Tháng đầu tiên lương hai mươi triệu
The First Month I Made Twenty Million
Hồi lương bảy triệu, tao nghĩ mười triệu là sướng.
Hồi lương mười triệu, tao nghĩ mười lăm triệu mới ổn.
Rồi tao nhảy việc. Công ty nước ngoài. Lương hai mươi triệu. Tao nhớ cái ngày nhận offer, tay run. Gọi cho mẹ. Mẹ nói con giỏi quá. Tao cười mà mắt đỏ.
Tháng đầu tiên lĩnh lương, tao chuyển cho mẹ năm triệu. Mẹ nói nhiều quá con giữ lại mà tiêu. Tao nói không sao, con dư.
Dư thật.
Tao mua đôi giày Nike. Một triệu tám. Hồi xưa tao nhìn đôi đó trong tủ kính mà nuốt nước miếng. Giờ mua xong, mang ra khỏi shop, tao thấy vui được khoảng hai ngày.
Rồi thôi.
Tao bắt đầu để ý mấy thằng trong team. Thằng lead đi xe Mazda. Thằng senior mặc áo Polo Ralph Lauren. Con bé designer xách túi Coach.
Tao nhìn xuống đôi Nike của mình. Vẫn mới. Vẫn đẹp. Nhưng tự nhiên nó không còn đặc biệt nữa.
Tháng thứ hai, tao mua thêm cái tai nghe Sony. Ba triệu rưỡi. Nghe nhạc hay thật. Nhưng tao mua không phải vì cần nghe nhạc. Tao mua vì thằng ngồi cạnh nó đeo AirPods Pro.
Tháng thứ ba, tao đăng ký phòng gym. Một triệu hai một tháng. Đi được ba buổi rồi bỏ. Nhưng vẫn đóng tiền. Vì hủy thì kỳ.
Tháng thứ tư, tao thuê phòng mới. Rộng hơn. Có ban công. Năm triệu rưỡi. Phòng cũ ba triệu, cũng đủ ở. Nhưng tao nghĩ lương hai mươi mà ở phòng ba triệu thì kỳ.
Kỳ với ai? Tao không biết.
Tháng thứ năm, tao tính lại. Lương hai mươi. Gửi mẹ năm. Phòng năm rưỡi. Gym một hai. Trà sữa, cà phê, ăn ngoài, Grab, Netflix, Spotify, iCloud. Tổng cộng mỗi tháng tao tiêu mười chín triệu.
Dư một triệu.
Hồi lương bảy triệu, tao cũng dư khoảng một triệu.
Tao ngồi nhìn cái bảng Excel mà cười không nổi.
Lương gấp ba. Dư y chang.
Tao bắt đầu nghĩ. Nếu mai mốt lương ba mươi, tao sẽ tiêu bao nhiêu? Nếu năm mươi? Nếu một trăm?
Tao nhớ thằng Hưng. Bạn hồi đại học. Nó ra trường đi làm cho một cái xưởng gỗ ở Bình Dương. Lương chín triệu. Nó thuê phòng trọ hai triệu, nấu cơm mang đi, tối về đọc sách hoặc đi bộ quanh xóm. Cuối tháng nó để dành được ba triệu.
Tao gọi cho nó hỏi sao mày tiết kiệm giỏi vậy.
Nó nói: tao không tiết kiệm giỏi. Tao chỉ không biết tiêu vào cái gì.
Tao im.
Nó hỏi lại: mày lương hai mươi, dư bao nhiêu?
Tao nói: một triệu.
Nó cười. Không nói gì thêm.
Cái tiếng cười đó, tao nhớ mấy ngày liền.
Không phải nó cười chê. Nó cười vì nó hiểu. Nó hiểu cái vòng đó. Nó chỉ chọn không bước vào.
Tao thì bước vào rồi.
Tuần trước, tao đi ăn với mấy đứa bạn cũ. Quán bình dân, bún bò bảy mươi ngàn. Ngồi ghế nhựa, quạt trần kêu cọt kẹt. Tao ăn xong, thấy ngon. Thấy vui. Cái vui thiệt, không phải vui vì flex.
Đi về, tao mở Shopee. Đang định mua cái balo mới. Hai triệu. Cái balo cũ vẫn dùng được. Khóa hơi kẹt, nhưng vẫn được.
Tao nhìn nút "Mua ngay" rất lâu.
Rồi tao tắt app.
Không phải vì tao tiết kiệm. Không phải vì tao ngộ ra điều gì to tát.
Chỉ là tao mệt.
Mệt vì mua xong lại muốn mua thứ khác. Mệt vì cái vui nó ngắn quá. Mệt vì lương tăng mà lòng vẫn thiếu.
Tao không biết bao nhiêu là đủ.
Nhưng tao bắt đầu nghi ngờ rằng con số đó không tồn tại.
Người giàu nhất là người biết đủ với ít nhất.
He is richest who is content with the least.
— Diogenes Laërtius, Lives VI
Diễn giải
Interpretation
Thằng Diogenes sống trong cái thùng. Người ta cười nó điên. Nhưng nó nói một câu mà mấy ngàn năm sau vẫn đúng: người giàu nhất là người thấy đủ với ít nhất. Nghe thì dễ. Sống thì khó. Vì cái "ít" nó không có mức cố định. Hồi lương bảy triệu, đôi dép tổ ong là đủ. Lương hai mươi, Nike mới là mức sàn. Cái "đủ" nó chạy theo cái "có". Mày có nhiều hơn, mày cần nhiều hơn. Vòng lặp đó không dừng. Diogenes không phải dạy mày sống khổ. Nó chỉ hỏi: mày có bao nhiêu thứ rồi mà vẫn thấy thiếu? Cái thiếu đó, nó nằm ở túi tiền hay ở trong đầu? Không ai trả lời hộ được. Nhưng câu hỏi đó đáng để ngồi lại một đêm mà nghĩ.
Diogenes lived in a barrel. People called him crazy. But he said something that's still true thousands of years later: the richest person is the one who is content with the least. Sounds easy. Living it is hard. Because "the least" has no fixed amount. When you made seven million, rubber sandals were enough. At twenty million, Nikes became the baseline. "Enough" chases "have." The more you have, the more you need. That loop doesn't stop. Diogenes wasn't teaching anyone to suffer. He was just asking: you have all this stuff and still feel short. Is the shortage in your wallet or in your head? Nobody can answer that for you. But the question is worth sitting with for a night.