Thằng đó chửi tao trước mặt cả phòng
He Cursed Me Out in Front of Everyone
Thằng trưởng nhóm mới về được ba tháng.
Nó hơn tao hai tuổi. Được sếp kéo từ công ty nào đó qua. Ngày đầu nó vào, cười tươi, bắt tay từng người. Tao nghĩ ờ, cũng được.
Tuần đầu nó họp, nói nhiều lắm. Nào là quy trình cũ lỗi thời, nào là phải thay đổi tư duy. Tao ngồi nghe, gật đầu. Mấy đứa trong nhóm cũng gật. Ai cũng muốn yên.
Tuần thứ hai nó bắt đầu sửa đồ của tao. Cái report tao làm hai năm nay, nó bảo sai format. Tao sửa. Cái file tao quản lý, nó bảo phải đổi cách đặt tên. Tao đổi. Nó bảo cách tao gửi mail không chuyên nghiệp. Tao sửa luôn.
Tao tự nhủ, thôi, nó mới tới, nó muốn chứng minh. Ai mới tới cũng vậy.
Tháng đầu qua.
Tháng thứ hai nó bắt đầu nói trước mặt mọi người. Trong cuộc họp, nó chỉ vào cái slide tao làm, nói: "Cái này ai làm vậy? Sơ sài quá. Không có tâm."
Tao ngồi ngay đó. Cả phòng biết tao làm. Nó cũng biết.
Tao không nói gì. Tao cười, gật đầu, nói sẽ sửa.
Tối đó tao về, nằm trên giường, nghĩ. Không phải nghĩ cách sửa slide. Mà nghĩ tại sao tao phải chịu cái này.
Tao hai mươi bảy tuổi. Đi làm được bốn năm. Không giỏi lắm, nhưng không dở. Làm đúng việc, đúng giờ, không gây chuyện với ai. Tao nghĩ như vậy là đủ.
Nhưng rõ ràng là không đủ.
Tháng thứ ba, nó chửi tao.
Không phải chửi bậy. Nó không cần chửi bậy. Nó chỉ cần nói, trước mặt cả phòng, giọng bình thường, rằng tao "không có năng lực để làm việc này".
Cả phòng im.
Tao cũng im.
Tao nhìn nó. Nó nhìn lại tao. Mắt nó bình thường lắm. Như vừa nói trời hôm nay nắng.
Tao muốn đứng dậy. Muốn nói lại. Muốn hỏi mày là ai mà nói tao vậy. Muốn đập bàn. Muốn bỏ đi. Muốn gửi đơn nghỉ ngay lúc đó.
Nhưng tao không làm gì cả.
Tao ngồi yên. Gật đầu. Nói "Em ghi nhận".
Rồi họp xong. Mọi người đứng dậy. Có đứa nhìn tao thương hại. Có đứa tránh nhìn. Có đứa vỗ vai tao, nói "Kệ nó đi".
Kệ nó đi.
Ba chữ đó tao nghe hoài. Từ hồi đi học tới giờ đi làm. Kệ nó đi. Đừng để ý. Người lớn phải biết nhịn. Ở đâu cũng có người vậy.
Tao biết. Tao biết hết.
Nhưng mà cái bực nó không biến mất vì tao biết.
Tối đó tao nằm nghĩ. Nghĩ lung lắm. Nghĩ nếu tao nói lại thì sao. Nghĩ nếu tao nghỉ thì sao. Nghĩ nếu tao lên report sếp thì sao. Nghĩ nếu tao kệ thiệt thì sao.
Mỗi cái "nếu" đều dẫn tới một cái khác. Nói lại thì thành drama. Nghỉ thì chưa có chỗ mới. Report thì sếp là người kéo nó về. Kệ thì tao nuốt hoài, nuốt tới bao giờ.
Tao nằm đó tới hai giờ sáng.
Rồi tao nhớ thằng Dũng.
Thằng Dũng làm chung với tao năm ngoái. Nó cũng bị kiểu vậy. Không phải thằng trưởng nhóm này, mà một người khác. Cũng bị chê trước mặt mọi người. Cũng bị nói không có năng lực.
Thằng Dũng nó khác tao. Nó nói lại. Nó cãi. Nó gửi mail dài ba trang, CC cả sếp lớn, liệt kê từng cái nó làm được.
Kết quả: nó bị chuyển qua team khác. Rồi ba tháng sau nó nghỉ.
Tao gặp nó uống bia. Nó nói: "Tao không hối hận. Nhưng tao mệt. Cãi xong tao mệt hơn lúc chưa cãi."
Tao hỏi: "Vậy nếu làm lại, mày có cãi không?"
Nó im một lúc. Rồi nói: "Chắc có. Vì tao chịu không nổi."
Tao hiểu.
Tao cũng chịu không nổi. Nhưng tao chịu kiểu khác. Tao nuốt. Nuốt rồi về nhà nằm nghĩ. Nghĩ rồi ngủ. Ngủ dậy đi làm. Đi làm rồi lại nuốt.
Vòng lặp.
Có hôm tao đang rửa mặt buổi sáng, nhìn trong gương, tao thấy mặt mình mệt lắm. Không phải mệt vì thiếu ngủ. Mà mệt vì giữ.
Giữ cái bình tĩnh. Giữ cái chuyên nghiệp. Giữ cái "em ghi nhận". Giữ cái mặt không biểu cảm trong phòng họp.
Tao giữ giỏi lắm. Ai cũng khen tao hiền, tao biết nhịn, tao trưởng thành.
Nhưng tao không biết mình giữ cho ai.
Cho công ty? Công ty không biết tao giữ. Cho sếp? Sếp không quan tâm. Cho mẹ tao? Mẹ tao chỉ biết tao có việc làm, lương ổn.
Hay tao giữ cho chính tao? Để tao tin rằng mình là người tử tế?
Tao không biết.
Tuần sau tao vẫn đi làm. Vẫn ngồi họp. Vẫn nghe nó nói. Vẫn gật đầu.
Nhưng có một thứ khác.
Tao bắt đầu nhìn nó mà không ghét.
Không phải tao tha thứ. Không phải tao hiểu nó. Không phải tao thấy nó cũng khổ nên thương.
Tao chỉ là hết sức để ghét.
Ghét cũng tốn năng lượng. Mà tao hết rồi.
Tao nhìn nó nói trong phòng họp, tao thấy miệng nó mở ra, đóng lại. Nghe tiếng nhưng không vào nữa. Như xem TV mà tắt tiếng.
Tao không biết đó là buông hay là chai. Không biết đó là trưởng thành hay là tê liệt.
Nhưng tao nhẹ hơn.
Một chút thôi. Nhẹ hơn một chút.
Tao vẫn đi làm. Vẫn rửa mặt mỗi sáng. Vẫn nhìn trong gương.
Nhưng cái mặt trong gương bớt mệt hơn tuần trước.
Có khi vậy là đủ rồi. Có khi không.
Hận thù không chấm dứt bằng hận thù, chỉ bằng tình thương. Đó là quy luật muôn đời.
Hatred does not cease by hatred, but only by love. This is the eternal law.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada), Kệ 5
Diễn giải
Interpretation
Phật nói hận thù không chấm dứt bằng hận thù. Chỉ có không hận thù mới chấm dứt được hận thù. Nghe thì dễ. Làm thì khó vãi. Vì "không hận" không phải là tha thứ. Không phải là hiểu. Không phải là thương. Đôi khi nó chỉ là hết xăng. Mày ghét một thằng. Ghét thiệt. Ghét tới mức nằm nghĩ tới hai giờ sáng. Rồi một ngày, mày nhìn nó mà không thấy gì nữa. Không phải vì mày cao thượng. Mà vì mày mệt quá rồi. Cái "không hận" đó, nó xấu xí lắm. Không đẹp như trong sách. Không có khoảnh khắc giác ngộ nào hết. Chỉ có một thằng mệt quá nên buông. Nhưng mà buông là buông. Dù lý do gì. Cái nhẹ sau khi buông, nó không hào nhoáng. Nó giống như cởi đôi giày chật sau một ngày dài. Không ai thấy. Nhưng mày thấy. Có khi vậy là đủ rồi.
The Buddha said hatred does not end through hatred. Only through non-hatred does hatred end. Sounds easy. Doing it is brutal. Because "not hating" isn't forgiving. It's not understanding. It's not feeling compassion. Sometimes it's just running out of fuel. You hate someone. Really hate them. Hate them enough to lie awake until two in the morning. Then one day, you look at them and feel nothing. Not because you're noble. Because you're just too damn tired. That kind of "not hating" is ugly. It's not pretty like in books. There's no moment of enlightenment. Just someone too exhausted to keep holding on. But letting go is letting go. Whatever the reason. The lightness after letting go isn't glamorous. It's like taking off tight shoes after a long day. Nobody notices. But you notice. Maybe that's enough.