Bàn ăn bốn ghế mà lúc nào cũng thừa ba
A dinner table for four but three chairs always empty
Tôi mua căn hộ này năm bốn mươi tuổi.
Ba phòng ngủ. Hai nhà vệ sinh. Ban công nhìn ra sông. Tầng hai mươi ba.
Hôm ký hợp đồng, tôi chụp tấm hình gửi vào nhóm chat gia đình. Mẹ tôi gửi lại một cái mặt cười. Ba tôi không reply. Em gái tôi nhắn "Anh giỏi quá."
Tôi đọc đi đọc lại ba chữ đó. Anh giỏi quá. Tôi cười một mình trong xe.
Hồi ba mươi, tôi thuê phòng trọ mười lăm mét vuông ở quận Bình Thạnh. Nóng. Ẩm. Tường nứt. Nhưng tối nào cũng có người ghé.
Thằng Tuấn mang bia. Con Hà mang đồ ăn. Có khi chẳng ai mang gì, chỉ ngồi. Nói chuyện linh tinh đến khuya rồi ai về nhà nấy.
Tôi không nhớ lần cuối cùng có ai ngồi trong căn hộ này ngoài tôi là khi nào.
---
Năm ba mươi hai, tôi nhảy việc lần đầu. Lương tăng gấp đôi.
Năm ba mươi lăm, tôi nhảy lần nữa. Lương tăng gấp ba.
Mỗi lần nhảy, tôi mất vài người. Không phải họ ghét tôi. Chỉ là lịch không còn khớp. Tôi họp đến tám giờ tối. Họ rủ ăn lúc bảy giờ. Tôi bảo "Để hôm khác." Hôm khác không bao giờ đến.
Thằng Tuấn lấy vợ, tôi gửi phong bì nhưng không đi được. Con Hà sinh con, tôi đặt hoa gửi đến bệnh viện nhưng không ghé.
Tôi gửi tiền thay cho mặt.
Lâu dần, tôi quen. Quen gửi tiền. Quen không có mặt. Quen nghĩ rằng tiền là đủ.
---
Năm ba mươi tám, tôi mua xe.
Không phải vì cần. Tôi ở gần công ty, đi bộ mười lăm phút. Nhưng đồng nghiệp ai cũng có xe. Khách hàng nhìn vào bãi đỗ xe trước khi nhìn vào slide.
Tôi chọn con xe màu đen. Đẹp. Bóng. Yên tĩnh bên trong.
Lần đầu lái đi làm, bảo vệ tòa nhà nhìn tôi khác. Cái gật đầu sâu hơn. Nụ cười rộng hơn. Tôi biết nó giả. Nhưng tôi thích.
Tôi thích cảm giác được nhìn khác đi.
Rồi tôi bắt đầu để ý mình thích cái đó quá nhiều.
---
Năm bốn mươi, mua căn hộ.
Tôi mời mẹ lên ở. Bà lên được hai tuần rồi về. Bảo "Ở đây buồn quá. Không quen ai."
Tôi mời ba. Ông không lên. Bảo "Ở dưới quê quen rồi."
Tôi mời em gái. Nó bảo "Để khi nào rảnh."
Căn hộ ba phòng ngủ. Tôi ngủ một phòng. Hai phòng còn lại đóng cửa quanh năm. Thỉnh thoảng tôi mở ra lau bụi. Ga giường trắng tinh, không một nếp nhăn. Gối còn nguyên bao ni lông.
Tôi mua bàn ăn bốn ghế.
Bốn ghế.
Tôi không biết tại sao lại chọn bốn. Có lẽ vì trong đầu tôi, bốn là một gia đình. Nhưng tôi chưa có gia đình. Và bạn bè thì đã lâu không ghé.
---
Tháng trước, công ty tổ chức tiệc cuối năm.
Tôi ngồi bàn VIP. Giám đốc khối. Đối tác. Rượu đỏ, thịt bò, ánh đèn vàng.
Ông giám đốc vỗ vai tôi, bảo "Năm nay anh mang về cho công ty nhiều nhất." Mọi người vỗ tay. Tôi cười. Nâng ly.
Về nhà, tôi cởi áo vest treo lên móc. Ngồi xuống bàn ăn. Bốn cái ghế.
Tôi mở tủ lạnh. Có chai nước, hộp sữa hết hạn, và một quả táo nhăn.
Tôi ngồi ăn quả táo nhăn đó một mình, lúc mười một giờ đêm, ở tầng hai mươi ba, nhìn ra thành phố đầy đèn.
Đẹp thật.
Mà sao tôi thấy trống.
---
Tuần trước, tôi gặp lại thằng Tuấn.
Tình cờ. Ở quán cà phê gần nhà cũ. Tôi đi ngang, thấy nó ngồi trong, tóc đã bạc hai bên.
Nó nhìn tôi. Tôi nhìn nó. Im một lúc.
"Lâu quá," nó nói.
"Ừ. Lâu quá."
Tôi ngồi xuống. Gọi cà phê đen. Nó uống trà đá.
Nó kể con nó lên lớp ba rồi. Vợ nó mở tiệm tạp hóa nhỏ. Nó vẫn làm ở chỗ cũ, lương không cao nhưng về nhà lúc năm giờ.
"Mày sao rồi?" nó hỏi.
Tôi định kể. Kể căn hộ. Kể con xe. Kể chức vụ.
Nhưng nhìn mặt nó, tôi không muốn kể nữa.
Không phải vì sợ nó ganh. Mà vì tự nhiên tôi thấy mấy thứ đó kể ra nghe trống rỗng.
"Cũng bình thường," tôi nói.
Nó gật đầu. Không hỏi thêm.
Chúng tôi ngồi uống hết ly rồi chia tay. Nó bảo "Ghé nhà tao chơi, vợ tao nấu ăn ngon lắm." Tôi bảo "Ừ, để hôm nào."
Tôi biết mình sẽ không ghé.
Không phải vì bận. Mà vì tôi không biết ngồi trong nhà người ta mà không có vai trò gì nữa. Không phải khách VIP. Không phải giám đốc. Chỉ là một thằng bạn cũ.
Tôi quên cách làm chỉ là một thằng bạn cũ rồi.
---
Tối qua, tôi ngồi ban công.
Tầng hai mươi ba. Gió lớn. Thành phố bên dưới nhỏ xíu.
Tôi nghĩ về phòng trọ mười lăm mét vuông hồi xưa. Nóng. Ẩm. Tường nứt.
Nhưng có tiếng cười.
Căn hộ này rộng gấp mười lần. Yên tĩnh. Mát lạnh. Sạch sẽ.
Mà không có tiếng gì cả.
富貴而驕，自遺其咎
Phú quý nhi kiêu, tự di kỳ cữu
Giàu sang mà kiêu, tự chuốc lấy họa.
Wealth and honor with arrogance invite their own disaster.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 9
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói giàu sang mà kiêu thì tự chuốc họa. Nghe chữ "kiêu" ai cũng nghĩ là khoe khoang, là nhìn xuống người khác. Nhưng có một kiểu kiêu ngầm hơn. Là nghĩ mình bận hơn người ta. Là nghĩ tiền thay được mặt. Là nghĩ mình đã lên cao rồi thì không cần quay lại ngồi ở cái bàn nhựa ven đường nữa. Cái họa ở đây không phải mất tiền, mất chức. Cái họa là ngồi giữa căn hộ rộng mênh mông mà không còn ai để gọi đến. Không phải vì người ta bỏ mình. Mà vì mình đã bỏ người ta từ lâu, chỉ là lúc đó mình không nhận ra. Mình nghĩ mình đang đi lên. Hóa ra mình đang đi xa. Xa khỏi những thứ mà tiền không mua lại được.
Lao Tzu said wealth and status with arrogance invite disaster. When people hear "arrogance," they think of boasting, of looking down on others. But there's a quieter kind. It's thinking you're busier than everyone else. Thinking money can replace your presence. Thinking that once you've climbed high enough, you don't need to sit at that plastic table on the sidewalk anymore. The disaster here isn't losing money or losing a position. The disaster is sitting in the middle of a vast apartment with no one left to call. Not because people abandoned you. But because you abandoned them long ago, you just didn't notice at the time. You thought you were moving up. Turns out you were moving away. Away from things money can't buy back.