Bà ấy chết rồi mà tôi vẫn giận
She Died and I Was Still Angry
Bà ấy mất tháng Ba.
Tôi ngồi ở bệnh viện, nghe bác sĩ nói xong, gật đầu, ký giấy, gọi điện cho mấy đứa con.
Không khóc.
Mấy đứa hỏi ba có sao không. Tôi nói sao, ba ổn.
Đám tang xong, người ta về hết. Nhà trống. Tôi ngồi ở cái bàn ăn, nhìn cái ghế đối diện.
Vẫn không khóc.
Mà giận.
Giận thiệt.
---
Tôi với bà ấy sống với nhau ba mươi bảy năm.
Người ta nghe ba mươi bảy năm thì nghĩ chắc tình nghĩa lắm. Chắc đẹp lắm. Chắc như phim.
Không.
Ba mươi bảy năm là ba mươi bảy năm tôi nuốt. Bà ấy cũng nuốt. Hai người nuốt qua nuốt lại, nuốt đến mức không còn biết cái gì đang nuốt nữa.
Hồi mới cưới, bà ấy hay cười. Cười thiệt, không phải kiểu cười xã giao. Cười mà mắt nheo lại, cười mà quên đang nấu cơm, cháy nồi.
Tôi cũng cười.
Rồi không biết từ lúc nào, hai đứa hết cười.
Không phải vì chuyện gì lớn. Không có ai phản bội ai. Không có đánh đập, không có rượu chè. Không có gì để kể cho hàng xóm nghe.
Chỉ là mòn.
Mòn như cái bậc thềm xi măng trước nhà, mỗi ngày bước qua bước lại, không ai thấy nó lõm đi. Nhưng hai mươi năm sau nhìn lại, nó lõm thiệt.
---
Bà ấy muốn tôi nói chuyện nhiều hơn. Tôi không biết nói gì.
Tôi muốn bà ấy đừng cằn nhằn. Bà ấy nói không cằn nhằn thì ai nói.
Bà ấy muốn đi đâu đó, ra biển, lên Đà Lạt. Tôi nói tốn tiền, mấy đứa nhỏ đang học.
Tôi muốn yên. Bà ấy nói yên hoài thì sống với ai.
Cứ vậy. Năm này qua năm khác.
Không cãi lớn. Chỉ là những câu ngắn, nói xong rồi quay đi. Nói xong rồi im. Im mà giận. Giận mà không nói. Không nói mà tích. Tích mà không biết tích ở đâu.
Đến lúc nhìn nhau, chỉ thấy mệt.
---
Năm bà ấy sáu mươi, bà ấy bệnh.
Tôi chăm. Nấu cháo, đưa đi bệnh viện, thay ga giường.
Người ta nói ông thương bà quá. Tôi gật đầu.
Nhưng trong lòng tôi biết. Tôi chăm vì phải chăm. Vì đó là vợ tôi. Vì ba mươi mấy năm rồi, không chăm thì làm gì.
Không phải vì thương.
Hay có thương, nhưng cái thương đó bị chôn dưới bao nhiêu lớp giận, bao nhiêu lớp im lặng, bao nhiêu lớp "thôi kệ", đào không ra nữa.
Bà ấy nằm trên giường bệnh, có lần nắm tay tôi. Nắm nhẹ thôi, không nói gì.
Tôi để yên. Không nắm lại. Không rút ra.
Cứ để vậy.
Bây giờ nghĩ lại, tôi không biết tại sao mình không nắm lại.
---
Bà ấy mất rồi, tôi mới bắt đầu thấy.
Thấy cái áo bà ấy còn treo trong tủ. Cái áo hoa màu xanh, bà ấy mua ở chợ, mặc đi chùa.
Thấy cái ly uống nước bà ấy để trên kệ bếp. Cái ly nhựa cũ, có vết nứt, tôi nói bỏ đi mua cái mới, bà ấy nói xài được.
Thấy cuốn sổ bà ấy ghi chi tiêu. Từng dòng, từng ngày. Gạo bao nhiêu, rau bao nhiêu, tiền thuốc bao nhiêu. Ghi cả tiền mua bánh cho mấy đứa cháu.
Ghi cả "mua trái cây cho ổng, ổng ho".
Tôi đọc dòng đó. Đọc đi đọc lại.
"Mua trái cây cho ổng, ổng ho."
Tôi không biết lúc nào bà ấy mua. Tôi không nhớ. Tôi chỉ nhớ mình ho, rồi hết ho.
Không nhớ ai mua trái cây.
---
Tôi giận bà ấy ba mươi mấy năm.
Giận vì bà ấy cằn nhằn. Giận vì bà ấy không hiểu. Giận vì bà ấy đòi hỏi. Giận vì bà ấy không để tôi yên.
Bây giờ bà ấy đi rồi. Yên thiệt.
Yên mà tôi không chịu nổi.
Tôi ngồi một mình ở cái bàn ăn, nhìn cái ghế trống, mới hiểu. Cái giận đó không phải giận bà ấy.
Giận mình.
Giận vì mình không biết nói thương. Giận vì mình biết bà ấy cần gì mà không cho. Giận vì mình có cả đời mà không nắm lại cái tay đó một lần cho đàng hoàng.
Ba mươi bảy năm. Tôi giữ cái giận đó trong người, tưởng là giận bà ấy, hóa ra giận mình từ đầu đến cuối.
Nắm cục than nóng, tưởng ném người ta, mà cháy tay mình.
---
Hôm qua thằng con trai gọi điện. Nó hỏi ba có muốn lên ở với con không.
Tôi nói để ba suy nghĩ.
Rồi tối đó tôi ra trước hiên ngồi. Nhìn con hẻm vắng.
Tôi nói, nhỏ thôi, không ai nghe:
"Tao xin lỗi."
Nói với không khí. Nói với cái ghế trống trong nhà. Nói với cái ly nhựa nứt trên kệ bếp.
Không biết bà ấy có nghe không.
Nhưng tôi nói rồi.
Lần đầu tiên trong ba mươi bảy năm.
Lần đầu tiên.
Giữ giận như nắm than nóng định ném người khác — người bị bỏng chính là mình.
Holding onto anger is like grasping a hot coal to throw at someone else — you are the one who gets burned.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada)
Diễn giải
Interpretation
Phật nói, giữ giận giống như nắm cục than nóng rồi định ném người khác. Người bị phỏng là mình. Ông già này giận vợ ba mươi bảy năm. Giận thiệt. Giận đến mức quên luôn cái gì nằm dưới cơn giận. Nhưng cục than đó, ổng không ném được. Vì nó không phải dành cho bà ấy. Nó dành cho chính ổng. Giận mình không biết thương. Giận mình biết mà không làm. Giận mình có cả đời mà để trôi. Bà ấy đi rồi, cục than vẫn còn. Nóng y nguyên. Chỉ khác là bây giờ không còn ai để ổng tưởng là mình đang ném nữa. Chỉ còn ổng. Với bàn tay phỏng. Với ba tiếng "tao xin lỗi" nói ra lần đầu, lúc không còn ai nghe. Có khi buông cục than ra, không phải để hết đau. Mà để thấy vết phỏng. Để biết mình đã cầm nó lâu cỡ nào.
The Buddha said holding onto anger is like grasping a hot coal with the intent of throwing it at someone else. You are the one who gets burned. This old man was angry at his wife for thirty-seven years. Genuinely angry. So angry he forgot what lay beneath the anger. But he never threw that coal. Because it was never meant for her. It was meant for himself. Angry that he couldn't say love. Angry that he knew and still did nothing. Angry that he had an entire lifetime and let it slip. She's gone now, but the coal is still there. Still hot. The only difference is there's no one left for him to pretend he's throwing it at. Just him. With a burned hand. With three words, "I'm sorry," spoken for the first time when no one is left to hear. Maybe letting go of the coal isn't about stopping the pain. It's about finally seeing the burn. About knowing how long you've been holding on.