Bữa cơm tối có bốn người mà không ai nói gì
A dinner for four where nobody spoke
Nhà tôi bốn người.
Vợ. Tôi. Con gái lớn mười bốn. Thằng nhỏ mười một.
Mỗi tối, sáu giờ rưỡi, bốn cái chén cơm trên bàn. Bốn đôi đũa. Một nồi canh. Hai ba món xào. Đầy đủ.
Nhưng có một bữa, tôi ngồi xuống, gắp miếng thịt vào chén con gái. Nó nói cảm ơn mà mắt không rời cái điện thoại. Thằng nhỏ ăn nhanh rồi chạy vô phòng. Vợ tôi ăn xong thì đi rửa chén, bật cái loa nghe podcast gì đó bằng tiếng Anh.
Tôi ngồi lại bàn.
Một mình.
Cơm còn nửa nồi. Canh còn nguyên. Bốn cái ghế, ba cái trống.
Tôi gắp thêm miếng rau. Nhai.
Không hiểu sao lúc đó tôi nhớ hồi nhỏ.
Hồi nhỏ nhà tôi nghèo. Ba má tôi làm ruộng. Cơm tối chỉ có rau luộc với nước mắm. Nhưng cả nhà ngồi đủ. Ba kể chuyện ngoài đồng. Má cằn nhằn ba uống rượu. Mấy đứa em tôi giành nhau miếng đậu hũ. Ồn lắm. Lộn xộn lắm.
Mà ấm.
Bây giờ bàn ăn nhà tôi đẹp hơn nhiều. Bàn gỗ sồi, mua ở cửa hàng nội thất, mười mấy triệu. Chén bát đồng bộ. Khăn trải bàn trắng tinh.
Mà lạnh.
Tôi không trách ai. Vợ tôi cũng mệt. Cả ngày đi làm về, nấu cơm, dọn nhà. Cái podcast đó là lúc duy nhất cô ấy có cho mình. Con gái tôi tuổi mới lớn, nó có thế giới riêng. Thằng nhỏ thì đang mê game.
Ai cũng có lý do.
Nhưng không ai có lý do để ngồi lại bàn.
Tôi bắt đầu để ý. Không phải chỉ bữa cơm.
Cuối tuần, bốn người trong nhà, bốn phòng khác nhau. Vợ tôi trong phòng ngủ xem phim. Con gái trong phòng nó, đóng cửa. Thằng nhỏ ở phòng khách, đeo tai nghe. Tôi ở ban công, ngồi uống trà.
Bốn người.
Một mái nhà.
Không ai cãi nhau. Không ai giận ai. Không ai buồn ai.
Chỉ là không ai cần ai.
Cái đó mới đau.
Hồi mới cưới, vợ tôi hay nằm kể chuyện công ty. Tôi nghe, rồi kể lại chuyện tôi. Hai đứa nói tới khuya. Có khi chẳng có gì quan trọng. Chỉ là nói. Chỉ là có người nghe.
Bây giờ, tối nào vợ tôi cũng hỏi: "Anh ăn chưa?" Tôi đáp: "Ăn rồi." Hết.
Hai câu. Mỗi ngày. Đúng hai câu đó.
Tôi thử thay đổi. Một hôm tôi nói: "Mình đi ăn ngoài đi. Cả nhà." Con gái tôi nói: "Con có hẹn rồi ba." Thằng nhỏ nói: "Ở nhà cũng được ba." Vợ tôi nói: "Ăn gì? Để mai đi."
Mai không bao giờ tới.
Tôi không giận. Thật sự không giận.
Chỉ là tôi nhận ra một điều. Tôi đã xây xong cái nhà. Mua xong cái bàn. Sắm đủ chén bát. Nhưng cái thứ quan trọng nhất trên bàn ăn thì tôi không mua được.
Sự hiện diện.
Hồi con gái tôi mới sinh, tôi bế nó trên tay, nó nắm ngón tay tôi. Chặt lắm. Lúc đó tôi nghĩ, mình sẽ không bao giờ cô đơn nữa. Mình có gia đình rồi.
Mười bốn năm sau, nó ngồi cách tôi một cánh tay mà xa như ở đầu kia thành phố.
Tôi bốn mươi ba tuổi.
Tôi có vợ, có con, có nhà, có xe.
Và tôi cô đơn nhất vào lúc sáu giờ rưỡi tối. Khi cả nhà ngồi đủ.
Có một đêm, tôi dọn bàn xong, rửa chén xong, lau bàn xong. Vợ tôi đã ngủ. Con đã vô phòng. Tôi đứng giữa phòng khách.
Im lặng.
Cái đồng hồ treo tường kêu tích tắc. Máy lạnh chạy rì rì. Ngoài cửa sổ, thành phố vẫn sáng đèn.
Tôi đứng đó. Không biết bao lâu.
Rồi tôi ngồi xuống cái ghế sofa. Không bật tivi. Không lấy điện thoại.
Chỉ ngồi.
Lần đầu tiên trong rất lâu, tôi ngồi với chính mình. Không chạy. Không làm gì. Không đợi ai.
Lạ lắm. Cô đơn vẫn ở đó. Nhưng nó không còn giống con thú cắn nữa.
Nó giống cái gì đó đã ở sẵn trong tôi từ rất lâu rồi. Trước khi có vợ. Trước khi có con. Trước khi có cái bàn gỗ sồi mười mấy triệu.
Nó là tôi.
Tôi đã nghĩ gia đình sẽ lấp đầy cái khoảng trống đó. Nhưng không phải. Gia đình là gia đình. Khoảng trống là khoảng trống. Hai thứ đó nằm cạnh nhau, không thay thế nhau.
Đêm đó tôi ngủ trên sofa. Sáng dậy, thằng nhỏ chạy ra, hỏi: "Ba ngủ đây hả ba?" Rồi nó ngồi xuống cạnh tôi, tựa đầu vào vai tôi một lúc trước khi đi đánh răng.
Mười giây.
Mười giây đó, tôi không cô đơn.
Rồi nó đi. Và tôi lại ngồi một mình.
Nhưng mười giây đó là thật.
Mày là vũ trụ đang tự trải nghiệm chính mình.
You are the universe experiencing itself.
— Alan Watts, The Book: On the Taboo Against Knowing Who You Are
Diễn giải
Interpretation
Alan Watts nói mày là vũ trụ đang tự trải nghiệm chính mình. Nghe to tát. Nhưng nghĩ lại thì nó đơn giản lắm. Ông này ý là mày không phải một mảnh vỡ rơi ra khỏi cái gì đó. Mày là cái toàn bộ, đang nhìn chính nó. Cái cô đơn mà ông bố bốn mươi ba tuổi kia cảm thấy, nó không phải lỗi của vợ, của con, của ai. Nó là một phần của việc tồn tại. Mày sinh ra một mình. Mày chết đi một mình. Ở giữa, mày ngồi bàn ăn với người thân mà vẫn một mình. Không phải vì họ không thương mày. Mà vì cái khoảng trống đó không phải để ai lấp. Nó là mày đang trải nghiệm chính mày. Mười giây thằng nhỏ tựa đầu vào vai, cái đó cũng là vũ trụ đang trải nghiệm chính nó. Chỉ là lúc đó, nó ấm hơn một chút.
Alan Watts said you are the universe experiencing itself. Sounds grandiose. But it's actually simple. He meant you're not a broken piece that fell off something larger. You are the whole thing, looking at itself. The loneliness that forty-three-year-old father feels isn't his wife's fault, or his kids', or anyone's. It's part of existing. You're born alone. You die alone. In between, you sit at a dinner table with your family and you're still alone. Not because they don't love you. But because that emptiness isn't meant to be filled by someone else. It's you experiencing yourself. Those ten seconds when his son leaned against his shoulder, that's also the universe experiencing itself. Just that in that moment, it felt a little warmer.