Bà Tám bán chè đậu đỏ ở đầu hẻm
The Woman Who Sold Red Bean Soup at the Alley Corner
Bà Tám bán chè đậu đỏ ở đầu hẻm từ hồi tôi còn đi làm.
Hồi đó tôi năm mươi hai. Vợ mất được ba năm. Mỗi sáng tôi đi bộ ra đầu hẻm mua ly cà phê, ngang qua xe chè của bà.
Bà không đẹp. Tóc búi cao, mặt rám nắng, tay chai sần vì bưng nồi nóng mấy chục năm. Bà cười nhiều. Cười với ai cũng được. Cười với thằng nhỏ mua chè, cười với bà già khó tính kêu bỏ thêm nước cốt dừa, cười với tôi.
Tôi không để ý.
Mấy tháng đầu, tôi chỉ gật đầu chào rồi đi. Có hôm bà kêu lại: "Anh Sáu, ăn chén chè đi, sáng nay nấu ngon lắm." Tôi lắc đầu. Tôi không ăn đồ ngọt.
Nhưng rồi một bữa trời mưa, tôi đứng trú mưa ngay trước xe chè.
Bà đưa tôi chén chè nóng. Không hỏi. Không nói gì. Chỉ đưa.
Tôi cầm. Uống. Ngọt quá. Nhưng mà ấm.
Từ đó tôi hay ghé.
Không phải vì chè. Tôi vẫn không thích đồ ngọt. Nhưng mà cái xe chè đó, cái góc hẻm đó, có cái gì đó khiến tôi muốn đi ngang qua mỗi sáng.
Bà kể chuyện nhiều. Chồng bà đi biển mất tích hồi bà ba mươi lăm. Một mình nuôi hai đứa con. Bán chè từ lúc đó tới giờ. Hai mươi mấy năm. Bà kể mà không buồn. Kể như kể chuyện thời tiết.
"Hồi đó khổ lắm anh Sáu. Nhưng mà quen rồi."
Tôi nghe. Không biết nói gì. Tôi cũng có câu chuyện của mình. Vợ tôi bệnh hai năm rồi mất. Hai năm đó tôi không ngủ được đêm nào trọn giấc. Nhưng tôi không kể. Chưa kể được.
Bà không hỏi.
Đó là cái tôi thích ở bà. Bà không hỏi. Bà cứ kể chuyện bà, cười, rồi bưng nồi chè đi rửa. Tôi ngồi đó, uống chén chè không thích, nhìn bà lau bàn.
Con gái tôi một bữa hỏi: "Ba dạo này đi đâu mỗi sáng vậy?"
Tôi nói đi bộ.
Nó nhìn tôi. Cười. "Ba đi bộ mà về tay cầm chén chè hả?"
Tôi không trả lời.
Nó nói: "Ba, nếu ba thích ai thì ba cứ thích đi. Mẹ mất rồi. Mẹ không giận đâu."
Tôi giận. Giận thiệt. Nói: "Con nói cái gì vậy? Ai thích ai?"
Nhưng tối đó tôi nằm nghĩ.
Tôi sáu mươi tuổi rồi. Tôi có thích bà Tám không? Tôi không biết. Cái từ "thích" nó lạ lắm khi mình đã sáu mươi. Hồi hai mươi, thích là tim đập nhanh, là muốn gặp, muốn nắm tay. Sáu mươi rồi thì thích là gì? Là muốn ngồi gần? Là thấy yên khi nghe người ta cười?
Tôi không biết gọi tên nó.
Mấy tuần sau, bà Tám nghỉ bán ba ngày. Tôi đi ngang, thấy chỗ đó trống. Cái góc hẻm không có xe chè, nó trống thiệt. Trống kiểu khác. Không phải thiếu cái xe. Thiếu cái gì đó tôi không nói được.
Tôi đi bộ qua, đi bộ lại. Rồi về nhà.
Ba ngày đó dài lắm.
Ngày thứ tư bà ra bán lại. Tôi đi ngang, thấy bà, thấy nhẹ. Bà nói: "Mấy bữa bị cảm, nằm nhà. Anh Sáu có ghé không?" Tôi nói: "Không. Tôi đi đường khác."
Bà cười. Cái cười biết tôi nói dóc.
Tôi cũng cười. Lần đầu tiên sau mấy năm, tôi cười mà không cần lý do.
Rồi mọi thứ cứ vậy. Tôi không tỏ tình. Bà không hỏi. Không ai nói gì. Mỗi sáng tôi ghé, ngồi, uống chén chè, nghe bà kể chuyện, rồi về.
Con gái tôi nói: "Ba, sao ba không rủ bà đi ăn cơm?"
Tôi nói: "Rủ làm gì? Vậy là được rồi."
Nó không hiểu. Hai mươi mấy tuổi thì làm sao hiểu.
Hồi tôi hai mươi mấy, tôi cũng không hiểu. Tôi nghĩ tình yêu phải là cái gì đó lớn lao. Phải nói ra. Phải rõ ràng. Phải có tên.
Sáu mươi rồi, tôi biết có những thứ không cần tên.
Chén chè đậu đỏ mỗi sáng. Cái cười khi thấy nhau. Ba ngày vắng mà thấy trống. Vậy là đủ.
Tôi không biết bà Tám có thích tôi không. Có lẽ có. Có lẽ không. Có lẽ bà cũng như tôi, không cần gọi tên.
Mỗi sáng tôi vẫn đi bộ ra đầu hẻm.
Chén chè vẫn ngọt. Tôi vẫn không thích đồ ngọt.
Nhưng tôi uống.
Hãy để mình bị kéo lặng lẽ bởi sức hút kỳ lạ của thứ bạn thực sự yêu.
Let yourself be silently drawn by the strange pull of what you truly love. It will not lead you astray.
— Rumi, Masnavi
Diễn giải
Interpretation
Rumi nói để mình bị kéo đi bởi cái mình thật sự yêu. Nghe thì lớn lao lắm. Nhưng mà đâu phải lúc nào cái kéo mình đi cũng ầm ĩ. Có khi nó nhẹ hều. Nhẹ như chén chè đậu đỏ mỗi sáng. Nhẹ như cái cười của người bán chè đầu hẻm. Nhẹ đến mức mình không biết mình đang bị kéo. Chỉ biết là mỗi sáng mình lại đi ra đó. Không ai bắt. Không ai hẹn. Mình cứ đi. Sáu mươi tuổi rồi, mình không cần biết cái đó gọi là gì. Mình chỉ biết nó có thật. Nó kéo mình ra khỏi nhà mỗi sáng. Kéo nhẹ thôi. Nhưng mà đều. Mà đều thì mạnh hơn mạnh.
Rumi said to let yourself be silently drawn by the pull of what you truly love. Sounds grand. But the pull doesn't always roar. Sometimes it's quiet. Quiet like a bowl of red bean soup every morning. Quiet like the smile of the woman selling it at the alley corner. So quiet you don't even know you're being pulled. You just know that every morning you walk out there. Nobody asked you to. Nobody made plans. You just go. At sixty, you don't need to know what to call it. You just know it's real. It pulls you out of the house every morning. A gentle pull. But steady. And steady is stronger than strong.