Bà ấy không nói tôi yêu anh suốt bốn mươi năm
She Never Said I Love You for Forty Years
Tôi cưới bà ấy năm hai mươi bốn tuổi.
Hồi đó không ai hỏi "anh có yêu em không". Ông bà mai mối, hai nhà gần nhau, bà ấy hiền, tôi siêng. Vậy là cưới.
Đêm tân hôn tôi ngồi ở mép giường, bà ấy ngồi bên kia. Hai người lạ trong một căn phòng nhỏ, nghe tiếng quạt trần kêu cọt kẹt. Tôi không biết nói gì. Bà ấy cũng không.
Rồi bà ấy đứng dậy, rót cho tôi ly nước.
Tôi uống. Vậy là bắt đầu.
Năm đầu tiên, tôi đi làm thợ hồ ở Bình Dương. Mỗi tháng về một lần. Bà ấy ở nhà với mẹ tôi, trồng rau, nuôi gà, không kêu ca gì. Tôi gửi tiền về, bà ấy nhận, ghi vào cuốn sổ nhỏ. Không thư từ. Không nhớ nhung gì cho lắm. Hoặc có, nhưng không ai nói.
Con đầu lòng sinh ra, tôi không kịp về. Bà ấy đẻ ở trạm xá xã, mẹ tôi đỡ. Tôi nghe tin qua điện thoại bàn nhà hàng xóm. "Con trai", mẹ tôi nói. Tôi đứng ở công trình, mồ hôi chưa khô, cười một mình.
Về tới nhà, bà ấy đang cho con bú. Nhìn tôi, nói: "Anh ăn cơm đi, nồi trên bếp".
Không ôm. Không khóc. Không "em nhớ anh quá".
Nồi cơm trên bếp. Vậy thôi.
Những năm sau đó, đời cứ trôi. Thêm đứa thứ hai, thứ ba. Tôi chuyển sang chạy xe tải, đi Bắc về Nam. Bà ấy ở nhà lo hết. Con ốm, bà ấy lo. Nhà dột, bà ấy kêu thợ. Hàng xóm gây sự, bà ấy ra nói. Tôi về nhà, mọi thứ đã xong.
Có lần tôi chạy xe đường dài, gặp tai nạn trên đèo. Xe lật, tôi nằm viện hai tuần ở Đà Nẵng. Bà ấy bắt xe khách ra, mang theo nồi cháo gà. Vào phòng bệnh, đặt nồi cháo xuống bàn, nhìn tôi từ đầu tới chân, rồi nói: "Sao anh không cẩn thận".
Giọng bình thường. Không run. Không khóc.
Nhưng tối đó tôi thức giấc, thấy bà ấy ngồi ở ghế cạnh giường, mắt đỏ. Không biết khóc từ lúc nào. Thấy tôi mở mắt, bà ấy quay đi, giả vờ uống nước.
Tôi nằm im. Không nói gì.
Bốn mươi năm. Bà ấy không bao giờ nói "tôi yêu anh". Tôi cũng không.
Không có hoa. Không có kỷ niệm ngày cưới. Không có đi ăn ngoài. Mấy đứa con lớn lên, đi học, đi làm, lấy vợ lấy chồng. Nhà vắng dần.
Còn hai người già ngồi với nhau.
Sáng bà ấy dậy sớm, nấu nước sôi, pha trà để sẵn trên bàn. Tôi dậy sau, uống trà, đọc báo. Bà ấy ra vườn. Tôi ngồi trong nhà. Không nói chuyện nhiều. Đôi khi cả buổi sáng chỉ có tiếng chim.
Có hôm tôi xem tivi, thấy mấy cặp trẻ ôm nhau, nói yêu nhau, khóc lóc. Tôi nghĩ, đời mình có bao giờ như vậy đâu.
Rồi tôi nghĩ tiếp. Bà ấy chưa bao giờ nói yêu. Nhưng bốn mươi năm, chưa bao giờ bà ấy đi.
Nồi cơm lúc nào cũng trên bếp. Ly trà lúc nào cũng pha sẵn. Con ốm, bà ấy thức. Tôi ốm, bà ấy thức. Nhà hết gạo, bà ấy đi mượn, không nói cho tôi biết để tôi khỏi xấu hổ.
Có lần tôi thua lỗ, nợ người ta mấy chục triệu. Tôi ngồi ngoài hiên, hút thuốc tới khuya. Bà ấy ra, đặt cái phong bì trước mặt tôi. Tiền bà ấy để dành mấy năm, bán vàng cưới. Nói: "Anh trả nợ đi. Vàng thì sau mua lại".
Tôi nhìn cái phong bì. Nhìn bà ấy. Bà ấy đã quay vào nhà.
Không đợi tôi cảm ơn. Không cần tôi nói gì.
Năm ngoái bà ấy bệnh. Nằm viện. Tôi ngồi cạnh giường, lần đầu tiên trong đời không biết làm gì. Bốn mươi năm, bà ấy lo hết. Giờ bà ấy nằm đó, tôi mới thấy mình chưa bao giờ pha cho bà ấy một ly trà.
Tôi ra căn tin mua cháo. Đút cho bà ấy ăn. Tay tôi run. Bà ấy nhìn tôi, cười, nói: "Anh vụng quá".
Tôi cười theo. Nhưng mắt tôi cay.
Bà ấy về nhà rồi. Khỏe lại rồi. Sáng nay tôi dậy, ly trà đã ở trên bàn.
Tôi ngồi uống. Nhìn ra vườn. Bà ấy đang tưới cây.
Bốn mươi năm, không ai nói yêu ai.
Nhưng ly trà sáng nào cũng nóng.
天地不仁，以萬物為芻狗
Thiên địa bất nhân, dĩ vạn vật vi sô cẩu
Trời đất không thiên vị, coi vạn vật như nhau.
Heaven and earth are impartial — they treat all things as equal.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 5
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói trời đất không thiên vị, coi vạn vật như cỏ rơm. Nghe lạnh. Nhưng nghĩ lại, trời đất nuôi sống tất cả mà không đòi ai nói cảm ơn. Mưa rơi không chọn ruộng nhà ai. Nắng lên không vì ai xin. Bà ấy cũng vậy. Bốn mươi năm, bà ấy không nói yêu. Không đòi hỏi. Không chờ đợi lời nào đáp lại. Nồi cơm cứ nấu. Ly trà cứ pha. Con cứ nuôi. Nợ cứ trả. Như trời đất vận hành, không cần biết ai có nhìn thấy hay không. Cái tình yêu mà người ta hay nói, hay đòi nghe, hay cần chứng minh. Có khi nó không lớn bằng cái tình không tên, không lời, cứ lặng lẽ chảy qua bốn mươi năm mà không bao giờ cạn. Trời đất bất nhân mà vạn vật vẫn sống. Bà ấy không nói yêu mà ly trà sáng nào cũng nóng.
Laozi said heaven and earth are impartial, treating all things like straw dogs. Sounds cold. But think about it. Heaven and earth sustain everything without asking for a single thank you. Rain falls without choosing whose field to bless. The sun rises without anyone begging for it. She was the same way. Forty years, she never said love. Never demanded anything. Never waited for words in return. The rice was always cooked. The tea was always brewed. The children were always raised. The debts were always paid. Like heaven and earth just doing what they do, not caring whether anyone notices. The kind of love people talk about, the kind they demand to hear, need proof of. Maybe it's not as big as the love that has no name, no words, that just flows quietly through forty years and never runs dry. Heaven and earth are impartial, yet all things live. She never said love, yet the tea is warm every morning.