Căn nhà ba tầng bây giờ chỉ có mình tôi
A Three-Story House with Only Me Inside
Hồi ba mươi tuổi, tôi mua miếng đất đầu tiên.
Miếng đất nhỏ, ở ngoại thành, rẻ lắm. Nhưng mà cái cảm giác lần đầu tiên đứng trên mảnh đất của mình, biết nó là của mình, không ai lấy đi được. Cảm giác đó ghê lắm. Nó làm tôi nghiện.
Tôi bắt đầu làm thêm. Rồi làm nữa. Rồi không dừng được.
Vợ tôi hồi đó hay nói, anh về sớm đi, con nó nhớ. Tôi nói ừ, tuần sau. Tuần sau thành tháng sau. Tháng sau thành năm sau. Rồi vợ tôi không nói nữa.
Bốn mươi tuổi, tôi xây nhà. Ba tầng. Đẹp nhất xóm.
Hàng xóm qua chúc mừng. Bà con nội ngoại kéo tới. Ai cũng khen. Tôi đứng giữa nhà, nghe tiếng khen, mà thấy mình xứng đáng. Bao nhiêu năm cực khổ, bao nhiêu đêm không ngủ, bao nhiêu bữa cơm ăn vội. Đáng.
Tôi nghĩ vậy.
Bốn mươi lăm tuổi, tôi mua thêm căn hộ cho thuê. Bốn mươi tám, thêm miếng đất nữa. Năm mươi, tôi có ba cái sổ đỏ, hai cuốn sổ tiết kiệm, một căn nhà ba tầng.
Vợ tôi vẫn ở đó. Nhưng bà ấy sống ở tầng một, tôi sống ở tầng ba. Giữa chúng tôi là một tầng trống.
Con gái lớn lấy chồng Đà Nẵng. Con trai đi Úc du học rồi ở luôn. Nó gọi về mỗi tháng một lần. Có tháng quên.
Tôi không trách. Hồi nó còn nhỏ, tôi cũng quên nó nhiều hơn vậy.
Năm mươi tư tuổi, vợ tôi bệnh. Nằm viện hai tháng. Tôi ngồi cạnh giường, lần đầu tiên sau mấy chục năm ngồi yên một chỗ lâu như vậy. Không hợp đồng, không cuộc gọi, không tính toán.
Chỉ có tiếng máy thở. Và bà ấy.
Bà ấy nắm tay tôi, nói nhỏ, anh nhớ hồi mình mới cưới không. Căn phòng trọ mười hai mét vuông. Cái quạt hỏng một cánh. Mà tối nào mình cũng nằm nói chuyện tới khuya.
Tôi nhớ.
Căn phòng đó tôi nhớ rõ hơn căn nhà ba tầng.
Bà ấy khỏe lại. Về nhà. Nhưng có cái gì đó trong tôi không khỏe lại được.
Tôi bắt đầu ngồi một mình nhiều hơn. Tầng ba, ban công, nhìn xuống đường. Xe chạy, người đi, đời sống tiếp tục. Mà tôi ngồi đây, trong căn nhà đẹp nhất xóm, không biết gọi ai.
Bạn bè à? Hồi tôi bận kiếm tiền, bạn bè rơi rụng hết. Không ai giận. Chỉ là lâu quá không gặp thì thành xa lạ. Gọi lại cũng không biết nói gì.
Năm mươi tám tuổi, tôi bán căn hộ cho thuê. Không phải vì cần tiền. Mà vì mệt. Mệt kiểu không giải thích được. Không phải mệt trong người. Mệt trong đầu. Mệt vì giữ.
Giữ tiền. Giữ tài sản. Giữ cái hình ảnh người thành đạt. Giữ cái ý nghĩ rằng mình đúng, rằng mình đã sống đúng.
Mà giữ để làm gì?
Con gái ở Đà Nẵng, nó có đời nó. Con trai ở Úc, nó có đời nó. Vợ tôi ở tầng một, bà ấy có đời bà ấy. Cái đời đó không cần ba tầng nhà. Không cần ba cái sổ đỏ.
Tôi sáu mươi mốt tuổi năm nay.
Sáng nào cũng dậy lúc năm giờ. Pha trà. Ngồi ban công. Nhìn trời sáng.
Căn nhà ba tầng vẫn đẹp. Sơn vẫn mới. Gạch vẫn bóng.
Mà tối nào tôi cũng ngủ một mình ở tầng ba. Cả tầng hai không ai ở. Đồ đạc phủ vải trắng. Như đang chờ ai đó tới mà không ai tới.
Tuần trước, thằng cháu ngoại lên chơi. Bốn tuổi. Nó chạy khắp nhà, la hét, vui lắm. Nó hỏi, ông ơi sao nhà ông to mà không có ai.
Tôi cười. Không trả lời.
Tối đó nó ngủ, tôi ngồi cạnh. Nhìn nó thở. Nhẹ. Đều. Không lo gì.
Nó không có gì cả. Không nhà, không tiền, không sổ đỏ. Mà nó ngủ ngon hơn tôi mấy chục năm nay.
Tôi không hối hận. Nói hối hận thì giả.
Nhưng nếu có ai hỏi tôi, anh ơi kiếm tiền nhiều để làm gì, tôi sẽ không trả lời.
Vì tôi cũng không biết.
金玉滿堂，莫之能守
Kim ngọc mãn đường, mạc chi năng thủ
Vàng ngọc đầy nhà, không ai giữ nổi.
A house full of gold and jade — none can keep it safe.
— Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 9
Diễn giải
Interpretation
Lão Tử nói câu này hơn hai ngàn năm trước. Vàng ngọc đầy nhà, không ai giữ được. Không phải vì bị cướp. Không phải vì mất trộm. Mà vì cái gì đầy thì tràn. Cái gì tràn thì đổ. Tự nhiên nó vậy. Ông già sáu mươi mốt tuổi kia, ổng giữ được hết. Sổ đỏ vẫn còn. Nhà vẫn đẹp. Tiền vẫn trong ngân hàng. Nhưng vợ ở tầng một, ổng ở tầng ba. Con ở nước ngoài. Bạn bè rơi rụng. Tầng hai phủ vải trắng. Ổng giữ được tài sản. Nhưng không giữ được cái mà tài sản không mua nổi. Lão Tử không nói tiền xấu. Không nói đừng kiếm. Ổng chỉ nói, đầy rồi thì giữ không được. Đó là quy luật. Như nước đầy ly thì tràn. Không ai có lỗi. Chỉ là vậy thôi.
Laozi said this over two thousand years ago. A hall full of gold and jade, none can keep it. Not because it gets stolen. Not because someone takes it. But because what is full overflows. What overflows spills. That's just how it works. The sixty-one-year-old man in this story kept everything. Land titles still there. House still beautiful. Money still in the bank. But his wife lives on the first floor, he lives on the third. Kids are overseas. Friends drifted away. The second floor is covered in white cloth. He kept the assets. But he couldn't keep what assets can't buy. Laozi didn't say money is bad. Didn't say don't earn it. He just said, when it's full, you can't hold it. That's the rule. Like water filling a glass until it spills. Nobody's fault. It just is.