Bàn ăn nào cũng có chỗ trống nhưng không phải chỗ của tao
Every table had an empty seat but none of them were mine
Hồi cấp ba tao hay ngồi một mình ở canteen.
Không phải bị bắt nạt. Không phải không ai chơi. Chỉ là tao ngồi bàn nào cũng thấy mình thừa.
Bàn bọn chơi bóng rổ. Tao ngồi được. Nó kéo ghế cho tao, hỏi tao ăn gì. Nhưng nó nói về trận đấu hôm qua, tao không biết nói gì. Tao cười theo, gật đầu, rồi nhìn xuống đĩa cơm.
Bàn bọn học giỏi. Tao cũng ngồi được. Nó hỏi tao bài kiểm tra được mấy điểm, tao nói tám. Nó nói nó được chín rưỡi, rồi bắt đầu phân tích câu sáu sai ở đâu. Tao nghe mà đầu trống rỗng.
Bàn bọn chơi game. Tao cũng chơi game. Nhưng tao chơi loại khác. Nó chơi Liên Quân, tao chơi mấy game indie không ai biết tên. Nó hỏi rank mày bao nhiêu, tao nói tao không chơi cái đó. Nó nhìn tao như tao vừa nói tiếng nước ngoài.
Tao không ghét đứa nào. Đứa nào cũng được. Nhưng ngồi đâu tao cũng thấy mình đang diễn.
Cười hơi chậm. Gật đầu hơi nhanh. Nói một câu rồi tự hỏi câu đó có bình thường không.
---
Lên đại học tao tưởng sẽ khác.
Người ta nói đại học là nơi mày tìm được người giống mình. Nhiều người hơn. Đa dạng hơn. Kiểu gì cũng có nhóm hợp.
Tao vào câu lạc bộ sách. Đọc được hai tháng. Nó bắt đầu bầu ban chủ nhiệm, chia phe, drama. Tao rút.
Tao vào nhóm chụp ảnh. Đi được ba chuyến. Nó chụp để đăng Instagram, tao chụp vì thích ánh sáng lúc năm giờ chiều chiếu qua cái lan can rỉ sét. Nó hỏi mày chụp cái này ai xem. Tao không biết trả lời.
Tao thử đi nhậu. Uống được hai lon thì muốn về. Nó hỏi sao mày chán vậy. Tao nói tao mệt. Nhưng thật ra tao không mệt. Tao chỉ không biết mình đang làm gì ở đây.
Có lần tao ngồi trong phòng trọ, mở Facebook, lướt thấy hình bọn nó đi chơi. Sinh nhật ai đó. Tao biết đứa đó. Nó cũng biết tao. Nhưng không ai mời.
Tao không giận. Thật sự không giận.
Chỉ là nhìn tấm hình mà tao tự hỏi: nếu tao biến mất khỏi trường này, bao lâu thì có người nhận ra?
---
Tao kể chuyện này cho thằng bạn cùng phòng. Nó nghe xong nói: mày suy nghĩ nhiều quá.
Câu đó tao nghe cả trăm lần rồi.
Mày suy nghĩ nhiều quá. Mày nhạy cảm quá. Mày khó tính quá.
Như thể vấn đề nằm ở tao. Như thể tao chỉ cần bớt nghĩ, bớt cảm, bớt để ý, thì mọi thứ sẽ ổn.
Nhưng tao không biết cách bớt.
Tao nhìn mọi thứ thì tao thấy. Tao nghe mọi thứ thì tao nghe. Tao không biết cách lọc như người ta.
Người ta vào quán cà phê, ngồi xuống, gọi nước, nói chuyện. Bình thường.
Tao vào quán cà phê, nghe nhạc nền hơi buồn, nhìn cái bóng đèn vàng trên trần, nghĩ về việc ai chọn bài nhạc này, rồi tự hỏi người pha cà phê có thích công việc này không. Rồi tao quên mất mình đang ngồi với ai.
---
Có đợt tao cố thay đổi.
Tao tập nói nhiều hơn. Tập hỏi người ta hôm nay thế nào. Tập nhớ tên. Tập kể chuyện cười.
Được hai tuần. Mệt.
Không phải mệt thể xác. Mà mệt kiểu khác. Kiểu mỗi tối về phòng, tao nằm xuống, thấy trống. Như cả ngày tao đóng vai một người khác, giờ cởi mặt nạ ra thì phía dưới không có gì.
Tao bắt đầu sợ. Không phải sợ cô đơn. Mà sợ mình không có gì thật.
Sợ rằng cái phiên bản mà tao cố tạo ra để hợp với mọi người, nó nuốt mất cái phiên bản thật.
Rồi một hôm tao ngồi trên sân thượng ký túc xá. Mười giờ đêm. Gió. Dưới kia thành phố sáng đèn. Tao nghe tiếng xe, tiếng người cười ở tầng dưới, tiếng nhạc từ phòng ai đó.
Tao không buồn. Không vui. Chỉ ngồi đó.
Rồi tao nghĩ: có khi nào, lạc lõng không phải là vấn đề?
Có khi nào, tao không thuộc về đâu, vì tao chưa tìm được chỗ của mình? Hay vì chỗ của tao nó không giống chỗ của ai?
Tao không biết.
Nhưng tối đó, lần đầu tiên, tao không cố tìm câu trả lời.
Tao chỉ ngồi đó. Gió thổi. Thành phố sáng.
Và tao thấy, được.
---
Tao vẫn không thuộc nhóm nào.
Vẫn ngồi một mình ở canteen. Vẫn chụp mấy tấm hình không ai xem. Vẫn chơi game indie không ai biết tên.
Nhưng tao thôi cố gắng giải thích mình cho người khác.
Thôi cố gắng vừa vào cái khuôn mà người ta đưa cho.
Tao không biết điều đó đúng hay sai. Không biết mai mốt tao có hối hận không.
Chỉ biết bây giờ, tao thở được.
我獨異於人，而貴食母
Ngã độc dị ư nhân, nhi quý thực mẫu
Riêng ta khác mọi người, vì ta quý Mẹ nuôi muôn loài.
I alone am different from others — I value being nourished by the Mother.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 20
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử viết chương này như một đứa đứng giữa đám đông mà không biết mình là ai. Xung quanh ai cũng rõ ràng, ai cũng sáng, ai cũng biết mình muốn gì. Riêng ông thì mờ mịt, lờ đờ, như đứa chưa biết cười. Nhưng cuối cùng ông nói: riêng ta khác mọi người, vì ta quý cái gốc nuôi mình. Cái gốc đó không phải là nhóm bạn, không phải là thuộc về đâu. Mà là cái thứ sâu hơn, cái thứ nuôi mày sống, cái thứ mày không đặt tên được nhưng mày biết nó ở đó. Tao nghĩ ông không nói mình giỏi hơn ai. Ông chỉ nói: tao khác. Và tao chọn cái khác đó. Không phải vì nó hay. Mà vì nó là thật.
Laozi wrote this chapter like someone standing in a crowd not knowing who he is. Everyone around him is clear, bright, certain of what they want. He alone is murky, drifting, like a child who hasn't learned to smile yet. But at the end he says: I alone am different from others, because I value the Mother that nourishes. That Mother isn't a friend group. It isn't belonging somewhere. It's something deeper, the thing that keeps you alive, the thing you can't name but you know is there. I don't think he was saying he was better than anyone. He was just saying: I'm different. And I choose that difference. Not because it's admirable. But because it's real.