cuộc. Sợ nếu ngừng cố thì mình vô dụng. Sợ cái khoảng trống trên bàn, trong điện thoại, trong ngày.
---
Hôm sau tao đi làm. Bàn trống. Không có cây.
Tao ngồi xuống. Bật máy tính. Làm việc.
Không tưới gì hết.
Và lần đầu tiên sau ba tháng, tao không cảm thấy mình đang thiếu gì.
---
Mấy ngày sau, tao đi ngang bà bán cây ở vỉa hè. Bà đang tưới mấy chậu nhỏ. Tao dừng lại nhìn.
Bà không tưới cây nào nhiều hơn cây nào. Bà tưới đều. Cây nào héo, bà nhổ ra, bỏ sang bên. Không tiếc. Không cố cứu. Bà lấy cây mới cắm vào.
Tao hỏi: "Bà không tiếc hả?"
Bà nhìn tao, cười: "Tiếc gì? Cây nào sống thì sống. Cây nào chết thì chết. Tao ép nó sống được đâu."
Bà nói xong, tưới tiếp.
Tao đứng đó một lúc.
Rồi đi.
---
Tao không mua cây mới.
Không phải vì sợ. Mà vì chưa cần.
Cái bàn trống cũng được. Không phải khoảng trống nào cũng cần lấp.
Đôi khi, để trống cũng là một cách sống.
人法地，地法天，天法道，道法自然
Nhân pháp địa, địa pháp thiên, thiên pháp đạo, đạo pháp tự nhiên
Người bắt chước Đất, Đất bắt chước Trời, Trời bắt chước Đạo, Đạo bắt chước Tự Nhiên.
Humanity follows Earth; Earth follows Heaven; Heaven follows the Dao; the Dao follows its own nature.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 25
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói người bắt chước đất, đất bắt chước trời, trời bắt chước Đạo, Đạo bắt chước tự nhiên. Nghe xa vời. Nhưng nhìn bà bán cây thì hiểu. Bà không đọc Đạo Đức Kinh. Bà chỉ bán cây mấy chục năm. Bà biết cây nào sống thì sống, chết thì chết. Bà không ép. Không cố cứu cái đã mục rễ. Bà làm đúng như đất. Đất nuôi cây, nhưng đất không giữ cây. Cây đổ thì đổ. Đất vẫn là đất. Còn tao thì khác. Tao tưới cây chết ba tháng. Tao nhắn người không trả lời ba tháng. Tao nghĩ kiên trì là đúng. Nhưng kiên trì giữ cái đã chết thì không phải kiên trì. Đó là sợ. Tự nhiên không cố. Trời không ép mưa rơi hoài. Đất không ép cây phải xanh. Mà tao thì ép. Ép cây. Ép người. Ép mình. Buông không phải bỏ cuộc. Buông là thôi ép cái không thuộc về mình phải ở lại.
Lao Tzu said people follow the earth, earth follows heaven, heaven follows the Dao, and the Dao follows what is natural. Sounds abstract. But watch the plant lady and it clicks. She never read the Dao De Jing. She just sold plants for decades. She knows which ones live and which ones die. She doesn't force it. Doesn't try to save what's already rotted. She acts like the earth. The earth nourishes, but the earth doesn't cling. A tree falls, and the earth is still the earth. I was different. I watered a dead plant for three months. Texted someone who wouldn't reply for three months. I thought persistence was virtue. But persisting with something already dead isn't persistence. It's fear. Nature doesn't force. The sky doesn't make rain fall forever. The earth doesn't demand trees stay green. But I demanded. From the plant. From her. From myself. Letting go isn't giving up. Letting go is stopping the demand that what doesn't belong to you must stay.