Ba cái tiệm tôi mở rồi đóng

Cái tiệm đầu tiên tôi mở năm ba mươi tuổi.

Tiệm phở. Ở cái góc đường gần chợ Bà Chiểu. Vợ tôi nấu, tôi đứng bán. Bốn giờ sáng dậy hầm xương. Mùi phở ám vào da, vào tóc, vào cả giấc ngủ.

Sáu tháng đầu đông khách. Tôi mừng lắm. Nghĩ đời mình bắt đầu khác.

Rồi người ta mở thêm hai tiệm phở nữa trên cùng con đường. Một tiệm có máy lạnh, một tiệm có bãi xe rộng. Tiệm tôi chỉ có mấy cái bàn nhựa với cái quạt trần kêu cọt kẹt.

Khách thưa dần. Tháng thứ mười bốn, tôi ngồi đếm tiền cuối ngày, không đủ trả tiền mặt bằng.

Tôi đóng cửa.

Vợ tôi không nói gì. Bả chỉ dọn dẹp, lau cái bếp sạch sẽ lần cuối, rồi khóa cửa. Tôi đứng ngoài nhìn cái bảng hiệu mình tự sơn. Chữ "Phở Gia Truyền" đã bạc màu.

Năm ba mươi bảy, tôi mở tiệm thứ hai.

Lần này là quán cà phê. Nhỏ thôi, ở trong hẻm. Tôi nghĩ hẻm thì tiền thuê rẻ, cà phê thì không cần dậy bốn giờ sáng.

Tôi trang trí đẹp lắm. Mua mấy cái đèn vàng, treo mấy bức tranh. Vợ tôi nói: "Ông làm quán mà như làm nhà cho mình ở."

Tôi cười. Tôi thích cái quán đó thật. Ngồi trong đó, tôi thấy mình là ai đó khác. Không phải thằng thua lỗ tiệm phở.

Nhưng quán trong hẻm thì ai biết mà vô. Tôi đăng lên mạng, không biết chụp hình. Nhờ thằng cháu chụp, nó chụp xong đăng lên, được mười mấy like. Toàn người quen thả.

Mười tháng. Lần này tôi cầm cự được mười tháng.

Đêm cuối cùng, tôi ngồi trong quán một mình. Uống ly cà phê mình tự pha. Ngon thiệt. Cà phê ngon thiệt mà không ai uống.

Tôi tắt đèn. Khóa cửa. Lần này vợ tôi không khóa cùng. Bả ở nhà, im lặng.

Cái im lặng đó nặng hơn bất cứ câu nào bả có thể nói.

Năm bốn mươi ba, tôi mở tiệm thứ ba.

Vợ tôi nói: "Ông điên."

Có lẽ bả nói đúng.

Lần này là tiệm tạp hóa. Tôi nghĩ tạp hóa thì chắc chắn. Ai cũng cần mua đồ. Gạo, mắm, dầu ăn, giấy vệ sinh. Không cần sáng tạo, không cần trang trí, không cần ai biết đến.

Tôi thuê cái mặt bằng nhỏ gần khu chung cư. Chất hàng lên kệ. Ngày ngày ngồi đó.

Được hai năm. Hai năm là lâu nhất trong ba lần. Tôi bắt đầu nghĩ mình đã qua.

Rồi người ta xây siêu thị mini ngay đầu đường. Bảng hiệu sáng choang. Có khuyến mãi, có tích điểm, có giao hàng tận nhà.

Khách tôi biến mất. Không phải từ từ. Gần như một lúc.

Tháng cuối, tôi bán được vài bịch mì tôm với mấy chai nước mắm. Thằng con trai tôi, lúc đó mười bảy tuổi, nó ghé tiệm lấy chai nước. Nó nhìn kệ hàng trống, nhìn tôi, rồi nói: "Ba nghỉ đi ba. Không sao đâu."

Nó nói nhẹ lắm. Như sợ tôi vỡ.

Tôi đóng tiệm thứ ba.

Ba cái tiệm. Mười mấy năm. Hết tiền dành dụm, hết cả tiền vay. Vợ tôi đi làm công nhân trả nợ. Tôi đi chạy xe ôm.

Người ta hỏi tôi có hối hận không.

Câu đó tôi nghe nhiều lắm. Anh em hỏi. Bạn bè hỏi. Có lần chính tôi cũng hỏi mình lúc ba giờ sáng.

Hồi bốn mươi lăm, tôi nói có. Hối hận chứ. Mấy chục triệu, mấy năm, mấy lần vợ khóc. Hối hận là phải.

Nhưng giờ tôi năm mươi tư.

Tôi ngồi ngoài hiên, uống trà. Cái nhà thuê nhỏ nhưng có cái hiên vừa đủ kê cái ghế.

Tôi nghĩ lại ba cái tiệm đó.

Cái tiệm phở dạy tôi biết dậy sớm. Bốn giờ sáng, cái thành phố yên lắm. Tôi thấy mấy thứ mà người ngủ nướng không bao giờ thấy. Sương trên lá. Xe rác chạy qua. Mấy bà bán rau đạp xe trong bóng tối.

Cái quán cà phê dạy tôi biết mình thích gì. Tôi thích ngồi một mình trong không gian đẹp. Thích cái mùi cà phê lúc mới pha. Thích sắp xếp mọi thứ cho gọn gàng. Cái đó không mất. Tiệm đóng rồi mà cái đó vẫn còn.

Cái tiệm tạp hóa dạy tôi biết chờ. Ngồi cả ngày, có khi không ai ghé. Mà vẫn ngồi. Cái kiên nhẫn đó, tôi mang theo được.

Ba lần thua. Mà tôi không biết gọi nó là thua nữa.

Không phải vì tôi lạc quan. Tôi không lạc quan. Tôi biết mình thua. Tiền mất, thời gian mất, có lúc suýt mất cả vợ.

Nhưng cái người ngồi đây uống trà, cái người biết dậy sớm, biết mình thích gì, biết chờ. Cái người đó từ đâu ra?

Nó từ ba cái tiệm đó ra.

Thằng con tôi giờ hai mươi bốn. Nó mở một cái gì đó trên mạng. Bán đồ handmade. Tôi không hiểu lắm. Nhưng nó kể tôi nghe, mắt nó sáng.

Nó nói: "Ba, con không sợ lỗ. Con thấy ba lỗ ba lần mà ba vẫn sống."

Tôi không biết nó khen hay nó chê.

Nhưng tôi thấy nhẹ.

Cái nhẹ đó, mười mấy năm trước tôi không có.