Bàn tiệc mười hai người mà tôi ngồi một mình
A Table of Twelve Where I Sat Alone
Công ty tổ chức tiệc cuối năm.
Tôi ngồi bàn số ba, cạnh phòng kế toán và phòng nhân sự. Mười hai người. Đĩa gà rán, lẩu thái, mấy chai bia đã mở sẵn.
Mọi người cười. Tôi cũng cười.
Mọi người nâng ly. Tôi cũng nâng ly.
Mọi người kể chuyện con cái, chuyện mua nhà, chuyện đi du lịch Đà Lạt dịp Tết. Tôi gật đầu. Tôi hỏi lại vài câu cho lịch sự. "Ở khách sạn nào?" "Có lạnh không?" "Con bé lớn chưa?"
Không ai hỏi tôi.
Không phải vì họ ghét tôi. Không phải vì họ cố tình. Chỉ là không ai nghĩ tới.
Tôi bốn mươi bảy tuổi. Vào công ty mười bốn năm. Ngồi phòng mình, làm việc mình, về nhà mình. Không gây chuyện. Không lập phe. Không nịnh ai, cũng không chọc ai.
Tôi tưởng đó là sống đúng.
Nhưng mười bốn năm sống đúng, đổi lại là một chỗ ngồi ở bàn tiệc mà không ai quay sang nói chuyện với mình quá hai câu.
---
Hồi ba mươi, tôi không thấy gì.
Lúc đó tôi bận. Bận học thêm chứng chỉ. Bận chạy deadline. Bận chứng minh mình có năng lực. Tôi nghĩ rằng cứ làm tốt thì người ta sẽ thấy. Cứ sống tử tế thì sẽ có chỗ.
Ba mươi lăm, tôi bắt đầu nhận ra.
Những đứa vào sau tôi, chúng nó đi ăn trưa với nhau. Chúng nó lập group chat. Chúng nó rủ nhau đi karaoke tối thứ sáu. Tôi không bị loại ra. Tôi chỉ không được rủ.
Có lần tôi đứng ở hành lang, nghe phòng bên cười rộ lên. Tôi không biết chúng nó cười chuyện gì. Tôi đứng đó một lúc rồi quay về bàn.
Bốn mươi, tôi quen rồi.
Tôi tự nấu cơm trưa mang đi. Ăn ở bàn làm việc. Đọc tin tức. Rồi làm tiếp. Chiều về, ghé siêu thị mua đồ. Tối nấu ăn một mình. Rửa chén một mình. Xem phim một mình.
Tôi nói với mình: thế này cũng được.
Và nó cũng được thật. Phần lớn thời gian.
---
Nhưng có những lúc.
Như cái tối hôm tiệc cuối năm đó.
Mọi người bắt đầu chụp hình. Chụp nhóm. Chụp đôi. Chụp bàn. Có người kéo tôi vào khung hình. Tôi cười. Đèn flash lóe lên.
Rồi họ nhìn lại ảnh. Cười. Bình luận. "Anh Tuấn nhắm mắt kìa." "Chị Hoa đứng sau bị khuất rồi."
Không ai nhắc tên tôi trong ảnh.
Tôi nhìn xuống đĩa cơm. Cơm nguội rồi. Lẩu cũng nguội. Bia cũng hết ga.
Tôi đứng dậy, nói "Tôi về trước nhé." Hai ba người gật đầu. Không ai giữ.
Ra tới bãi xe, tôi ngồi trong xe một lúc. Không nổ máy. Không bật nhạc. Chỉ ngồi.
Không phải buồn. Không hẳn là buồn.
Chỉ là tôi nhìn lại mười mấy năm, thấy mình đã đi qua bao nhiêu bàn tiệc, bao nhiêu cuộc họp, bao nhiêu buổi sáng ở thang máy. Và không có ai, không một người, thực sự biết tôi đang nghĩ gì.
Không phải vì tôi giấu.
Mà vì không ai hỏi.
---
Vợ tôi, nếu tôi còn vợ, có lẽ sẽ hỏi.
Nhưng chúng tôi chia tay năm tôi bốn mươi hai. Không cãi nhau. Không ngoại tình. Chỉ là một ngày cô ấy nói: "Em thấy mình sống chung mà như hai người ở trọ."
Tôi không phản bác. Vì cô ấy đúng.
Tôi không biết cách ở gần người khác. Tôi không biết cách mở miệng nói "Tôi cần em" hay "Tôi sợ" hay "Tôi không biết mình đang làm gì."
Tôi chỉ biết đi làm. Trả bill. Sửa cái vòi nước. Thay bóng đèn.
Tôi nghĩ đó là yêu.
Cô ấy nghĩ đó là ở trọ.
---
Mẹ tôi gọi điện mỗi tuần.
"Con ăn gì chưa?" "Dạ rồi." "Có khỏe không?" "Dạ khỏe." "Ừ, vậy thôi."
Bà bảy mươi ba tuổi. Bà cũng không biết hỏi gì hơn. Tôi cũng không biết nói gì hơn.
Hai người thương nhau mà nói chuyện như người lạ.
Có lần tôi muốn nói: "Mẹ ơi, con cô đơn quá." Nhưng câu đó nặng quá. Nói ra thì bà sẽ lo. Mà bà lo thì tôi lại thêm tội.
Nên tôi nói: "Dạ khỏe."
---
Ở công ty có một thằng bảo vệ, tên Hải.
Mỗi sáng tôi quẹt thẻ, nó gật đầu: "Anh đi làm sớm dữ."
Mỗi chiều tôi ra, nó gật đầu: "Anh về sớm hen."
Chỉ vậy thôi. Hai câu. Sáng một câu, chiều một câu.
Mà đó là người nói chuyện với tôi nhiều nhất trong ngày.
Một hôm nó nghỉ. Người khác thay. Người mới không nói gì. Chỉ nhìn thẻ rồi cho qua.
Tôi thấy thiếu.
Thiếu hai câu đó.
Tôi mới hiểu, hóa ra cô đơn không phải là không có ai xung quanh. Cô đơn là khi thằng bảo vệ nghỉ một ngày mà mình thấy trống.
---
Tối đó, sau bữa tiệc, tôi về nhà.
Mở cửa. Bật đèn. Cởi giày.
Căn hộ sáu mươi mét vuông. Sạch sẽ. Gọn gàng. Mọi thứ đúng chỗ.
Không ai xê dịch gì cả. Không ai để đôi dép lệch. Không ai bỏ quên ly nước trên bàn.
Mọi thứ y như lúc tôi đi.
Tôi ngồi xuống ghế sofa. Bật tivi. Tắt tivi. Bật lại. Tắt lại.
Rồi tôi ngồi trong im lặng.
Không phải im lặng bình yên.
Mà là thứ im lặng mà khi nó kéo dài quá lâu, nó bắt đầu có tiếng. Tiếng tủ lạnh chạy. Tiếng đồng hồ trên tường. Tiếng xe ngoài đường, xa lắm.
Tôi nghĩ, mình bốn mươi bảy tuổi rồi.
Đã đi được hơn nửa đường.
Mà chưa có ai thực sự ngồi xuống cạnh mình và nói: "Tôi thấy anh. Tôi biết anh ở đây."
Có thể tại tôi không cho ai cơ hội.
Có thể tại tôi đã đóng cửa từ lâu mà không biết.
Có thể cả hai.
Tôi không biết.
Tôi chỉ biết là tối nay, căn hộ này rất yên.
Và tôi không chắc mình thích cái yên đó nữa.
俗人昭昭，我獨昏昏。俗人察察，我獨悶悶
Tục nhân chiêu chiêu, ngã độc hôn hôn. Tục nhân sát sát, ngã độc muộn muộn
Người đời sáng chói, riêng ta mờ mịt. Người đời phân biện, riêng ta hỗn độn.
The common people are bright and clear; I alone am dim and dull. The common people are sharp and clever; I alone am muddled.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 20
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói, người đời sáng chói, riêng ta mờ mịt. Người đời rạch ròi, riêng ta hỗn độn. Nghe như ông đang than. Nhưng không phải. Ổng chỉ nói một chuyện: có những người không giống đám đông. Không phải vì giỏi hơn hay dở hơn. Chỉ là khác. Cái khác đó không ai thấy, kể cả chính mình, cho đến khi ngồi giữa mười hai người mà thấy mình đang ở một chỗ khác. Ông nhân vật trong câu chuyện này không lập dị. Không kiêu. Không ghét ai. Ông ấy chỉ không biết cách hòa vào. Giống như một cái ly đặt trên bàn tiệc, đầy nước, nhưng không ai rót thêm, cũng không ai uống. Cô đơn kiểu này không ồn ào. Nó không khóc lóc, không gào thét. Nó chỉ là tiếng tủ lạnh chạy lúc mười một giờ đêm. Là hai câu của thằng bảo vệ mà mình nhớ khi nó nghỉ. Người đời sáng chói. Riêng ta mờ mịt. Có khi mờ mịt không phải là xấu. Chỉ là chưa ai chịu nhìn kỹ.
Laozi said, the people are bright and clear, I alone am dim. The people are sharp and clever, I alone am muddled. Sounds like he's complaining. But he's not. He's saying one thing: some people are different from the crowd. Not better, not worse. Just different. And that difference goes unseen, even by themselves, until they're sitting among twelve people and realize they're somewhere else entirely. The man in this story isn't eccentric. He's not arrogant. He doesn't dislike anyone. He just doesn't know how to blend in. Like a glass sitting on the banquet table, full of water, but nobody pours more in and nobody drinks from it. This kind of loneliness isn't loud. It doesn't cry or scream. It's just the hum of a refrigerator at eleven at night. It's two sentences from a security guard that you miss when he takes a day off. The people are bright and clear. I alone am dim. Maybe being dim isn't bad. Maybe nobody has bothered to look closely enough.