Tao unfollow một trăm người rồi vẫn thấy thiếu
I Unfollowed a Hundred People and Still Felt Less
Tao nhớ cái đêm đó rõ lắm.
Ba giờ sáng. Nằm trên giường, lướt điện thoại. Mắt mỏi mà tay không dừng.
Thằng Đạt đăng ảnh ở Đà Lạt. Nó ôm con gái, đứng trước đồi thông, nắng xiên qua vai. Caption viết mấy chữ ngắn, đại loại "bình yên là đây". Hai ngàn like.
Tao nhìn quanh phòng trọ. Quần áo vắt trên ghế. Ly mì tôm chưa rửa trên bàn. Quạt máy quay qua quay lại, kêu cọt kẹt.
Tao tự hỏi: sao đời nó khác đời tao?
Rồi tao lướt tiếp.
Con Hà, hồi đại học ngồi cạnh tao, bây giờ làm marketing cho một công ty nước ngoài. Nó đăng ảnh văn phòng có cây xanh, có ghế êm, có cà phê miễn phí. Nó viết "grateful for this journey". Tao đọc mà thấy cái gì đó nghẹn ở cổ.
Tao lương chín triệu. Làm ở một công ty nhỏ trong hẻm. Sáng đi chiều về, không ai biết tao làm gì. Không ai hỏi.
Đêm đó tao quyết định unfollow.
Không phải vì ghét ai. Tao không ghét thằng Đạt. Tao không ghét con Hà. Tao chỉ nghĩ: bớt thấy thì bớt đau.
Tao unfollow từng người một. Thằng Đạt. Con Hà. Thằng Phúc hay đăng ảnh đi gym. Con Linh bán hàng online mà sống như rich kid. Anh Tuấn, sếp cũ, vừa mua nhà. Chị Mai, đồng nghiệp cũ, vừa sinh con thứ hai, chồng chiều.
Một trăm mấy chục người. Tao unfollow hết.
Sáng hôm sau tao mở điện thoại. Feed trống trơn. Mấy trang tin tức, mấy trang meme. Không còn ai tao biết.
Tao thấy nhẹ. Thiệt. Nhẹ được khoảng ba ngày.
Ngày thứ tư, tao bắt đầu tò mò. Thằng Đạt đi Đà Lạt về chưa? Con Hà có được tăng lương không? Tao mở trang nó lên xem. Không follow nhưng vẫn xem.
Rồi tao nhận ra một chuyện.
Tao không so sánh vì tao thấy. Tao thấy vì tao muốn so sánh.
Cái này khác nhau.
Hồi chưa có điện thoại, tao cũng so sánh. Hồi lớp mười, thằng Khoa ngồi bàn trên mặc áo hiệu, tao mặc áo chợ. Tao nhìn nó mà thấy mình nhỏ bé. Hồi đại học, đứa nào có laptop mới tao cũng biết. Đứa nào đi du lịch tao cũng biết. Không cần mạng xã hội. Tao tự tìm.
Unfollow không giải quyết được gì. Vì cái nguồn không nằm ở ngoài.
Tao bắt đầu để ý kỹ hơn.
Mỗi lần tao thấy ai đó có cái gì đó, trong đầu tao tự động chạy một phép tính. Nó có, tao không có. Nó hơn, tao kém. Nhanh lắm. Nhanh hơn cả suy nghĩ. Như phản xạ.
Và cái phép tính đó không bao giờ cho ra kết quả tốt. Vì nó chỉ chạy một chiều.
Tao không bao giờ so sánh với người kém hơn mình. Không bao giờ. Tao không nhìn thằng bạn thất nghiệp rồi thấy mình may mắn. Tao không nhìn đứa ở quê chưa từng ra thành phố rồi thấy mình giỏi. Phép tính trong đầu tao chỉ chạy lên, không chạy xuống.
Vậy thì nó không phải so sánh. Nó là tự hành.
Tao nghĩ về chuyện này nhiều.
Có một bữa tao ngồi cà phê với thằng Minh. Nó hỏi tao dạo này sao. Tao nói bình thường. Nó nói nó vừa nghỉ việc, đang rảnh, đang lo. Tao nhìn nó mà ngạc nhiên. Vì trên mạng nó đăng toàn ảnh vui. Đi ăn, đi chơi, check-in chỗ này chỗ kia.
Nó nói: "Ai buồn mà đăng lên mạng."
Câu đó đơn giản mà tao nhớ hoài.
Tao so sánh đời mình với cái gì? Với ảnh. Với caption. Với một phiên bản được chọn lọc, được chỉnh sửa, được đăng lên vì nó đẹp. Tao lấy cái thật của mình đặt cạnh cái giả của người ta, rồi tao buồn.
Vậy mà tao làm chuyện đó mỗi ngày. Mỗi ngày.
Sau bữa cà phê đó, tao follow lại mấy người. Không phải tất cả. Nhưng một số.
Không phải vì tao hết so sánh. Tao vẫn so sánh. Nhưng bây giờ mỗi lần cái phép tính trong đầu chạy, tao nhận ra nó đang chạy. Tao thấy nó. Và thấy rồi thì nó chậm lại một chút.
Chỉ một chút thôi.
Nhưng một chút đó, đủ để tao không nằm đến ba giờ sáng nữa.
Đủ để tao rửa cái ly mì tôm trước khi đi ngủ.
Đủ để tao nhìn phòng trọ mà không thấy nó xấu.
Tao không biết ngày nào tao sẽ ngừng so sánh. Có khi không bao giờ. Có khi cái phép tính đó nó gắn vào đầu tao từ lúc sinh ra.
Nhưng ít nhất bây giờ tao biết nó đang chạy.
Và biết thì khác với không biết.
天下皆知美之為美，斯惡已
Thiên hạ giai tri mỹ chi vi mỹ, tư ác dĩ
Thiên hạ đều biết đẹp là đẹp, thì đã có xấu rồi.
When all under heaven know beauty as beauty, ugliness has already appeared.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 2
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói, thiên hạ biết đẹp là đẹp thì xấu đã có rồi. Nghe triết lý, nhưng nói thẳng ra thì thế này: mày thấy cái gì đẹp là vì mày đã tự gắn cái xấu cho mình. Thằng Đạt đăng ảnh Đà Lạt, mày thấy đẹp. Nhưng cái đẹp đó không tự nó làm mày đau. Mày đau vì ngay lúc thấy nó đẹp, mày tự động nghĩ đời mình xấu. Hai cái đó sinh ra cùng lúc. Không có cái nào trước cái nào. Không phải mạng xã hội tạo ra so sánh. Mạng xã hội chỉ cho mày thấy nhanh hơn, nhiều hơn. Nhưng cái máy so sánh trong đầu mày, nó chạy từ trước khi có internet. Lão Tử không bảo mày đừng nhìn. Ổng chỉ nói: mày nhìn cái đẹp mà không biết cái xấu đang đi kèm, thì mày sẽ bị nó kéo hoài. Biết rồi thì khác. Biết thì cái máy chậm lại. Không tắt, nhưng chậm lại.
Laozi said, when the world knows beauty as beauty, ugliness is already there. Sounds philosophical, but put plainly: the moment you see something as beautiful, you've already labeled yourself as lacking. Dat posts a photo from Da Lat, you see it as beautiful. But that beauty doesn't hurt you by itself. You hurt because the instant you see his life as beautiful, you automatically see yours as ugly. The two arise together. Neither comes first. Social media didn't create comparison. Social media just made it faster, more frequent. But the comparison machine in your head has been running since before the internet existed. Laozi didn't tell you to stop looking. He just said: if you see beauty without recognizing that ugliness comes attached, you'll be dragged along forever. Once you know, things change. The machine slows down. It doesn't stop, but it slows down.