Bốn người ngồi ăn tối mà không ai nói thật câu nào
Four People at Dinner and Not a Single Honest Word
Tối thứ bảy. Bốn đứa bạn cũ hẹn nhau ở quán lẩu gần cầu Thủ Thiêm.
Tôi đến sớm mười lăm phút. Ngồi một mình, gọi trà đá, nhìn ra sông.
Mười lăm phút đó là lúc tôi thoải mái nhất trong cả buổi tối.
Tuấn đến trước. Nó vừa ngồi xuống đã kể chuyện công ty mới, chức mới, lương mới. Tôi gật đầu, chúc mừng. Nó cười. Tôi cũng cười.
Nhưng tôi biết Tuấn. Hồi đại học nó hay ngồi một mình ở ghế đá sau thư viện, đọc thơ Xuân Diệu. Thằng Tuấn đó bây giờ không còn nữa. Hoặc còn, nhưng nó giấu kỹ lắm.
Minh đến sau. Nó khoe vừa mua đất ở Long An. "Đầu tư thôi, để đó vài năm bán lời gấp đôi." Nó nói chắc nịch như đang đọc script từ một video YouTube nào đó.
Tôi không hỏi Minh có thực sự tin điều đó không. Tôi chỉ gật.
Hải đến cuối cùng, muộn hai mươi phút. Nó xin lỗi, bảo kẹt xe. Nhưng tôi thấy mắt nó hơi đỏ. Không phải vì kẹt xe.
Không ai hỏi.
Bốn đứa ngồi quanh nồi lẩu. Nước sôi, thịt chín, rau nhúng, bia rót. Mọi thứ đều đúng. Đúng quán. Đúng món. Đúng người. Đúng kịch bản.
Tuấn kể chuyện sếp mới khó tính. Minh kể chuyện bất động sản. Hải im lặng, thỉnh thoảng cười theo. Tôi cũng im lặng, thỉnh thoảng chen vào một câu đùa.
Không ai nói chuyện thật.
Tôi muốn kể rằng vợ chồng tôi gần đây không cãi nhau nữa. Không phải vì hết giận. Mà vì hết chuyện để nói. Tối nào cũng vậy. Cơm xong, cô ấy rửa bát, tôi ngồi sofa lướt điện thoại. Hai đứa con ngủ sớm. Nhà bốn người mà im như nhà một người.
Tôi muốn kể rằng có đêm tôi nằm cạnh vợ, nghe tiếng cô ấy thở đều, mà thấy mình cô đơn hơn hồi ở trọ một mình năm hai mươi ba tuổi.
Nhưng tôi không kể.
Vì nếu tôi kể, Tuấn sẽ bảo "ông suy nghĩ nhiều quá." Minh sẽ bảo "vợ chồng ai cũng vậy, bình thường." Hải sẽ im lặng, vì Hải đang có chuyện riêng của nó.
Và tôi sẽ phải cười, bảo "ừ, chắc tao suy nghĩ nhiều thật."
Rồi mọi thứ trôi qua. Như chưa từng nói.
Nên tôi không nói.
Nồi lẩu vơi dần. Bia hết thùng thứ hai. Giọng mọi người to hơn, cười nhiều hơn. Tuấn bắt đầu nhắc chuyện hồi đại học. "Nhớ hồi đó không, bốn đứa mình thuê phòng trọ chung, nấu mì tôm ăn cả tuần." Mọi người cười.
Tôi cũng cười.
Nhưng tôi nhớ rõ hồi đó. Bốn đứa nằm trên sàn nhà, trần nhà dột, quạt hỏng. Nóng muốn chết. Nhưng đêm nào cũng nói chuyện đến hai, ba giờ sáng. Nói thật. Nói hết. Nói những thứ bây giờ không ai dám nói nữa.
Tuấn hồi đó kể nó sợ ba nó. Sợ thật sự. Không phải sợ bị đánh, mà sợ trở thành ông ấy.
Minh hồi đó khóc vì con bé nó thích đi lấy chồng. Khóc thật. Không giấu.
Hải hồi đó nói nó muốn viết sách. Viết một cuốn thôi, rồi chết cũng được.
Còn tôi. Tôi hồi đó nói tôi sợ cô đơn. Sợ đến mức sẵn sàng làm bất cứ điều gì để có người bên cạnh.
Bây giờ tôi có vợ, có con, có bạn bè, có đồng nghiệp. Có đầy người xung quanh.
Và tôi cô đơn hơn bao giờ hết.
Không phải vì thiếu người. Mà vì giữa đám đông đó, tôi không nói được một câu thật.
Buổi tối kết thúc lúc mười giờ. Bốn đứa chia tiền, bắt tay, vỗ vai. "Hẹn tháng sau nhé." "Ừ, tháng sau."
Tôi lái xe về. Đường vắng. Mở kính xuống cho gió vào.
Đến ngã tư đèn đỏ, tôi dừng lại. Không có xe nào khác. Chỉ mình tôi.
Tôi ngồi đó, đèn đỏ chuyển xanh, rồi lại đỏ.
Tôi không đi.
Không phải vì buồn. Không phải vì tuyệt vọng. Chỉ vì lần đầu tiên trong cả ngày, tôi không cần diễn.
Ngã tư vắng. Đèn đỏ. Một mình.
Và lạ lắm. Chỗ đó, ngay chỗ đó, tôi thấy mình rõ hơn cả buổi tối ngồi với ba thằng bạn hai mươi năm.
Tôi ngồi thêm một nhịp đèn nữa.
Rồi đi.
Về đến nhà, vợ đã ngủ. Con đã ngủ. Nhà tối. Tôi không bật đèn. Ngồi ở bàn bếp, rót ly nước lọc.
Điện thoại rung. Tin nhắn trong group bốn đứa.
Tuấn gửi: "Tối nay vui quá. Lâu lắm mới gặp."
Minh gửi: "Ừ, tháng sau đi lại nhé."
Hải gửi một cái emoji cười.
Tôi gõ: "Ừ, vui."
Rồi tắt điện thoại.
Ngồi trong bếp tối. Nghe tiếng tủ lạnh chạy.
Tôi không biết bốn đứa tôi có đang cô đơn giống nhau không.
Có thể Tuấn về nhà cũng ngồi một mình trong bếp tối. Có thể Minh cũng nằm nhìn trần nhà. Có thể Hải đang khóc, một mình, vì chuyện gì đó mà tối nay nó không kể.
Bốn thằng. Hai mươi năm. Ngồi cạnh nhau mà cách nhau cả đời.
Không phải vì ghét nhau. Không phải vì xa nhau.
Mà vì đâu đó trên đường lớn lên, bốn đứa tôi đã học cách giấu. Giấu giỏi đến mức quên luôn mình đang giấu cái gì.
Ly nước lọc hết.
Tôi đi ngủ.
Nằm cạnh vợ. Nghe tiếng cô ấy thở.
Nhắm mắt.
Nhưng không ngủ được.
Im lặng là ngôn ngữ của Thượng Đế, tất cả thứ khác chỉ là bản dịch kém.
Silence is the language of God; all else is poor translation.
— Rumi, Masnavi
Diễn giải
Interpretation
Rumi nói im lặng là ngôn ngữ của Thượng Đế, còn mọi thứ khác chỉ là bản dịch tồi. Nghe lớn lao. Nhưng nghĩ lại thì đơn giản lắm. Bốn thằng ngồi với nhau cả tối. Nói bao nhiêu câu. Chuyện lương, chuyện đất, chuyện sếp, chuyện hồi xưa. Nói nhiều mà không nói gì. Toàn bản dịch. Bản dịch của sợ, của giấu, của muốn được nhìn nhận mà không dám thừa nhận. Còn lúc nào thật nhất? Lúc ngã tư vắng. Đèn đỏ. Một mình. Không nói câu nào. Chỗ đó mới là ngôn ngữ gốc. Cô đơn giữa đám đông không phải vì thiếu người nói chuyện. Mà vì mọi cuộc nói chuyện đều là bản dịch. Dịch qua lớp lịch sự, qua lớp thể diện, qua lớp sợ bị đánh giá. Dịch nhiều quá, mất hết nghĩa gốc. Im lặng, ngược lại, không cần dịch. Nó là gì thì nó là đó. Có khi bốn thằng đó cần một bữa tối không ai nói gì. Chỉ ngồi. Chỉ ăn. Chỉ nhìn nhau. Có khi đó mới là lúc họ thực sự gặp lại nhau.
Rumi said silence is the language of God, and everything else is a poor translation. Sounds grand. But think about it and it's actually simple. Four guys sit together all evening. So many words. Salary talk, real estate talk, boss talk, nostalgia talk. Talked a lot but said nothing. All translations. Translations of fear, of hiding, of wanting to be seen but not daring to admit it. When was the truest moment? The empty intersection. Red light. Alone. Not a single word. That's the original language. Loneliness in a crowd isn't about lacking people to talk to. It's that every conversation is a translation. Translated through politeness, through saving face, through fear of judgment. Translated so many times the original meaning is lost. Silence, on the other hand, needs no translation. It is what it is. Maybe those four guys need a dinner where nobody speaks. Just sit. Just eat. Just look at each other. Maybe that's when they'd truly meet again.