Tao xóa LinkedIn lúc nửa đêm
I Deleted LinkedIn at Midnight
Tao làm marketing cho một công ty fintech.
Lương ba mươi triệu. Chưa tính thưởng. Chưa tính stock option mà sếp hứa mỗi quý nhưng chưa bao giờ ký.
Tao ở chung cư tầng mười hai. Phòng khách có cái kệ sách toàn sách self-help mua về chưa đọc. Bếp có máy pha cà phê tự động mà tao mua vì thấy một thằng trên YouTube review. Tao không uống cà phê.
Nhưng cái máy nằm đó nhìn cho nó ra dáng.
---
Hồi hai mươi ba tuổi, tao vào công ty đầu tiên.
Sếp bảo: mày phải có personal brand.
Tao không biết personal brand là gì. Nhưng tao nghe lời. Lập LinkedIn. Chụp ảnh profile mặc áo sơ mi. Viết headline: "Passionate about growth marketing and data-driven storytelling."
Tao không passionate về cái gì cả. Tao chỉ cần tiền trả tiền trọ.
Nhưng tao viết vậy. Vì ai cũng viết vậy.
---
Rồi tao bắt đầu post.
Bài đầu tiên: "5 điều tôi học được sau 1 năm đi làm." Được bốn mươi like. Tao thấy vui.
Bài thứ hai: "Tại sao tôi chọn startup thay vì tập đoàn lớn." Được một trăm hai mươi like. Tao thấy mình quan trọng.
Bài thứ ba: "Thất bại lớn nhất đời tôi và bài học phía sau." Được ba trăm like. Một người lạ inbox khen tao truyền cảm hứng.
Tao hai mươi bốn tuổi. Chưa thất bại gì to. Cái "thất bại lớn nhất" tao kể là bị reject một cái internship hồi năm ba.
Nhưng tao viết nó như thể mình vừa đứng dậy từ đống tro tàn.
---
Năm hai mươi sáu, tao nhảy việc lần hai.
Lương lên. Title lên. LinkedIn profile dài thêm.
Tao bắt đầu đi event. Networking. Đứng cầm ly nước cam, cười với người lạ, trao danh thiếp. Về nhà kiểm tra xem ai đã connect.
Tao không nhớ mặt ai. Chỉ nhớ số connection tăng.
---
Năm hai mươi tám, tao bắt đầu viết bài kiểu khác.
"Tôi đã từ chối offer lương gấp đôi vì giá trị cá nhân."
Sự thật: tao không được offer nào cả. Tao bịa.
Nhưng bài đó được năm trăm like. Hai người nhắn hỏi tao mentor cho họ.
Tao nhận lời. Tao mentor cho hai đứa nhỏ hơn tao ba tuổi. Tao dạy chúng nó cách xây personal brand.
Tao dạy cái mà chính tao cũng không biết là thật hay giả.
---
Rồi một đêm, tao nằm lướt LinkedIn.
Một thằng bạn cũ hồi đại học post bài. Nó mới được promote lên Head of Marketing. Ảnh chụp ở văn phòng mới, bàn đứng, màn hình cong, phía sau là view thành phố.
Tao nhìn ảnh đó ba mươi giây.
Rồi tao mở profile nó. Đọc từng dòng. So từng milestone. Nó hai mươi chín, giống tao. Nhưng title nó to hơn. Company nó nổi hơn. Số connection nó nhiều hơn.
Tao tắt điện thoại. Nằm ngửa nhìn trần nhà.
Tao tự hỏi: mình đang sống hay đang diễn?
---
Hôm sau tao đi làm bình thường.
Họp. Slide. Report. Gửi mail. Cười với đồng nghiệp.
Tối về, tao mở LinkedIn định post bài mới. Tao đã viết sẵn nháp: "3 frameworks giúp tôi quản lý thời gian hiệu quả hơn."
Tao đọc lại.
Tao không dùng framework nào trong đó. Tao copy từ một cái podcast nghe lúc chạy bộ. Mà tao cũng không chạy bộ. Tao chỉ đi bộ được hai vòng công viên rồi về.
Tao ngồi nhìn cái nháp đó.
Rồi tao xóa.
Không phải xóa nháp. Tao xóa app.
---
Không phải tao ghét LinkedIn. Tao không ghét cái gì cả.
Tao chỉ nhận ra tao đã sống sáu năm theo một cái khuôn mà tao không biết ai đặt ra.
Ai bảo tao phải có personal brand? Ai bảo tao phải networking? Ai bảo tao phải post bài mỗi tuần để "stay relevant"?
Không ai bảo. Nhưng ai cũng làm. Nên tao cũng làm.
---
Tuần đầu không có LinkedIn, tao thấy trống.
Như bỏ thuốc. Tay cứ muốn mở điện thoại lướt. Não cứ muốn biết ai đang làm gì, ai mới nhảy việc, ai mới được tăng lương.
Tuần thứ hai, tao bắt đầu quen.
Tao đi làm về, nấu cơm. Ngồi ăn một mình. Không mở gì cả. Chỉ ngồi ăn.
Cơm trắng. Trứng chiên. Rau luộc.
Tao ăn xong, rửa chén, rồi ra ban công đứng.
Không nghĩ gì.
Lần đầu tiên trong mấy năm, tao không nghĩ gì.
---
Tuần thứ ba, thằng bạn nhắn: "Ê mày xóa LinkedIn rồi hả? Sao vậy?"
Tao trả lời: "Không sao. Chỉ không muốn dùng nữa."
Nó hỏi: "Mày không sợ miss cơ hội à?"
Tao không trả lời.
Vì tao không biết trả lời sao. Tao có sợ. Nhưng tao sợ cái kia hơn.
Sợ sống thêm mười năm nữa mà mỗi ngày đều đang diễn cho người lạ xem.
---
Bây giờ tao ba mươi.
Tao vẫn đi làm. Vẫn lương ba mươi triệu. Vẫn chung cư tầng mười hai.
Nhưng cái kệ sách tao dọn rồi. Còn ba cuốn. Cuốn nào đọc xong mới mua cuốn mới.
Cái máy pha cà phê tao bán trên chợ mạng. Được bảy trăm ngàn.
Tao mua một cái ấm đất. Pha trà. Tao cũng không thích trà lắm. Nhưng ít nhất tao biết mình không thích, chứ không phải mua vì ai đó bảo nên thích.
---
Tao không biết đây có phải tự do không.
Nhưng tối nay tao ngồi ban công, uống trà dở, nhìn đèn thành phố.
Không ai biết tao đang ngồi đây. Không ai like. Không ai comment.
Và tao thấy được.
見素抱樸，少私寡欲
Kiến tố bão phác, thiểu tư quả dục
Giữ sự giản dị chất phác, ít riêng tư, ít ham muốn.
Embrace simplicity and hold to the uncarved block; reduce selfishness and diminish desires.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 19
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói giữ sự giản dị chất phác, bớt riêng tư, bớt ham muốn. Nghe thì cao siêu. Nhưng nói thẳng ra, ổng nói: mày đang ôm quá nhiều thứ không phải của mày. Cái personal brand đó, nó không phải mày. Cái headline "passionate" đó, mày viết cho ai? Cái kệ sách mua về bày cho đẹp, cái máy cà phê mua vì thằng YouTuber, cái bài post bịa thất bại để lấy like. Mỗi thứ nhỏ xíu. Nhưng chồng lên nhau, nó thành một cái vỏ dày hơn chính mày. Giản dị không phải sống khổ. Không phải bán hết đồ lên núi. Giản dị là biết cái gì của mình, cái gì mình nhặt của người khác rồi tưởng là của mình. Thằng này xóa LinkedIn. Bán máy cà phê. Mua ấm đất pha trà dở. Nó không tìm thấy tự do. Nó chỉ bỏ bớt mấy thứ đang che mất mình.
Laozi said to hold to simplicity, to have few private interests, to have few desires. Sounds lofty. But put it plainly, the old man was saying: you're carrying too much that isn't yours. That personal brand, it's not you. That "passionate" headline, who did you write it for? The bookshelf bought for display, the coffee machine bought because of some YouTuber, the post where you fabricated failure for likes. Each thing is small. But stacked together, they become a shell thicker than you. Simplicity isn't suffering. It's not selling everything and moving to a mountain. Simplicity is knowing what's actually yours and what you picked up from others and mistook as your own. This guy deleted LinkedIn. Sold the coffee machine. Bought a clay teapot and brewed bad tea. He didn't find freedom. He just put down a few things that were blocking his view of himself.