Tao có mười bảy cái tab mở cùng lúc
I Had Seventeen Tabs Open at Once
Tao có mười bảy cái tab mở cùng lúc.
Không phải kiểu nói cho vui. Mười bảy cái thật. Tao đếm.
Một tab học tiếng Anh. Một tab khóa Python. Một tab podcast về tài chính cá nhân. Một tab video về cách thức dậy lúc năm giờ sáng. Một tab bài viết "25 tuốt phải biết trước tuổi 25". Một tab so sánh giá laptop mới. Một tab đăng ký lớp gym. Một tab tìm việc freelance. Một tab sách hay nên đọc năm 2024. Một tab hướng dẫn thiền cho người mới.
Tám tab còn lại tao không nhớ. Có lẽ tao mở rồi quên.
Điện thoại tao cũng vậy. Notion có ba mươi hai trang ghi chú. Mỗi trang là một kế hoạch. Kế hoạch đọc sách. Kế hoạch tập gym. Kế hoạch tiết kiệm. Kế hoạch học đầu tư. Kế hoạch viết blog. Kế hoạch học nấu ăn.
Không kế hoạch nào quá trang thứ hai.
Tao hai mươi ba tuổi. Tốt nghiệp được tám tháng. Đi làm ở một công ty nhỏ, lương chín triệu. Mỗi tối về phòng trọ, tao mở laptop ra và bắt đầu "phát triển bản thân".
Tao không biết bắt đầu từ đâu nên tao bắt đầu từ mọi thứ.
Đọc một chương sách, chưa hiểu, chuyển sang podcast. Nghe podcast được mười phút, thấy nó nhắc đến một khái niệm lạ, mở Google tìm. Tìm được bài viết, đọc nửa chừng, thấy link đến một khóa học miễn phí. Đăng ký khóa học, xem được bài đầu, thấy khó, tắt đi.
Rồi mở YouTube. "Cách tự học hiệu quả." Xem xong lại thấy mình chưa học gì.
Vòng lặp đó diễn ra mỗi đêm. Từ tám giờ tối đến một giờ sáng. Năm tiếng. Tao gọi đó là "học". Nhưng nếu ai hỏi tao học được gì, tao không trả lời được.
Thằng Dũng, bạn cùng phòng đại học, nó khác tao. Nó chỉ làm một thứ. Nó học data. Mỗi ngày nó ngồi hai tiếng làm bài tập SQL. Không podcast. Không sách self-help. Không video "thay đổi cuộc đời". Chỉ SQL.
Ba tháng sau nó nhảy việc. Lương mười bốn triệu.
Tao thì vẫn mười bảy cái tab.
Có lần tao nói với nó, tao đang học nhiều thứ lắm. Nó nhìn tao rồi hỏi: "Mày học xong cái nào chưa?"
Tao im.
Cái cảm giác đó. Giống như đứng giữa chợ đêm. Quầy nào cũng muốn ăn. Đi hết quầy này đến quầy kia, ngửi hết mùi này đến mùi khác. Cuối cùng chợ đóng cửa. Tao về nhà, bụng vẫn đói.
Tao sợ bỏ lỡ.
Sợ không học tiếng Anh thì mất cơ hội. Sợ không biết code thì lạc hậu. Sợ không đọc sách thì ngu. Sợ không thiền thì stress. Sợ không tập gym thì ốm. Sợ không biết đầu tư thì nghèo.
Mỗi nỗi sợ mở thêm một cái tab.
Rồi một đêm, laptop tao treo máy. Mười bảy cái tab cùng lúc, con máy cũ không chịu nổi. Nó đơ. Quạt quay ù ù. Màn hình đứng im.
Tao ngồi nhìn cái màn hình đen. Nghe tiếng quạt máy kêu. Bên ngoài xe máy chạy qua.
Rồi tao nghĩ. Con laptop này bốn giga RAM. Nó không chạy nổi mười bảy cái tab. Nó không phải máy xấu. Nó chỉ là có giới hạn.
Tao cũng có giới hạn.
Mỗi ngày tao có hai mươi bốn tiếng. Trừ đi ngủ, đi làm, ăn uống, di chuyển, còn khoảng ba, bốn tiếng. Ba tiếng đó tao chia cho mười bảy thứ. Mỗi thứ được mười phút. Mười phút thì học được gì?
Không gì cả.
Tao restart máy. Lần này tao chỉ mở một tab. Tiếng Anh. Không phải vì nó quan trọng nhất. Mà vì tao phải chọn một cái gì đó.
Đêm đầu tiên chỉ một tab, tao thấy lạ. Yên quá. Không có gì để chuyển qua. Không có gì để so sánh. Chỉ có một bài học, một trang sách, một bài tập.
Tao thấy bồn chồn. Tay cứ muốn mở thêm tab khác. Đầu cứ nói: "Mày đang bỏ lỡ đấy. Thằng khác đang học Python kìa. Con kia đang đi gym kìa."
Tao kệ. Làm tiếp.
Một tuần sau, tao vẫn chỉ một tab. Tiếng Anh vẫn dở. Nhưng tao nhớ được bài hôm qua dạy gì. Lần đầu tiên trong tám tháng.
Tao không nói là tao tìm ra đáp án. Tao vẫn sợ bỏ lỡ. Vẫn có đêm mở lại mười mấy tab. Vẫn có lúc thấy thằng này con kia đi trước mà ruột nóng.
Nhưng cái đêm laptop treo máy, tao nhìn thấy một thứ.
Tao không phải máy xấu. Tao chỉ mở quá nhiều tab.
Và có lẽ, đóng bớt tab không phải là bỏ cuộc.
Có lẽ đó là cách duy nhất để thật sự mở được cái gì đó.
吾生也有涯，而知也無涯。以有涯隨無涯，殆已
Ngô sinh dã hữu nhai, nhi tri dã vô nhai. Dĩ hữu nhai tùy vô nhai, đãi dĩ
Đời ta có hạn, mà hiểu biết thì vô hạn. Lấy cái có hạn đuổi theo cái vô hạn, nguy thay.
Our life has a limit, but knowledge has none. To pursue the limitless with what is limited — that is perilous.
— Trang Tử, Nam Hoa Kinh, Dưỡng Sinh Chủ (Thiên 3)
Diễn giải
Interpretation
Trang Tử nói cái này hai ngàn mấy trăm năm trước. Đời mày có hạn, mà thứ cần biết thì vô hạn. Lấy cái có hạn đuổi theo cái vô hạn thì chết. Nghe triết lý ghê. Nhưng nói thẳng ra là vầy: mày có ba tiếng rảnh mỗi ngày. Mày chia cho mười bảy thứ. Mỗi thứ mười phút. Mày không học được gì. Rồi mày stress vì thấy mình không tiến bộ. Rồi mày mở thêm tab nữa để tìm cách "học hiệu quả hơn". Rồi mày có mười tám tab. Ông Trang Tử không nói mày ngu. Ổng nói cái trò đuổi theo mọi thứ, nó không có đích. Nó không dừng. Mày càng chạy nó càng xa. Buông không phải là bỏ. Buông là nhìn xuống tay mình, thấy đang cầm quá nhiều, rồi để vài thứ xuống. Không phải vì chúng không đáng. Mà vì tay mày chỉ có hai bàn.
Zhuangzi said this over two thousand years ago. Your life is finite, but knowledge is infinite. To chase the infinite with the finite is exhaustion. Sounds philosophical. But here's the plain version: you have three free hours a day. You split them across seventeen things. Each gets ten minutes. You learn nothing. Then you stress about not improving. Then you open another tab to find "better study methods." Now you have eighteen tabs. Zhuangzi isn't calling you stupid. He's saying the game of chasing everything has no finish line. It doesn't stop. The more you run, the further it gets. Letting go isn't quitting. Letting go is looking down at your hands, seeing you're holding too much, and setting some things down. Not because they don't matter. But because you only have two hands.