Bàn nhậu mười người, tôi ngồi ngoài cùng
Ten People at the Table, I Sat at the Edge
Tối thứ Bảy. Đám bạn cấp ba hẹn nhậu.
Mười đứa. Quán lẩu dê trên đường Phan Xích Long. Cái quán hồi xưa tụi tôi hay tới, giờ nó sửa lại, gắn đèn vàng, treo mấy cái lồng đèn giả cổ.
Tôi tới sớm mười lăm phút. Ngồi một mình. Gọi trà đá.
Rồi tụi nó tới. Ồn ào. Vỗ vai. Kéo ghế.
"Ê, lâu quá không gặp!" "Mày ốm ha?" "Bộ làm ăn căng lắm hả?"
Tôi cười. Gật đầu. Nói vài câu xã giao.
Lẩu sôi. Bia rót. Mọi người bắt đầu nói.
Thằng Hùng kể vừa mua đất ở Long An. Nó nói giá đất lên ba mươi phần trăm trong sáu tháng. Mắt nó sáng lên khi nói con số đó.
Thằng Phúc kể con nó vừa đậu trường chuyên. Nó lôi điện thoại ra khoe hình thằng nhỏ mặc đồng phục. Mọi người chúc mừng.
Chị Lan kể vừa đi Nhật về. Nó nói mùa hoa anh đào đẹp lắm. Rồi nó lướt điện thoại cho mọi người coi ảnh.
Tôi ngồi nghe.
Không phải tôi không vui cho tụi nó. Tôi vui thiệt. Thằng Hùng hồi xưa nghèo nhất lớp. Thằng Phúc hồi xưa bị ba đánh hoài. Chị Lan hồi xưa bán bánh mì trước cổng trường phụ má.
Tụi nó xứng đáng.
Nhưng tôi ngồi đó, giữa mười người bạn cũ, mà thấy mình như đang xem phim.
Không phải phim buồn. Cũng không phải phim vui. Chỉ là phim của người khác.
Tôi không có đất ở Long An. Cũng không muốn mua.
Con tôi học trường bình thường. Tôi không thấy cần phải khoe.
Tôi chưa đi Nhật. Cũng không thấy thiếu.
Nhưng vấn đề không phải ở mấy chuyện đó.
Vấn đề là khi mọi người nói, tôi không biết nói gì.
Không phải không có gì để nói. Tôi có. Tôi đọc xong một cuốn sách hay tuần trước. Tôi ngồi ngoài ban công sáng nay nhìn mưa rơi suốt một tiếng mà thấy bình yên. Tôi bắt đầu tập thiền được ba tháng, mỗi sáng hai mươi phút.
Nhưng mấy chuyện đó, nói ra, nó không vào bàn nhậu được.
Không ai hỏi "Mày đọc sách gì hay?"
Không ai hỏi "Dạo này mày có bình yên không?"
Câu hỏi trên bàn nhậu là: Mày làm ăn sao? Lương bao nhiêu? Mua nhà chưa? Con học trường nào?
Tôi không trách tụi nó. Đó là cách người ta nói chuyện. Bình thường. Không ai sai.
Nhưng tôi ngồi đó, tay cầm ly bia, mà thấy mình ở rất xa.
Khoảng mười giờ, thằng Tuấn quay sang hỏi tôi: "Ê, mày sao im hoài vậy?"
Tôi cười: "Tao nghe tụi mày nói vui quá nên ngồi nghe."
Nó cười. Rót cho tôi ly bia. Chuyện qua.
Nhưng câu hỏi đó theo tôi về nhà.
Mày sao im hoài vậy?
Tôi không biết.
Hồi hai mươi tuổi, tôi là đứa nói nhiều nhất bàn. Kể chuyện gì cũng được. Cười cái gì cũng vui. Đi đâu cũng thấy mình thuộc về.
Ba mươi tuổi, tôi bắt đầu chọn lọc hơn. Không phải chỗ nào cũng nói. Không phải ai cũng kể.
Bốn mươi tuổi, tôi ngồi ngoài cùng bàn nhậu mười người bạn cũ. Im.
Không phải vì buồn. Không phải vì giận. Không phải vì khinh.
Chỉ là không còn chung tần số.
Cái tần số đó, tôi không biết nó thay đổi từ lúc nào. Có lẽ từ lúc tôi bắt đầu thích ngồi một mình hơn. Có lẽ từ lúc tôi thấy mấy cuộc trò chuyện về tiền bạc, nhà cửa, thành tích, nó không làm tôi rung động nữa.
Không phải mấy chuyện đó không quan trọng. Nó quan trọng. Với nhiều người.
Nhưng với tôi, nó giống như nghe một bài hát bằng thứ tiếng tôi từng biết mà giờ đã quên.
Tôi lái xe về. Đường khuya vắng. Sài Gòn mười một giờ đêm thứ Bảy mà đoạn đường này lại vắng.
Về tới nhà, vợ đã ngủ. Con đã ngủ.
Tôi ngồi ngoài ban công. Không bật đèn.
Nghĩ lại cả buổi tối.
Không phải tôi mất bạn. Tụi nó vẫn là bạn tôi. Vẫn rủ tôi đi. Vẫn rót bia cho tôi.
Nhưng cái chỗ tôi đứng, nó không còn nằm trong vòng tròn nào nữa.
Hồi xưa tôi sợ chuyện này. Sợ mình khác. Sợ mình lạc.
Giờ tôi bốn mươi ba. Tôi không sợ nữa.
Nhưng tôi cũng không vui.
Tôi chỉ ngồi đó. Ngoài ban công. Nhìn thành phố ngủ.
Và tự hỏi, có ai ngoài kia, cũng đang ngồi như tôi không.
Chân lý là vùng đất không có lối mòn.
Truth is a pathless land.
— Krishnamurti, Dissolution Speech, 1929
Diễn giải
Interpretation
Krishnamurti nói chân lý là vùng đất không có lối mòn. Nghe triết lý, nhưng nói thiệt ra nó đơn giản lắm. Mọi người đi theo một con đường. Kiếm tiền, mua nhà, khoe con, đi du lịch, kể lại trên bàn nhậu. Đường đó không sai. Đông người đi, có bạn đồng hành, vui. Nhưng có lúc mình rẽ sang chỗ khác. Không phải vì mình giỏi hơn hay sáng suốt hơn. Chỉ là chân mình tự đi, đầu mình tự nghĩ, rồi một ngày nhìn lại, xung quanh không có ai. Không có lối mòn nghĩa là không có dấu chân người trước. Không có biển chỉ đường. Không có ai nói "đi đúng rồi" hay "đi sai rồi." Ông bạn ngồi ngoài cùng bàn nhậu đó, ổng không lạc. Ổng chỉ đang đi trên đất trống. Chỗ đó vắng, nhưng nó là chỗ của ổng.
Krishnamurti said truth is a pathless land. Sounds philosophical, but it's actually simple. Everyone follows a road. Make money, buy a house, show off the kids, travel, tell stories over drinks. That road isn't wrong. Plenty of company, plenty of fun. But sometimes you turn somewhere else. Not because you're smarter or wiser. Your feet just walk, your mind just wanders, and one day you look around and nobody's there. No path means no footprints to follow. No signs. No one to say you're right or wrong. The man sitting at the edge of the table isn't lost. He's just walking on open ground. It's quiet there, but it's his.