Ba tôi ngồi ở bàn ăn một mình lúc mười giờ tối
My Father Sitting Alone at the Dinner Table at Ten PM
Hồi nhỏ, bàn ăn nhà tôi lúc nào cũng ồn.
Bốn người. Ba, mẹ, tôi, con em. Chén đũa kêu lách cách. Mẹ gắp thịt cho ba. Ba rót nước cho mẹ. Con em hay làm đổ canh, bị mẹ la. Tôi ngồi cười.
Bữa cơm bình thường. Bình thường đến mức tôi không bao giờ nghĩ nó sẽ thay đổi.
---
Tôi đi học xa năm mười tám tuổi.
Lần đầu tiên ăn cơm một mình trong phòng trọ, tôi thấy thiếu thiếu. Không phải thiếu món gì. Thiếu tiếng người. Thiếu cái kiểu mẹ vừa ăn vừa kể chuyện hàng xóm, ba vừa ăn vừa xem thời sự, con em vừa ăn vừa chọc tôi.
Nhưng rồi tôi quen. Người ta quen nhanh lắm.
Sau vài tháng, ăn một mình thành bình thường. Rồi ăn với bạn bè thành bình thường mới. Rồi bàn ăn ở nhà trở thành cái gì đó xa, như ký ức của người khác.
---
Tôi ra trường, đi làm, lấy vợ.
Bàn ăn mới. Hai người. Rồi ba người khi con đầu ra đời. Rồi bốn người.
Tôi ngồi đầu bàn. Giống ba ngày xưa. Vợ gắp thức ăn cho con. Con làm đổ canh. Vợ la. Tôi ngồi cười.
Quen thuộc đến lạ.
Nhưng tôi bận. Công việc nhiều. Về trễ. Có hôm về đến nhà, mấy mẹ con ăn xong rồi. Cơm nguội trên bàn, phủ cái lồng bàn nhựa. Tôi ăn một mình. Lướt điện thoại.
Không sao. Bình thường.
---
Mỗi tháng tôi về thăm ba mẹ một lần. Có khi hai tháng. Có khi ba.
Con em lấy chồng xa, về ít hơn tôi. Mẹ mất cách đây bốn năm. Nhanh lắm. Từ lúc phát hiện bệnh đến lúc đi, chưa đầy năm tháng.
Sau đám tang, tôi lo hậu sự xong, ở lại với ba thêm một tuần.
Tuần đó tôi mới thấy.
Ba ăn cơm một mình. Bàn ăn vẫn cái bàn cũ, bốn cái ghế. Ba ngồi đúng chỗ cũ. Chỗ mẹ để trống. Chỗ tôi để trống. Chỗ con em để trống.
Ba nấu cơm vừa đủ một người. Một chén canh nhỏ. Một dĩa rau. Một miếng cá kho.
Ba ăn chậm. Không xem tivi. Không lướt điện thoại. Chỉ ngồi ăn.
Tôi đứng ở cửa bếp nhìn. Không nói gì. Cổ họng nghẹn.
---
Tối đó tôi nấu cơm cho hai người.
Ba ngạc nhiên. "Nấu chi nhiều, ăn không hết."
Tôi nói ăn hết. Rồi hai cha con ngồi ăn. Im lặng một lúc lâu.
Ba hỏi: "Công việc sao rồi?"
Tôi nói: "Bình thường."
Ba gật đầu. Gắp cho tôi miếng cá. Giống hệt cái cách ba gắp hồi tôi còn nhỏ.
Tôi bốn mươi ba tuổi. Ngồi đó. Được ba gắp cá. Muốn khóc mà không khóc.
---
Tuần sau tôi về lại thành phố.
Cuộc sống chạy tiếp. Công việc, con cái, hóa đơn, họp hành. Tôi lại về trễ. Cơm nguội trên bàn. Lồng bàn nhựa.
Nhưng tôi không ăn một mình nữa.
Tôi đánh thức con dậy. Nó dụi mắt, ngơ ngác. "Ba ơi, con ngủ rồi mà."
Tôi nói: "Ngồi với ba một chút. Không cần ăn. Ngồi thôi."
Nó ngồi. Gục đầu lên bàn, ngủ gật. Tôi ăn cơm. Nhìn nó.
Nghĩ đến ba.
Ba bây giờ đang ngồi ở bàn ăn một mình. Mười giờ tối. Bốn cái ghế trống ba.
---
Tôi gọi điện cho ba mỗi tối. Không nói gì nhiều. Hỏi ăn gì chưa. Hỏi ngủ được không. Ba nói được, được hết.
Tôi biết ba nói vậy thôi.
Giống như tôi hồi đó. Mẹ gọi, tôi nói con ổn. Ổn hết. Đừng lo.
Bây giờ tôi hiểu cái "đừng lo" đó nặng bao nhiêu.
---
Tháng rồi tôi đưa con về thăm ông nội.
Ba nấu cơm. Nhiều hơn bình thường. Bốn món. Bàn ăn bốn người, ngồi đủ ba. Ghế mẹ vẫn trống.
Con tôi làm đổ canh. Tôi định la. Rồi dừng lại.
Ba cười. Cái cười nhẹ. Mắt ba ướt.
Ba nói: "Giống mày hồi nhỏ."
Tôi nhìn ba. Nhìn con. Nhìn cái ghế trống.
Bàn ăn vẫn là bàn ăn cũ. Nhưng người ngồi thì cứ thay đổi. Có người đến. Có người đi. Có người quay về.
Có người không về được nữa.
---
Tối đó, con tôi ngủ sớm. Ba ngồi ngoài hiên uống trà.
Tôi ngồi cạnh. Không nói gì.
Ba cũng không nói gì.
Hai cha con ngồi nghe tiếng dế. Gió thổi nhẹ. Mùi trà, mùi sương, mùi nhà cũ.
Ba nói: "Về thường hơn nghe con."
Tôi nói: "Dạ."
Một tiếng "dạ". Nhẹ hều. Mà nặng hơn mọi lời hứa tôi từng nói.