Bà ấy vẫn pha trà hai ly mỗi sáng
She Still Makes Two Cups of Tea Every Morning
Ông Hòa mất năm ngoái.
Bà Nhung biết. Bà đi đám tang. Bà đứng hàng đầu. Bà không khóc trước mặt ai.
Nhưng mỗi sáng, bà vẫn pha hai ly trà.
Một ly bà uống. Ly kia bà để trên bàn, chỗ ông Hòa hay ngồi. Để đó cho đến khi trà nguội. Rồi bà đổ đi.
Con gái bà thấy, nói: "Má ơi, ba mất rồi. Má pha chi cho uổng."
Bà Nhung không trả lời. Sáng hôm sau, vẫn hai ly.
---
Tôi biết bà Nhung từ hồi còn nhỏ. Bà là hàng xóm. Nhà bà cách nhà tôi một con hẻm.
Hồi đó ông Hòa chạy xe ôm. Bà Nhung bán xôi đầu hẻm. Hai người không giàu. Không nghèo lắm. Đủ sống.
Tôi nhớ mỗi sáng, khoảng năm giờ, bà Nhung đã dậy nấu xôi. Ông Hòa dậy theo, không phải để phụ. Ông không biết nấu gì. Ông dậy để ngồi uống trà với bà.
Hai người ngồi trước hiên nhà. Trời còn tối. Hẻm còn vắng. Ông uống trà, bà xới xôi. Không nói gì nhiều.
Thỉnh thoảng ông nói: "Bữa nay trời lạnh."
Bà nói: "Ừ."
Hết.
Năm mươi mấy năm, sáng nào cũng vậy.
---
Ông Hòa không phải người lãng mạn. Không tặng hoa. Không nói lời ngọt. Ngày cưới ông mặc cái áo sơ mi trắng mượn của anh vợ, đạp xe đến rước bà.
Bà Nhung kể, hồi mới cưới bà cũng giận. Giận vì ông ít nói. Giận vì ông đi nhậu về khuya. Giận vì ông không bao giờ khen bà đẹp.
Bà nói: "Tôi tưởng lấy nhầm người."
Nhưng rồi con đầu lòng bệnh nặng. Nằm viện cả tháng. Ông Hòa chạy xe ôm ban ngày, tối vô viện ngủ dưới đất cạnh giường con. Không than một tiếng.
Bà Nhung nói: "Lúc đó tôi mới hiểu. Ổng không biết nói. Nhưng ổng biết ở lại."
---
Năm ông Hòa sáu mươi, ông bị tai biến nhẹ. Tay phải yếu. Không chạy xe được nữa.
Ông buồn lắm. Ngồi nhà cả ngày, không nói chuyện với ai. Mặt lúc nào cũng khó đăm đăm.
Bà Nhung không an ủi. Bà biết ông không thích nghe mấy lời đó.
Bà chỉ làm một việc. Mỗi sáng, bà pha trà, bưng ra hiên, ngồi cạnh ông.
Không nói gì.
Hai người ngồi nhìn con hẻm. Nhìn mấy đứa nhỏ đi học. Nhìn bà bán bánh mì đẩy xe ngang.
Ông Hòa uống trà. Bà Nhung uống trà.
Một tháng. Hai tháng. Ba tháng.
Rồi một sáng, ông Hòa nói: "Bữa nay trời lạnh."
Bà Nhung nói: "Ừ."
Vậy là ông khỏe lại. Không phải khỏe tay. Khỏe cái gì đó bên trong.
---
Ông Hòa mất lúc bảy mươi tám tuổi. Mất trong giấc ngủ. Không đau.
Bà Nhung phát hiện lúc sáng sớm. Bà dậy pha trà như mọi khi. Bưng ra hiên. Gọi ông.
Ông không dậy.
Bà đặt ly trà xuống bàn. Ngồi cạnh ông. Ngồi lâu lắm.
Con gái chạy qua, thấy bà ngồi im, tưởng bà sốc. Nhưng bà không sốc. Bà chỉ ngồi đó, như mọi sáng, uống trà với ông.
Lần cuối cùng.
---
Sau đám tang, bà Nhung sống một mình.
Con cái muốn đón bà về. Bà không chịu. Bà nói: "Nhà tôi ở đây."
Mỗi sáng, bà vẫn dậy lúc năm giờ. Vẫn pha trà. Vẫn hai ly.
Bà bưng ra hiên. Một ly bà uống. Ly kia bà để chỗ ông hay ngồi.
Hàng xóm đi ngang, thấy bà ngồi một mình, thương lắm. Có người nói: "Bà Nhung buồn quá."
Nhưng tôi nhìn mặt bà. Bà không buồn. Bà bình thản. Như người đã quen với việc ngồi im cạnh ai đó mà không cần nghe tiếng trả lời.
Năm mươi mấy năm, bà đã ngồi như vậy. Có ông hay không có ông, buổi sáng vẫn là buổi sáng. Ly trà vẫn là ly trà.
Chỉ là bây giờ, ly kia nguội rồi không ai uống.
---
Tôi ghé thăm bà tuần trước.
Bà rót trà cho tôi. Tôi ngồi chỗ ông Hòa.
Bà nhìn tôi, cười: "Ngồi đó giống ổng quá."
Tôi hỏi: "Bà có nhớ ông không?"
Bà không trả lời liền. Bà uống một ngụm trà. Nhìn ra con hẻm.
Rồi bà nói: "Nhớ gì. Ổng có đi đâu. Sáng nào cũng ngồi đây mà."
Tôi nhìn ly trà nguội trên bàn.
Không biết nói gì.
Ngàn nến có thể thắp từ một ngọn nến mà ngọn nến đó không vì thế ngắn đi. Hạnh phúc không bao giờ vơi đi khi được chia sẻ.
Thousands of candles can be lit from a single candle, and the life of the candle will not be shortened. Happiness never decreases by being shared.
— Đức Phật, Kinh Pháp Cú (Dhammapada)
Diễn giải
Interpretation
Phật nói ngàn ngọn nến có thể thắp từ một ngọn nến mà ngọn nến đó không hề tắt. Nghe thì tưởng nói chuyện lớn lao. Truyền bá cái gì đó. Lan tỏa cái gì đó. Nhưng tôi nhìn bà Nhung, tôi hiểu khác. Ông Hòa không biết nói lời hay. Không biết tặng hoa. Không biết làm gì cho lãng mạn. Ông chỉ biết ngồi đó. Uống trà. Nói "bữa nay trời lạnh." Nhưng cái sự ngồi đó, năm mươi mấy năm, nó thắp được một cái gì đó trong bà Nhung. Cái gì đó mà đến khi ông mất rồi, nó vẫn không tắt. Bà vẫn pha hai ly trà. Vẫn ngồi hiên nhà. Vẫn bình thản. Không phải vì bà không nhớ. Mà vì cái ông thắp trong bà, nó đã thành của bà rồi. Không ai lấy đi được. Ngọn nến đó không tắt. Nó chỉ cháy im lặng hơn thôi.
The Buddha said a thousand candles can be lit from a single candle, and the life of that candle will not be shortened. Sounds like something grand. About spreading light. About legacy. But watching Mrs. Nhung, I understood it differently. Mr. Hoa didn't know sweet words. Didn't know flowers. Didn't know romance. He only knew how to sit there. Drink tea. Say "it's cold today." But that sitting, for over fifty years, it lit something inside Mrs. Nhung. Something that even after he died, never went out. She still makes two cups of tea. Still sits on the porch. Still at peace. Not because she doesn't miss him. But because what he lit inside her had become hers. No one can take it away. That candle didn't go out. It just burns more quietly now.