Cái ghế nhựa trước hiên nhà vẫn còn hai cái
There are still two plastic chairs on the porch
Tôi mua hai cái ghế nhựa xanh hồi mới dọn về căn nhà này.
Năm đó tôi ba mươi tư. Vợ tôi ba mươi hai. Con gái mới lên ba.
Mỗi tối, hai đứa ngồi trước hiên. Vợ tôi uống trà, tôi uống bia lon. Con nhỏ chạy vòng vòng ngoài sân, thỉnh thoảng chạy lại ôm chân mẹ, rồi lại chạy đi.
Không nói gì nhiều. Có khi cả buổi chỉ nói mấy câu. Trời nóng quá. Ừ. Con nhỏ ngủ chưa. Chưa.
Nhưng mà ngồi vậy thôi, tôi thấy đủ.
Năm con gái lên bảy, vợ tôi phát hiện bướu ở ngực.
Bác sĩ nói giai đoạn hai. Còn chữa được. Tôi nghe chữ "còn" mà thấy lạnh.
Ba tháng hoá trị đầu tiên, cô ấy gầy đi mười ký. Tóc rụng. Da xám. Nhưng mỗi tối vẫn ra ngồi ghế nhựa.
Tôi pha trà. Cô ấy uống. Không nói gì.
Có bữa tôi thấy cô ấy nhìn con nhỏ chơi ngoài sân mà mắt đỏ. Tôi không hỏi. Tôi biết cô ấy đang nghĩ gì.
Tôi cũng đang nghĩ y vậy.
Sáu tháng sau, bác sĩ nói đáp ứng tốt. Bướu nhỏ lại. Tôi ôm vợ trong bãi giữ xe bệnh viện, khóc như thằng con nít.
Rồi hai năm yên.
Rồi nó quay lại.
Lần này bác sĩ không nói "còn" nữa. Bác sĩ nói "cố gắng". Tôi nghe chữ "cố gắng" mà hiểu là hết.
Ba tháng cuối, vợ tôi nằm nhà. Không đi nổi nữa.
Tôi bưng cơm vào phòng. Lau người cho cô ấy. Thay drap giường. Giặt đồ. Nấu cháo.
Con gái mười hai tuổi, tự đi học, tự về. Vào phòng mẹ ngồi một lúc rồi ra làm bài.
Có đêm tôi ngồi ngoài hiên một mình. Nhìn cái ghế nhựa bên cạnh trống không.
Tôi nghĩ, mình đã ngồi đây bao nhiêu tối rồi. Bao nhiêu lon bia. Bao nhiêu ly trà. Bao nhiêu câu "trời nóng quá". Bao nhiêu lần con nhỏ chạy vòng vòng.
Mà sao không lần nào tôi nghĩ, sẽ có ngày chỉ còn một người ngồi đây.
Vợ tôi mất vào tháng ba.
Trời Sài Gòn tháng ba nóng dữ lắm. Đám tang xong, người ta về hết. Nhà vắng.
Con gái vào phòng đóng cửa. Tôi nghe tiếng khóc nhỏ xíu bên trong.
Tôi muốn vào. Nhưng tôi không biết nói gì.
Tôi ra hiên. Ngồi xuống ghế.
Cái ghế bên cạnh vẫn còn đó. Xanh nhạt, hơi bạc vì nắng. Chỗ vợ tôi hay ngồi, nhựa hơi lõm xuống một chút vì ngồi lâu năm.
Tôi đặt tay lên chỗ lõm đó.
Không ấm. Không lạnh. Chỉ là nhựa.
Nhưng tôi ngồi đó tới khuya.
Mấy tháng sau, bạn bè nói dọn đi. Thay đổi không gian. Bỏ mấy cái đồ cũ đi cho nhẹ.
Tôi không dọn.
Không phải vì tiếc. Không phải vì giữ kỷ niệm. Tôi không biết giải thích.
Chỉ là mỗi tối tôi vẫn ra ngồi. Vẫn hai cái ghế. Vẫn một lon bia.
Có tối tôi nói chuyện một mình. Nói mấy câu linh tinh. Con nhỏ thi được điểm cao. Nhà hàng xóm sửa lại mái. Trời nóng quá.
Không ai trả lời. Nhưng tôi vẫn nói.
Con gái mười lăm tuổi, có bữa ra ngồi ghế bên cạnh. Không nói gì. Ngồi một lúc rồi vào.
Tôi nhìn nó ngồi chỗ mẹ nó mà không biết mình cảm thấy gì. Vui cũng không phải. Buồn cũng không phải. Có gì đó đi qua trong ngực, nhẹ lắm, rồi mất.
Năm ngoái tôi bốn mươi sáu.
Một tối, tôi ngồi ngoài hiên. Trời mát bất thường. Gió thổi nhẹ.
Tôi nhìn hai cái ghế.
Mười hai năm.
Hai cái ghế nhựa xanh. Một cái có người ngồi. Một cái không.
Nhưng tối đó, lần đầu tiên, tôi không thấy cái ghế trống là thiếu.
Tôi thấy nó là một phần của hiên nhà.
Như cái cây trước ngõ. Như tiếng xe ngoài đường. Như tối đến rồi sáng lên.
Nó ở đó. Vậy thôi.
Tôi uống hết lon bia. Đứng dậy. Vào nhà.
Con gái đang ngồi học bài ở bàn bếp. Nó ngẩng lên nhìn tôi.
Ba ơi, mai con nấu cơm nha.
Ừ.
Tôi đi tắm. Nước mát.
Tôi nghĩ, vợ tôi chắc cũng thích tối nay trời mát.
Rồi tôi không nghĩ gì nữa.
Mọi sự đều đến đi. Sáng rồi tối. Sống rồi chết. Và nếu mày không thấy cái đó vui, thì mày chưa hiểu trò chơi.
Everything comes and goes. Day and night. Life and death. If you don't find that amusing, you haven't understood the game.
— Alan Watts, Lectures on Zen
Diễn giải
Interpretation
Heraclitus nói mọi sự đều đến rồi đi. Sáng rồi tối. Sống rồi chết. Nghe thì ai cũng biết. Nhưng biết bằng đầu khác với biết bằng mười hai năm ngồi ghế nhựa. Ông này không nói để an ủi. Ổng nói sự thật. Mọi thứ đều chảy qua. Vợ mày, con mày, cả mày nữa. Không ai ở lại. Nhưng mà cái ghế lõm xuống vì ngồi lâu năm. Cái lõm đó không đi đâu. Nó không phải kỷ niệm. Nó không phải nỗi đau. Nó là dấu vết của một người đã từng ở đây. Đến rồi đi. Đúng. Nhưng cái dấu vết thì nằm lại. Không trên ghế. Trên ngực mình. Nhẹ lắm. Có hôm quên. Có hôm nhớ. Rồi cũng qua.
Heraclitus said everything comes and goes. Day then night. Life then death. Everyone knows that. But knowing it in your head is different from knowing it through twelve years of sitting in a plastic chair. He wasn't trying to comfort anyone. He was stating a fact. Everything flows through. Your wife, your kid, even you. Nobody stays. But the chair curved down from years of someone sitting there. That curve doesn't go anywhere. It's not a memory. It's not pain. It's the trace of someone who was once here. Coming and going. Yes. But the trace stays. Not on the chair. In your chest. Very light. Some days you forget. Some days you remember. Then that passes too.