Cái tủ đứng trong phòng khách ba mươi năm
The Cabinet That Stood in the Living Room for Thirty Years
Cái tủ gỗ gõ đỏ đó, tôi mua năm 1994.
Hồi đó lương công nhân viên chức ba trăm ngàn một tháng. Cái tủ giá một triệu hai. Bốn tháng lương. Bà xã tôi biết chuyện, không nói gì, nhưng cả tuần nấu cơm với nước tương.
Tôi không giải thích. Tôi nghĩ đàn ông phải có một thứ gì đó trong nhà cho ra nhà. Mấy ông hàng xóm có bàn ghế salon. Ông Tư đầu hẻm có bộ lư đồng. Tôi phải có cái tủ.
Cái tủ về, tôi lau mỗi ngày. Đặt bộ ấm trà bên trong, mấy cái chén nhỏ, một bình hoa giả. Khách tới, ai cũng khen. Tôi cười mà trong bụng sướng.
Năm 1998, con gái đầu vô lớp một. Bà xã nói mua cho nó cái bàn học. Tôi nói để từ từ, tháng này kẹt. Nhưng tháng đó tôi mua thêm cái kệ nhỏ để cạnh tủ, vì thấy nó trống trống.
Con nhỏ học bài trên nền gạch.
Tôi không phải người xấu. Tôi chỉ không thấy. Hoặc thấy mà nghĩ chuyện khác quan trọng hơn. Cái gì quan trọng hơn, bây giờ tôi cũng không nhớ rõ.
Năm 2003, tôi lên chức phó phòng. Lương khá hơn. Tôi sắm thêm bộ sofa da. Rồi cái tivi màn hình phẳng, hồi đó hiếm lắm. Phòng khách đẹp như trong tạp chí.
Bà xã bắt đầu ít ngồi phòng khách. Bả nói ngồi không thoải mái, sợ dơ sofa. Tôi nói bả khó tính. Bả cười rồi đi vô bếp.
Mấy chục năm, bả cười rồi đi vô bếp. Tôi không đếm được bao nhiêu lần.
Năm 2010, con gái lớn đi học xa. Nó không mang theo gì nhiều. Một vali quần áo, mấy quyển sách. Tôi đứng ở cửa nhìn nó đi mà thấy lạ. Phòng nó trống. Nhưng phòng khách thì chật.
Tôi bắt đầu mua thêm đồ. Không biết vì sao. Có lẽ vì nhà vắng. Mua bộ bàn trà mới. Mua mấy bức tranh treo tường. Mua cái đồng hồ quả lắc. Mỗi lần mua xong, tôi thấy vui được vài ngày. Rồi thôi.
Bà xã không nói gì. Bả chỉ dọn. Lau. Sắp xếp lại cho gọn. Rồi đi vô bếp.
2015, bả bệnh. Nằm viện hai tháng. Tôi ở nhà một mình, ngồi giữa phòng khách đầy đồ mà thấy trống. Cái trống không phải vì thiếu đồ. Cái trống ở chỗ khác.
Tôi lau cái tủ gỗ gõ đỏ. Mở ra. Bộ ấm trà vẫn còn nguyên. Mười mấy năm không ai dùng. Mấy cái chén nhỏ phủ bụi. Bình hoa giả đã bạc màu.
Tôi ngồi đó nhìn. Lâu lắm.
Bả về nhà, tôi nói hay mình bán bớt mấy thứ đi. Bả nhìn tôi, không nói. Rồi bả khóc. Tôi không hiểu. Tôi hỏi sao khóc. Bả nói, tôi đợi ông nói câu này hai mươi năm.
Hai mươi năm.
Tôi bán bộ sofa da trước. Rồi cái kệ. Rồi mấy bức tranh. Đồng hồ quả lắc. Bán hết.
Cái tủ gỗ gõ đỏ, tôi giữ lại. Không phải vì tiếc. Mà vì muốn nhớ.
Bây giờ phòng khách nhà tôi có cái tủ, một bộ bàn ghế nhựa, quạt máy. Con gái mỗi lần về nói ba sao không mua lại sofa cho đàng hoàng. Tôi cười.
Bả ngồi phòng khách bây giờ. Ngồi thoải mái. Không sợ dơ gì nữa. Hai vợ chồng ngồi uống trà. Bộ ấm trà trong tủ, lần đầu tiên lấy ra dùng. Sau ba mươi năm.
Mấy cái chén nhỏ, tôi rửa sạch, nước trà rót vô vừa đúng. Không thiếu. Không tràn.
Tôi sáu mươi hai tuổi. Nhìn lại, tôi mua nhiều thứ lắm. Nhưng thứ tôi cần nhất thì không cần mua. Nó ngồi đó, trong bếp, ba mươi năm. Đợi tôi quay lại.
Tôi không biết đủ là bao nhiêu. Nhưng tối nay, hai cái chén trà, một cái quạt máy, bả ngồi đối diện.
Chắc là đủ rồi.
甚愛必大費，多藏必厚亡
Thậm ái tất đại phí, đa tàng tất hậu vong
Yêu quá thì tốn nhiều, giấu nhiều thì mất lớn.
Excessive love surely leads to great expense; hoarding much surely leads to heavy loss.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 44
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói yêu quá thì tốn nhiều, giấu nhiều thì mất nặng. Ông già này yêu cái tủ, yêu cái phòng khách, yêu cái thể diện. Yêu quá nên tốn. Tốn tiền, tốn thời gian, tốn mấy chục năm bà vợ ngồi trong bếp. Còn giấu. Giấu cái sợ nhà mình không bằng người ta. Giấu cái trống bên trong bằng đồ đạc bên ngoài. Giấu nhiều nên mất nặng. Mất những buổi tối ngồi uống trà với nhau. Mất tiếng cười trong phòng khách. Mất hai mươi năm bả đợi. Đến lúc bán hết, nhà trống, mới thấy. Cái mình giữ chặt nhất lại là cái mình không cần. Cái mình cần nhất thì ngồi trong bếp, lặng thinh, ba mươi năm.
Laozi said loving too much costs dearly, hoarding too much means losing heavily. This old man loved his cabinet, loved his living room, loved his image. Loved too much, so it cost him. Cost money, cost time, cost decades of his wife sitting alone in the kitchen. And he hoarded. Hoarded his fear that his home wasn't as good as others'. Hoarded the emptiness inside by filling the outside with things. Hoarded too much, so he lost heavily. Lost evenings of drinking tea together. Lost laughter in the living room. Lost twenty years his wife waited. When he finally sold everything, the house empty, he could see. What he held tightest was what he didn't need. What he needed most was sitting in the kitchen, silent, for thirty years.