Tao về nhà cũ mà không nhận ra cổng

Tao đi Sài Gòn bảy năm.

Bảy năm không phải là dài. Nhưng cũng không ngắn. Đủ để tao quên mùi bùn ruộng sau mưa. Đủ để tao quen uống cà phê máy lạnh thay vì ngồi ghế nhựa đầu hẻm.

Mẹ gọi điện bảo về. Giỗ ông nội.

Tao đặt vé xe. Loại giường nằm, có wifi. Hồi xưa tao đi xe đò nhồi nhét, ngồi trên bao gạo, mùi dầu gió xanh khắp xe. Bây giờ xe có rèm, có nước suối, có ổ cắm sạc điện thoại. Tao nằm cuộn trong chăn mỏng, nhìn đèn đường chạy ngược qua kính.

Về tới bến lúc năm giờ sáng.

Thằng Hùng, em họ tao, chạy ra đón. Nó lớn dữ. Hồi tao đi nó mới lớp mười, gầy nhom, hay chạy theo tao xin tiền mua bánh tráng trộn. Bây giờ nó cao hơn tao, da đen, tay chai, chạy xe tải chở vật liệu.

Nó chở tao về bằng xe máy. Đường làng đổ bê tông hết rồi. Hồi xưa là đường đất đỏ, mưa xuống trơn trượt, tao té hoài. Bây giờ phẳng lì, hai bên là hàng rào xây mới, nhà nào cũng lên tầng.

Tao không nhận ra cổng nhà mình.

Mẹ xây lại. Cổng sắt sơn xanh, có nút chuông. Hồi xưa là cái cổng gỗ mục, đẩy vô kêu cọt kẹt, con chó vàng chạy ra sủa. Bây giờ không có chó. Mẹ bảo nó chết năm ngoái, già rồi.

Tao bước vô sân. Sân lát gạch. Cây mít bị đốn. Cái giếng bị lấp. Mẹ nói lấp giếng xây nhà vệ sinh mới, có bồn cầu, có vòi sen. Hồi xưa tao tắm giếng, múc nước dội ào ào, lạnh run mà sướng.

Mẹ đứng trong bếp. Bếp cũng khác. Bếp ga thay bếp củi. Nồi inox thay nồi đất. Nhưng mẹ vẫn nấu canh khổ qua nhồi thịt. Mùi đó thì không đổi.

Tao ngồi xuống bàn ăn. Bàn nhựa mới. Ghế nhựa mới. Cái quạt trần thay bằng máy lạnh treo tường. Tao nhìn quanh, cố tìm cái gì quen.

Cái tủ thờ.

Tủ thờ vẫn ở chỗ cũ. Gỗ đã sẫm màu hơn. Ảnh ông nội vẫn cười. Bên cạnh bây giờ có thêm ảnh bà nội. Bà mất năm tao đi được ba năm. Tao về chịu tang, ở hai ngày rồi đi lại. Lúc đó tao nghĩ mình bận. Bây giờ tao không nhớ mình bận cái gì.

Chiều, tao đi ra đồng.

Đồng lúa thu hẹp lại. Mấy miếng ruộng ven đường bị san lấp, dựng nhà, mở quán. Quán cà phê có đèn led xanh đỏ, nhạc bolero phát loa kéo. Mấy đứa nhỏ ngồi trong quán cầm điện thoại lướt TikTok.

Tao đứng giữa con đường bê tông, nhìn cánh đồng còn lại. Nhỏ hơn hồi xưa nhiều. Hoặc có thể hồi xưa nó cũng nhỏ vậy, chỉ là lúc đó tao bé nên thấy gì cũng lớn.

Tối, mấy anh em họ ngồi nhậu. Bàn nhậu bây giờ có bia lon, có đá viên, có loa bluetooth. Hồi xưa là rượu đế, đá cây, hát karaoke bằng dàn đĩa cũ.

Thằng Hùng kể chuyện làng. Ai cưới ai. Ai đi Bình Dương. Ai chết. Ai xây nhà.

Nó hỏi tao: "Anh ở Sài Gòn sướng không?"

Tao nói sướng.

Nó hỏi: "Sao anh nhìn buồn vậy?"

Tao không biết trả lời.

Tao không buồn vì nhà thay đổi. Mẹ xây nhà đẹp hơn, sống thoải mái hơn, đó là tốt. Đường làng sạch hơn, tiện hơn, đó cũng tốt. Mấy đứa nhỏ có điện thoại, có internet, biết nhiều hơn tao hồi đó, tốt.

Nhưng tao buồn vì tao về nhà mà không thấy nhà.

Cái nhà trong đầu tao bảy năm qua, cái nhà tao nhớ mỗi khi mệt, mỗi khi thua, mỗi khi nằm trong phòng trọ nhìn trần nhà. Cái nhà đó không còn.

Nó không bị ai phá. Nó chỉ đổi. Từ từ. Mỗi ngày một chút. Cái cổng gỗ thay cổng sắt. Cái giếng lấp đi. Cây mít đốn. Con chó chết. Bà nội mất.

Mỗi thứ đổi một chút. Không ai thấy lạ. Vì họ ở đó mỗi ngày. Họ đổi cùng với nó.

Chỉ có tao. Tao đi bảy năm rồi về. Tao mang theo cái bản cũ trong đầu. Rồi đặt nó lên cái bản mới trước mắt. Hai cái không khớp.

Đêm đó tao nằm trong phòng mẹ kê cho. Nệm mới, drap trắng, máy lạnh mát. Tao nằm trằn trọc.

Tao nhớ cái giường gỗ cũ, nằm nghe tiếng dế, tiếng ếch, tiếng quạt trần quay xành xạch. Nhớ cái mùi đất ẩm lùa qua cửa sổ.

Nhưng tao cũng biết. Nếu bây giờ cho tao nằm lại cái giường gỗ đó, quạt trần đó, nghe dế đó. Tao cũng không thấy giống.

Vì không phải nhà đổi.

Tao cũng đổi.

Bảy năm ở Sài Gòn. Tao quen ngủ máy lạnh. Quen ăn cơm hộp. Quen đi thang máy. Quen nhìn màn hình hơn nhìn người. Tao không còn là thằng nhỏ chân đất chạy ngoài đồng.

Tao về tìm nhà cũ. Nhưng cái "cũ" đó không nằm ở nhà.

Nó nằm ở tao. Và tao đã mất nó từ lâu.

Sáng hôm sau, tao thắp nhang cho ông bà. Khói bay lên, mùi nhang trầm vẫn vậy. Mùi đó không đổi. Hoặc tao không nhận ra nó đổi.

Mẹ đứng sau lưng, nói: "Con ở chơi thêm mấy bữa."

Tao nói: "Dạ."

Rồi tao biết. Tao sẽ về Sài Gòn. Rồi sẽ nhớ nhà. Nhưng cái nhà tao nhớ, lần này, sẽ là cái cổng sắt sơn xanh, cái nền gạch, cái máy lạnh.

Rồi lần sau về, nó lại khác.

Và tao cũng khác.