Cái ghế đối diện không ai ngồi
The Empty Chair Across the Table
Tôi ăn cơm một mình đã bảy năm.
Không phải bảy năm liền. Giữa chừng có mấy bữa con gái về, rồi Tết, rồi giỗ. Nhưng trừ mấy ngày đó ra thì bảy năm nay, bữa cơm nào cũng một người.
Bà nhà tôi mất năm tôi sáu mươi ba. Năm đầu thì khổ thật. Nấu cơm mà không biết nấu bao nhiêu. Quen tay hai lon gạo, giờ một lon thừa, nửa lon thiếu. Cái bếp nó rộng ra. Cái bàn nó dài ra. Cái ghế đối diện trống, mà tôi nhìn hoài.
Con gái bảo ba lên Sài Gòn ở với con. Tôi nói để ba suy nghĩ. Suy nghĩ ba năm rồi vẫn chưa đi.
Không phải tôi cố chấp. Cũng không phải tôi thích ở một mình. Chỉ là lên đó, tôi biết mình sẽ ngồi trong phòng, con đi làm từ sáng tới tối, cháu đi học, rồi cũng một mình. Mà một mình ở nhà người ta thì khác với một mình ở nhà mình.
Ở nhà mình, tôi muốn nấu gì thì nấu. Muốn ra vườn ngồi thì ngồi. Muốn mở ti vi để đó cho có tiếng người thì mở. Không ai hỏi ba sao không ngủ. Không ai lo ba ăn ít quá. Cái một mình ở nhà mình, nó có chỗ của nó.
Sáng tôi dậy lúc năm giờ. Pha trà. Ngồi ngoài hiên.
Hồi bà còn sống, bà hay ngồi cái ghế bên phải. Tôi ngồi bên trái. Hai người không nói gì nhiều. Bà uống trà, tôi uống trà. Thỉnh thoảng bà nói mấy cái cây bông giấy nở đẹp quá. Tôi ừ. Vậy thôi.
Bây giờ tôi vẫn ngồi bên trái. Cái ghế bên phải vẫn đó. Tôi không dẹp. Cũng không cố giữ. Nó ở đó thì nó ở đó.
Mấy đứa hàng xóm hay qua. Thằng Tâm bán vé số, sáng nào cũng ghé. Nó không mua trà, tôi rót cho nó một ly. Nó ngồi uống, kể chuyện tào lao. Hôm thì nói con chó nhà ai cắn nó. Hôm thì nói vé số ế quá. Nó kể xong thì đi. Tôi cũng không giữ.
Có bữa thằng Tâm không ghé. Tôi ngồi một mình tới sáu giờ rưỡi rồi vào nấu cơm. Không thấy thiếu. Cũng không thấy đủ. Chỉ là vậy.
Chiều tôi hay đi bộ ra con đường đê. Đoạn đê cũ, hai bên cỏ mọc cao. Đi một mình. Thỉnh thoảng gặp ông Bảy, cũng đi một mình. Hai người gật đầu, không nói gì, rồi đi tiếp.
Tôi nghĩ về cái gật đầu đó nhiều lần.
Hai người đàn ông già, đi một mình trên đê, gặp nhau, gật đầu, rồi đi tiếp. Không ai hỏi ông có buồn không. Không ai nói tôi hiểu ông. Chỉ gật đầu. Vậy mà đủ.
Có lần con gái gọi điện, khóc. Nó nói ba ơi, con thấy ba cô đơn quá. Tôi nói con đừng lo, ba quen rồi.
Mà nói thiệt, không phải quen. Quen là khi mình không còn cảm giác gì. Tôi vẫn có cảm giác. Tối nào cũng có. Cái lúc tắt đèn, nằm xuống, cái giường rộng quá. Cái lúc đó nó đến. Không phải buồn. Không phải nhớ. Chỉ là một khoảng trống, nó nằm đó, im.
Tôi không đuổi nó đi. Cũng không ôm nó lại. Tôi nằm cạnh nó, rồi ngủ.
Hồi trẻ tôi sợ ở một mình. Sợ lắm. Đi đâu cũng phải có người. Đám cưới, đám giỗ, họp hành, nhậu nhẹt. Lúc nào cũng phải có tiếng người xung quanh mới yên. Như thể im lặng là cái gì nguy hiểm.
Bây giờ tôi hiểu im lặng không nguy hiểm. Nó chỉ thật.
Nó thật hơn mấy câu chúc Tết. Thật hơn mấy cuộc gọi hỏi ba khỏe không rồi cúp. Thật hơn mấy bữa cơm đông người mà ai cũng nhìn điện thoại.
Tôi không nói cô đơn là tốt. Cũng không nói nó xấu. Tôi chỉ nói nó có thật. Và tôi sống với nó được.
Sáng nay tôi pha trà. Ngồi ngoài hiên. Cái ghế bên phải vẫn trống. Bông giấy nở hồng ngoài ngõ.
Tôi uống một ngụm. Nhìn ra vườn.
Không ai hỏi gì. Không ai cần trả lời.
Vậy mà không thiếu.
Hãy nhìn bên trong. Bên trong là suối nguồn của mọi điều tốt, và nó sẽ không bao giờ ngừng chảy nếu mày không ngừng đào.
Look within. Within is the fountain of good, and it will ever bubble up if you will ever dig.
— Marcus Aurelius, Meditations, Quyển 7.59
Diễn giải
Interpretation
Ông Marcus Aurelius nói nhìn vào bên trong, bên trong có suối nguồn. Nghe hay, nhưng nói thiệt, hồi trẻ tôi không hiểu. Bên trong tôi hồi đó toàn lo, toàn sợ, toàn thiếu. Suối nguồn gì đâu. Phải đến khi ở một mình thiệt, lâu thiệt, tôi mới thấy. Cái suối đó không phải niềm vui. Không phải bình an. Nó chỉ là mình, ngồi đó, không cần ai cho phép mình tồn tại. Uống trà một mình mà không thấy tội nghiệp mình. Nhìn cái ghế trống mà không cần lấp đầy. Bên trong không phải lúc nào cũng đẹp. Có đêm nó trống hoác. Nhưng nó là của mình. Cái suối đó, nó không chảy mạnh. Nó rỉ. Từng giọt. Vậy mà đủ uống.
Marcus Aurelius said look within, there's a fountain of good inside. Sounds nice, but honestly, when I was young I didn't understand. Inside me back then was nothing but worry, fear, and wanting. What fountain. It wasn't until I'd been truly alone, for a long time, that I began to see it. That fountain isn't joy. It isn't peace. It's just yourself, sitting there, not needing anyone's permission to exist. Drinking tea alone without feeling sorry for yourself. Looking at an empty chair without needing to fill it. What's inside isn't always beautiful. Some nights it's hollow. But it's yours. That fountain doesn't flow strong. It drips. One drop at a time. And somehow that's enough to drink.